REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Dlaczego zaleca się kobietom w ciąży suplementację kwasu foliowego?

16 grudnia 2019 15:47

Prawidłowy przebieg ciąży i właściwy rozwój płodu uzależnione są od znacznej liczby czynników. Bezsprzecznie jednym z ważniejszych jest właściwy poziom kwasu foliowego w organizmie kobiety. Związek ten jest substratem biorącym udział w wielu procesach metabolicznych, ważnych zarówno dla matki, jak i dla dziecka.

Na bezpłatne leki w ciąży trzeba będzie jeszcze poczekać (fot. Shutterstock)
Kwas foliowy szczególnie potrzebny jest tam, gdzie dochodzi do intensywnych podziałów komórkowych, a takie mają miejsce w obrębie rozwijającego się płodu (fot. Shutterstock).

ARTYKUŁ SPONSOROWANY

Dlaczego akurat kwas foliowy? Jaką rolę odgrywa on we właściwym przebiegu ciąży i do czego prowadzić może jego niedobór?

Kwas foliowy – egzogenny związek niezbędny w okresie ciąży

Kwas foliowy, znany też jako witamina B9 czy też folacyna, jest związkiem, którego ludzki organizm nie jest w stanie samodzielnie wyprodukować [1, 2]. Musi być zatem dostarczany z zewnątrz, najczęściej z pożywieniem bądź w postaci produktów leczniczych czy suplementów diety.

Kwas foliowy wyizolowany został po raz pierwszy w 1941 roku z liści szpinaku, stąd też pochodzi jego nazwa od słowa „folium” [3]. W przyrodzie najwięcej znajduje się go w roślinach zielonych, jak np. sałata, szpinak, brokuł, brukselka, szparagi, ale również w roślinach strączkowych, jak fasola czy groszek.

Warto wiedzieć, jaką rolę w organizmie kobiety ciężarnej pełni kwas foliowy, ponieważ zbyt niski jego poziom skutkuje poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi głównie dla płodu, ale również dla matki. Kwas foliowy szczególnie potrzebny jest tam, gdzie dochodzi do intensywnych podziałów komórkowych, a takie mają miejsce w obrębie rozwijającego się płodu. Pełni on rolę koenzymu w procesie syntezy zasad purynowych i pirymidynowych [1] oraz uczestniczy w przemianach aminokwasów. Jest ważny podczas budowy otoczki mielinowej w obrębie neuronów układu nerwowego oraz przy tworzeniu łańcuchów DNA i RNA [1, 3].

[3]. Nic zatem dziwnego, że właściwy poziom kwasu foliowego jest kluczowy dla rozwijającego się płodu. Czym zatem może skutkować niedostateczna ilość kwasu foliowego w organizmie kobiety, a w konsekwencji u płodu?

Niedobór kwasu foliowego może skutkować:

  • wadami cewy nerwowej płodu – dochodzi tu do niepełnego zamknięcia cewy nerwowej, co może spowodować utratę ciąży lub urodzenie dziecka z wadami ośrodkowego układu nerwowego, takimi jak bezmózgowie, przepukliny mózgowo-rdzeniowe lub rozszczep kręgosłupa,
  • odklejaniem łożyska lub nawet poronieniem,
  • niską masą urodzeniową dziecka [1].

Niewystarczająca ilość kwasu foliowego ma również wpływ na organizm przyszłej matki. Udowodnione jest, że zbyt mała zawartość tego związku może indukować rozwój anemii megaloblastycznej [1, 3]. Dodatkowo niedobór kwasu foliowego powoduje wzrost stężenia homocysteiny we krwi, a to może z kolei skutkować rozwojem miażdżycy i zwielokrotnionym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych u kobiety [1]. Co więcej – homocysteina, a w zasadzie jej nadmiar, może prowadzić do wad cewy nerwowej płodu, gdyż gromadzi się ona w komórkach zarodka i uszkadza go [4]. W piśmiennictwie znaleźć można również informacje o potencjalnym działaniu teratogennym homocysteiny [4].

Podaż z diety nie zaspokaja potrzeb organizmu kobiety w ciąży?

Pomimo faktu dość powszechnej obecności kwasu foliowego w produktach roślinnych obserwuje się jego znaczny niedobór w organizmach kobiet w ciąży. Badania pokazują, że kobiety w ciąży spożywają tylko około 53% zalecanej dziennej normy kwasu foliowego [1, 3], która wzrasta w okresie ciąży dwukrotnie. Zalecana dawka dla kobiet w ciąży (do II trymestru) i planujących ciążę (min. 6 tygodni przed) wynosi 0,4 mg/dobę [5]. Dlaczego zatem spożycie kwasu foliowego jest na tak niskim poziomie? Powodów jest kilka, najważniejsze z nich to:

  • zbyt mała podaż produktów roślinnych w diecie kobiet w ciąży,
  • wcześniejsze przyjmowanie (zwłaszcza długotrwałe) doustnych środków; antykoncepcyjnych – zaburzają one wchłanianie kwasu foliowego, co prowadzi do jego niedoborów,
  • niska trwałość kwasu foliowego występującego w przyrodzie,
  • brak dodatkowej suplementacji kwasem foliowym z produktów dostępnych w aptekach [1, 3, 6, 7].

W tym miejscu warto skupić się na trzecim punkcie z powyższej listy. Kwas foliowy jest związkiem nietrwałym, podatnym na czynniki utleniające i redukujące [1, 6]. Warzywa poddane obróbce termicznej, w zależności od jej rodzaju i czasu trwania tracą nawet 50–80% zawartego w nich kwasu foliowego [1, 3, 6]. Pokazują to chociażby liczne badania prowadzone w celu określenia trwałości kwasu foliowego. Zgodnie z ich wynikami wiadomo np., że 10-minutowe gotowanie brokułów zmniejsza zawartość obecnego w nich kwasu foliowego o 56% [7].

Jak zatem zabezpieczyć odpowiednią ilość kwasu foliowego w organizmie kobiety w ciąży?

Wyniki licznych analiz pokazują, że dodatkowe przyjmowanie kwasu foliowego w okresie przed koncepcyjnym i w pierwszych 12 tygodniach ciąży obniża o 70% liczbę przypadków wad cewy nerwowej u płodu [2]. Co więcej – zapewnienie wystarczających zasobów tego związku skutkuje w późniejszym czasie dobrymi zdolnościami poznawczymi u nowonarodzonego dziecka [8].

Aktualne wytyczne polskich i międzynarodowych instytucji zdrowotnych zalecają przyjmowanie kwasu foliowego w dawce 0,4 mg/dobę jako uzupełnienia codziennej diety [5] przez kobiety planujące ciążę i w I trymestrze ciąży.

Niezwykle istotne jest uzupełnienie zasobów tak ważnego dla prawidłowego rozwoju płodu składnika, jakim jest kwas foliowy. Dbając o zdrowie swojego dziecka, warto o tym pamiętać i wybrać sprawdzony preparat o udokumentowanym składzie, zwłaszcza że zapotrzebowanie na kwas foliowy u kobiet w ciąży wzrasta dwukrotnie [1, 6]! A wiemy już, że dostarczenie pożądanej jego ilości nawet z urozmaiconą, bogatą w rośliny zielone dietą przy niskiej trwałości cząsteczki jest bardzo trudne – często niemożliwe.

Literatura:

  1. Wzbogacanie żywności kwasem foliowym – naturalnym metabolitem przemysłowych szczepów drożdży Saccharomyces cerevisie oraz bakterii fermentacji mlekowej, Anna Goncerzewicz, Anna Misiewicz, Postępy Nauki i Technologii Przemysłu Rolno-Spożywczego 2011, t. 66, nr 4.
  2. Skutki niedostatecznej podaży kwasu foliowego ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia dla kobiet w wieku rozrodczym, Ewa Cieślik, Agnieszka Gębusia, Hygeia Public Health 2011, 46(4): 431–436.
  3. Kwas foliowy – występowanie i znaczenie, Ewa Cieślik, Anna Kościej, Probl Hig Epidemiol 2012, 93(1): 1–7.
  4. Homocysteina, Dorota Gąsiorowska, Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka, Farmacja Współczesna 2008; 1: 169–175.
  5. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących, Agata Karowicz-Bilińska, Ewa Nowak-Markwitz, Tomasz Opala, Przemysław Oszukowski, Ryszard Poręba, Marek Spaczyński, Ginekol Pol. 5/2014, 85, 395–399.
  6. Suplementacja witaminowo-mineralna u kobiet w wieku prekoncepcyjnym, Magdalena Rzeźnik, Joanna Suliburska, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2016, tom 7, nr 3, 106–110.
  7. The effect of different cooking methods on folate retention in various foods that are amongst the major contributors to folate intake in the UK diet, Derek J. McKillop, Kristina Pentieva, Donna Daly, Joseph M. McParlin, Joan Hughes, J.J. Strain, John M. Scott, Helene McNulty, British Journal of Nutrition (2002), 88, 681–688.
  8. Maternal folate nutrition and offspring health: evidence and current controversies, Caffrey A., McNulty H., Irwin RE., Walsh CP., Pentieva K., Proc Nutr Soc., 2018, 26: 1–13.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

3 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

W tytule jeszcze trzeba by dodać (…)kobietom w ciąży i planującym dziecko(…)
Na tyle ile planują. Czasem można sobie planować a życie i tak to zawsze zweryfikuje.
Logowanie

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Rejestracja

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto? Zaloguj się Nie pamiętasz hasła? Możesz je przypomnieć
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz