Choroba zwyrodnieniowa stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów  

Choroba zwyrodnieniowa stawów określa procesy patologiczne o różnej etiologii wywołujące zbliżone efekty w obrębie chrząstki stawowej oraz podchrzęstnej warstwy kości, torebki stawowej, wiązadeł, a także błony maziowej i tkanek okołostawowych. Dochodzi do pojawienia się dolegliwości bólowych, uszkodzenia struktur stawowych, a ostatecznie do upośledzenia funkcji stawu. (2)

Zobacz też: Przegląd preparatów wspomagających pracę stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów- jakie objawy mogą ją zwiastować?

• Ból stawu o różnym nasileniu
• Krótkotrwała sztywność stawu po okresie bezruchu
• Zniekształcenie i poszerzenie obrysów stawu
• Wysięk w stawie
• Ograniczenia zakresu ruchów w stawie
• Niestabilność stawu
• Trzeszczenia w stawie podczas ruchów
• Zaburzenia chodu
• Zanik mięśni lub osłabienie siły mięśniowej (2)

Choroba zwyrodnieniowa stawów- czynniki ryzyka

• Wiek >40
• Czynniki genetyczne
• Płeć żeńska
• Nadwaga, otyłość
• Wady postawy, koślawość i szpotawość kolan
• Wzmożona mineralna gęstość kości
• Wrodzona dysplazja stawu biodrowego
• Złuszczenie nasady kości
• Osłabienie kości, mała aktywność fizyczna
• Złamania i nieprawidłowy zrost kości
• Urazy, mikrourazy
• Ciężka praca fizyczna
• Sporty wyczynowe
• Nikotynizm
• Niedobór estrogenów
• Choroby zapalne stawów
• Choroby metaboliczne i endokrynologiczne (2)

Przyczyny bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawów

Ból pojawiający się w trakcie choroby zwyrodnieniowej stawów wynika z jednoczesnego działania czynników biologicznych, psychologicznych oraz socjalnych. Chrząstka, z uwagi na fakt, że nie jest ani unaczyniona ani unerwiona, nie stanowi jego źródła. Proces rozgrywa się w obrębie innych struktur, do których należą: torebka stawowa, błona maziowa, podchrzęstna warstwa kości, okołostawowe więzadła, mięśnie oraz okostna.

Ból może być wywołany przez:

• Drażnienie zakończeń nerwowych w okostnej
• Wzrost śródkostnego ciśnienia krwi
• Mikrozłamania w podchrzęstnej warstwie kości
• Zapalenie błony maziowej stawów
• Niefizjologiczne napinanie ścięgien, wiązadeł i torebki stawowej, wywołane niestabilnością stawu
• Długotrwałe wzmożone napięcie mięśni okołostawowych (2)

Choroba zwyrodnieniowa stawów- terapia miejscowa (maści, kremy, żele)

Substancje przeciwbólowe

Wybór odpowiedniego leku przeciwbólowego zależy przede wszystkim od stopnia nasilenia bólu oraz schorzeń współistniejących. W chorobie zwyrodnieniowej stawów w przypadku łagodnych i umiarkowanych dolegliwości zalecana jest terapia obejmująca paracetamol bądź niesteroidowe leki przeciwzapalne.(3) Porównując skuteczność analgetyczną, wyniki przeprowadzonych badań jednoznacznie wskazują na przewagę NLPZ. (1) (4) Istotną kwestię stanowi również udowodniona zbliżona skuteczność terapii doustnej i miejscowej tej grupy leków. (5)

Jak stosować środki miejscowe?

Zastosowanie terapii miejscowej w przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów niesie za sobą wiele korzyści. Forma ta charakteryzuje się wysokim profilem bezpieczeństwa oraz zadowalającą efektywnością. (3)

Odnosząc się do schorzeń układu kostno-stawowego,  z uwagi na mechanizm powstawania bólu terapia miejscowa stanowi najlepsze rozwiązanie. Aplikacja leku na skórę umożliwia bezpośrednie oddziaływanie na receptory bólu obwodowego. Ponadto tkanki słabiej unaczynione znacznie lepiej reagują na leczenie miejscowe niż ogólnoustrojowe. (6)

Maści, kremy oraz żele stosowane bezpośrednio na skórę stanowią komfortową formę podania dla pacjenta. W zależności od zawartości substancji czynnej zalecane jest aplikowanie preparatu 3-4 razy w ciągu doby na miejsca zmienione chorobowo. Voltaren Max, który w związku z wysoką dawką związku aktywnego stosowany jest 2 razy dziennie co 12 godzin. W celu zwiększenia wchłaniania leku do miejsca docelowego zalecany jest kilkuminutowy masaż w trakcie aplikacji maści, kremu bądź żelu. Powoduje on wzrost temperatury skóry zwiększając przezskórne wchłanianie substancji aktywnej. (7) (8)

Jakie cechy wykazuje lek stosowany miejscowo?

NLPZ zastosowane zewnętrznie w postaci żelu w niewielkim stopniu przenikają do krążenia ogólnego, co wiąże się ze znacznym zmniejszeniem obciążeń ogólnoustrojowych i wystąpienia działań niepożądanych przede wszystkim ze strony przewodu pokarmowego, nerek czy układu krążenia. (3)

Strukturą w głównej mierze warunkującą stopień wchłaniania substancji przeciwbólowej podanej miejscowo jest rogowa warstwa naskórka, która stanowi pierwszą barierę dla związków aktywnych przenikających w głąb skóry. Z uwagi na jej charakter lipidowy o niskiej zawartości wody wykazuje wysoką skuteczność w regulacji stopnia przedostawania się substancji czynnych do miejsca docelowego. W związku z tym najlepsze właściwości będą wykazywać związki lipofilowe z domieszką cech hydrofilowych. Takie warunki spełnia diklofenak. (9)

Diklofenak

W badaniach porównujących skuteczność miejscowego stosowania substancji leczniczych należących do grupy NLPZ najlepszy wynik uzyskał diklofenak. (5) Związek ten wyróżnia się na tle pozostałych leków znacznie lepszą efektywnością działania przeciwbólowego, przeciwzapalnego i przeciwobrzękowego, przy czym wykazuje jednocześnie wysoki profil bezpieczeństwa. Z uwagi na jego niskie wchłanianie do krwioobiegu po podaniu na skórę (na poziomie 4,5%) ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych jest w znacznym stopniu zminimalizowane. Diklofenak aplikowany na skórę, zawarty w żelu trafia do docelowego miejsca działania w odpowiednio wysokim stężeniu niezbędnym do uzyskania skuteczności przeciwbólowej i przeciwzapalnej. 

W przypadku leków stosowanych zewnętrznie niezwykle ważną kwestię stanowi fotowrażliwość jaka może wystąpić po aplikacji żelu na skórę. W porównaniu z pozostałymi substancjami należącymi do grupy NLZP diklofenak sporadycznie wywołuje reakcje nadwrażliwości na światło. (5) (9) (8) (10)

Voltaren Max to żel do stosowania miejscowego o najwyżej zawartości diklofenaku na rynku wśród leków OTC

Voltaren Max to lek o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwobrzękowym deklarujący najwyższą zawartość diklofenaku wśród innych żeli dostępnych bez recepty (23,2mg/g). Produkt zalecany jest do stosowania miejscowego w przypadku pourazowych stanów zapalnych stawów, ścięgien, wiązadeł i mięśni, bólu pleców, a także ograniczonych stanach zapalnych tkanek miękkich (zapalenie ścięgien, zapalenie torebki stawowej, łokieć tenisisty). Z uwagi na wysoką dawkę substancji czynnej lek stosuje się raz na 12 godzin. Aplikacja dwa razy dziennie stanowi duży komfort dla pacjenta zarówno w kwestii kontroli bólu jak i znacznego ułatwienia dawkowania, które przy większości dostępnych produktów wymaga podania leku 3-4 razy dziennie. Voltaren Max należy wcierać delikatnie w miejscu bólu, stosując ilość produktu adekwatnie do obszaru zmienionego chorobowo. Zalecane jest stosowanie żelu w ilości od 2g do 4g do aplikacji na powierzchni 400 cm² -800 cm². Istotną zaletę Voltarenu Max stanowi zastosowanie jako promotora przenikania przez skórę alkoholu oleinowego, co wpływa na trzykrotne zwiększenie efektywności procesu, a w konsekwencji na znaczne usprawnienie dystrybucji leku do tkanek leżących pod skórą.  (8) (10)

mgr farm. Ilona Gołąbek- Karaś 

Bibliografia

1. Romanowski, W., Zdanowska, A. i Romanowski, M. Choroba zwyrodnieniowa stawów- aktualne standardy leczenia. Rheumatology Forum. 52-57, 2016, Tom 2, 2.
2. Klimiuk, P. A. i Kuryliszyn- Moskal, A. Choroba zwyrodnieniowa stawów. Reumatology. 162-165, 2012, Tom 2, 50.
3. Budzyńska, B. Farmakoterapia choroby zwyrodnieniowej stawów. Aptekarz Polski. 2014, 98/76.
4. Ból mięśniowo-szkieletowy – epidemiologia, patofizjologia, leczenie, Magdalena Kocot-Kępska, mp.pl. 
5. Sheena Derry, R., Moore, A. i Rabbie, R. Topical NSAIDs for chronic musculoskeletal pain in adults . Cochrane Database Syst Rev. 2014.
6. Hagen, M. i Baker, M. Skin penetration and tissue permeation after topical administration of diclofenac, , 2017, Vol. 33, No. 9, 1623–1634. Current Medical Research and Opinion. 1623-1634, 2017, Tom 33, 9.
7. Cal, K. i Sznitowska, M. Leki na skóre i podanie przezskórne. [aut. książki] M. Sznitowska i R. Kaliszan. Biofarmacja. Wrocław : Elsevier Urban& Partner, 2014.
8. Voltaren Max- materiały informacyjne. 
9. Rannou, F., Pelletie, J. P. i Martel-Pelletie, J. Efficacy and safety of topical NSAIDs in the management of osteoarthritis: Evidence from real-life setting trials and surveys . Seminars in Arthritis and Rheumatism. 45, 2016, S18–S21.
10. Charakterystyka produktu Voltaren Max. 

ARTYKUŁ SPONSOROWANY

PM-PL-VOLT-20-00064

VOLTAREN MAX, diklofenak dietyloamoniowy 23,2 mg/g, żel. Wskazania do stosowania: Voltaren MAX jest wskazany do stosowania u dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 14 lat. Produkt działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo. Stosowany jest w miejscowym leczeniu: Dorośli i młodzież powyżej 14 lat: pourazowych stanów zapalnych ścięgien, więzadeł, mięśni i stawów (np. powstałych wskutek skręceń, nadwerężeń lub stłuczeń), bólu pleców , ograniczonych stanów zapalnych tkanek miękkich takich, jak: zapalenie ścięgien, łokieć, tenisisty, zapalenie torebki stawowej, zapalenie okołostawowe. Dorośli (powyżej 18 lat): ograniczonych i łagodnych postaci choroby zwyrodnieniowej stawów. Dawkowanie i sposób podawania: Dorośli i młodzież powyżej 14 lat Dawkowanie: Voltaren MAX działa przeciwbólowo do 12 godzin, stosowany dwa razy na dobę. Produkt należy delikatnie wcierać w skórę w miejscu bólu. Ilość żelu należy dostosować do rozmiarów miejsca zmienionego chorobowo: ilość żelu od 2 g do 4 g (ilość odpowiadająca wielkości owocu wiśni do rozmiarów orzecha włoskiego) jest odpowiednia do leczenia obszaru o powierzchni 400 – 800 cm2. Po zastosowaniu produktu należy umyć ręce, chyba, że to właśnie ręce są miejscem leczonym. Czas leczenia zależy od wskazań i od reakcji na leczenie. Pourazowe stany zapalne i reumatyzm tkanki miękkiej: nie należy stosować dłużej niż 14 dni, o ile nie zalecono inaczej. Zwyrodnienie stawów (powyżej 18 lat): należy stosować do 21 dni, o ile nie zalecono inaczej. Należy skontaktować się z lekarzem po 7 dniach stosowania żelu w przypadku braku poprawy lub nasilenia się objawów chorobowych. Stosowanie u dzieci i młodzieży (poniżej 14 lat): Brak wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania produktu u dzieci i młodzieży poniżej 14 lat. Stosowanie u młodzieży (powyżej 14 lat): U młodzieży powyżej 14 lat, w razie konieczności stosowania produktu leczniczego przez dłużej niż 7 dni w leczeniu bólu, lub w przypadku pogorszenia się objawów, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem. Stosowanie u osób w podeszłym wieku (powyżej 65 lat): W przypadku stosowania produktu Voltaren Max u osób w podeszłym wieku należy stosować dawkowanie jak u osób dorosłych. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na diklofenak lub na którąkolwiek substancję pomocniczą produktu, u pacjentów, u których napady astmy, pokrzywka, czy ostre nieżyty błony śluzowej nosa są wywoływane przez kwas acetylosalicylowy lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostatni trymestr ciąży, u dzieci i młodzieży poniżej 14 lat. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Nie można wykluczyć możliwości wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych w przypadku stosowania produktu Voltaren MAX na duże powierzchnie skóry lub podczas stosowania długotrwałego.Voltaren MAX należy stosować tylko na nieuszkodzoną powierzchnię skóry. Należy unikać kontaktu żelu z oczami i błonami śluzowymi, nie połykać. Należy zaprzestać stosowania produktu, jeśli po jego użyciu pojawi się wysypka skórna. Voltaren MAX może być stosowany jednocześnie z nieokluzyjnymi bandażami, ale nie należy stosować go pod opatrunki uniemożliwiające dostęp powietrza. Informacje o niektórych składnikach produktu: Voltaren Max zawiera glikol propylenowy, który u niektórych osób, może powodować podrażnienie skóry. Produkt zawiera butylohydroksytoluen, który może powodować miejscową reakcję skórną (np. kontaktowe zapalenie skóry) lub podrażnienie oczu i błon śluzowych. Działania niepożądane: Działania niepożądane obejmują łagodne i przemijające objawy skórne w miejscu zastosowania. W bardzo rzadkich przypadkach mogą wystąpić reakcje alergiczne. Działania niepożądane (Tabela 1) zostały zestawione według częstości ich występowania, zaczynając od najczęściej występujących, według następującej konwencji: bardzo często (≥1/10); często (≥ 1/100, < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000, < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000, < 1/1000); bardzo rzadko (< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).W obrębie każdej z grup objawy zostały zestawione według malejącej ciężkości. Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: Bardzo rzadko: Wysypka grudkowata; Zaburzenia układu immunologicznego: Bardzo rzadko: Nadwrażliwość (w tym pokrzywka), obrzęk naczynioruchowy; Zaburzenia oddechowe, klatki piersiowej i śródpiersia: Bardzo rzadko: Astma; Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Często: Wysypka, wyprysk, rumień, świąd, zapalenie skóry (w tym kontaktowe zapalenie skóry); Rzadko: Pęcherzykowe zapalenie skóry; Bardzo rzadko: Reakcje nadwrażliwości na światło. OTC – Lek wydawany bez recepty. Pozwolenie Prezesa URPL WM i PB nr 20030. Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Consumer Healthcare Sp. z o.o. v. XII.2015.