REKLAMA
Magazyn mgr.farm
Artykuł sponsorowany

RLS – czyli choroba niespokojnych nóg

śr. 30 marca 2022, 13:23

RLS, czyli choroba niespokojnych nóg to schorzenie, które może dotyczyć nawet 15% populacji. Stąd śmiało, można postawić tezę, że stanowi ono istotny problem społeczny. Najczęstszymi objawami RLS są nieprzyjemne doznania takie jak mrowienie, drętwienie, czy pieczenie, które obejmują głównie kończyny dolne. W ich wyniku chory zmuszony jest do ciągłego poruszania kończynami, co zmniejsza odczucie dyskomfortu. Wpływa to na pogorszenie jakości snu, zdrowia psychicznego, a także na zwiększenie ryzyka wystąpienia zaburzeń koncentracji. Niestety, choroba ta jest często nieprawidłowo diagnozowana, a podejmowane leczenie jest niewłaściwe.

Natomiast leczenie farmakologicznego pierwotnego zespołu niespokojnych nóg polega przede wszystkim na terapii przy pomocy agonistów receptorów dopaminergicznych (fot. Shutterstock)
Natomiast leczenie farmakologicznego pierwotnego zespołu niespokojnych nóg polega przede wszystkim na terapii przy pomocy agonistów receptorów dopaminergicznych (fot. Shutterstock)

Patomechanizm występowania symptomów określanych jako zespół niespokojnych nóg jest nie do końca znany. Wskazuje się jednak na kilka czynników, które z pewnością wpływają na rozwój tego zaburzenia. Wśród nich należy wyróżnić:

  • dysfunkcję układu dopaminergicznego: zaburzenie transmisji dopaminergicznej może prowadzić do wystąpienia zaburzeń ruchowych, w tym tych obejmujących kończyny dolne;
  • zbyt niskie stężenie żelaza w ośrodkowym układzie nerwowym: wynika prawdopodobnie z zaburzenia metabolizmu tego mikroelementu. W efekcie prowadzi to, do zaburzeń w funkcjonowaniu wielu enzymów, w tym tych odpowiedzialnych za produkcję dopaminy, a także wytwarzanie mieliny, czy syntezę neuroprzekaźników. Skutkuje to nie tylko nieprawidłowym funkcjonowaniem układu dopaminergicznego, ale zwiększonym ryzykiem uszkodzenia neuronów w wyniku nasilenia stresu oksydacyjnego;

Powyżej opisane czynniki odpowiadają za rozwój pierwotnego RLS. Jego podłoże jest także uzależnione od występowania czynników genetycznych. Co istotne, u 65% chorych na zespół niespokojnych nóg wykazano dodatni wywiad rodzinny.

REKLAMA

Wśród czynników mogących skutkować wystąpieniem wtórnego zespołu niespokojnych nóg można wymienić przede wszystkim:

REKLAMA
  • choroby somatyczne: niewydolność nerek, zaburzenie krążenia, neuropatie, cukrzycę, choroby autoimmunologiczne. Występowanie powyższych schorzeń nie gwarantuje współwystępowania RLS, jednak znacznie zwiększa takie ryzyko. Co więcej, w przypadku współwystępowania tego typu chorób nasilają się niekorzystne objawy związane z zespołem niespokojnych nóg;
  • przyjmowanie leków: nasilenie objawów RLS może następować po stosowaniu takich leków jak leki psychotropowe, neuroleptyki, antagoniści receptorów dopaminergicznych;
  • ciąża: szacuje się, że RLS może dotyczyć co 5. kobiety oczekującej dziecka. Przyczyny takiego stanu można upatrywać, m.in. w zwiększonym zapotrzebowaniu żelaza, jakie występuje w okresie ciąży. Objawy zespołu niespokojnych nóg w przypadku ciężarnych, ustępują najczęściej tuż po porodzie;

Charakterystyczne objawy RLS

Do charakterystycznych objawów zespołu niespokojnych nóg zaliczymy przede wszystkim konieczność ciągłego poruszania kończyn, dzięki czemu zmniejsza się odczucie nieprzyjemnych dolegliwości, takich jak mrowienie, drętwienie, pieczenie. Nasilenie tych symptomów następuje najczęściej w okresie spoczynku, tj. głównie wieczorem i w nocy. Stąd,  symptomy te najczęściej pojawiają się w trakcie snu, skutecznie go zaburzając. Co więcej, objawy charakterystyczne dla RLS mogą także pojawić się w okresach bezczynności, takich jak długa podróż samochodem, długotrwałe siedzenie w teatrze, czy chociażby przy stole w restauracji. Jedynym sposobem na złagodzenie przykrych dolegliwości jest wówczas ruszanie kończynami, np. poprzez konieczność odbycia spaceru.

Częstymi objawami RLS jest także występowanie zaburzeń depresyjnych. U pacjentów cierpiących z RLS pojawiają się problemy z prawidłowym radzeniem sobie z emocjami, odcięcie społeczne, obniżenie nastroju, a także zaburzenie funkcji poznawczych. Jest to z jednej strony wynik nieradzenia sobie z przykrymi objawami RLS, a z drugiej efekt ciągłego uszkadzania komórek nerwowych w trakcie przebiegu tej choroby.

Diagnostyka i leczenie 

Rozpoznanie RLS opiera się przede wszystkim na wnikliwym wywiadzie lekarskim obejmującym, m.in. charakter dolegliwości, ich umiejscowienie, występowanie czynników nasilających, czy współwystępowanie innych chorób. Ponadto, należy skupić się na badaniu przedmiotowym, które powinno objąć ocenę występowania obrzęków, przepływu krwi przez tętnice w kończynach, czy wykonanie podstawowych badań neurologicznych. Ważnym elementem diagnostyki RLS jest także oznaczenie stężenie żelaza w surowicy, a także ferrytyny.

Leczenie zespołu niespokojnych nóg powinno obejmować kilka aspektów. Po pierwsze należy wprowadzić terapię behawioralną, na którą złoży się przede wszystkim dbałość o higienę snu. Ponadto, należy unikać palenia tytoniu czy spożywaniu alkoholu, gdyż substancje te mogą nasilać niekorzystne objawy RLS. Każdy z pacjentów z symptomami RLS powinien wdrożyć do codziennego trybu życia umiarkowany wysiłek fizyczny oraz zadbać o prawidłowe krążenie obwodowe (np. poprzez regularne masowanie nóg).

REKLAMA

W przypadku wystąpienia wtórnego zespołu RLS wywołanego przez współwystępujące choroby somatyczne, zbyt niskie stężenie żelaza, czy przyjmowanie leków należy po pierwsze wyeliminować przyczynę powstałego zaburzenia.

Natomiast leczenie farmakologicznego pierwotnego zespołu niespokojnych nóg polega przede wszystkim na terapii przy pomocy agonistów receptorów dopaminergicznych (np. ropinirolu, pramipeksolu, lewodopy). Jednak długotrwała terapia za ich pomocą skutkuje w niektórych przypadkach wystąpieniem zjawiska augmentacji, tj. nasilenia objawów RLS wywołanych zbyt długą farmakoterapią. Z tego względu bardzo ważne jest doświadczenie lekarza, który powinien dobrać jak najmniejszą dawkę leku, która jest w stanie wywołać korzystny efekt terapeutyczny. W leczeniu RLS zastosowanie znajdują także pochodne kwasu GABA, np. pregabalina, a także benzodiazepiny. Te ostatnie stosuje się tylko i jedynie w trudnych przypadkach, ze względu na duże ryzyko rozwinięcia się uzależnienia.

Zespół niespokojnych nóg pomimo powszechności stosowania jest rzadko diagnozowany, a przez to nie podejmowane są próby jego leczenia. Wszystko przez to, że występujące objawy są niespecyficzne i często mylone z innymi chorobami. Co więcej, pacjenci nieświadomi występującego zagrożenia, przyzwyczajają się do przykrych dolegliwości, na jakie są skazani każdego dnia. Stąd, niezwykle ważny jest właściwy wywiad z pacjentem, na podstawie którego można rozpoznać tę jednostkę chorobową.

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

2 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

To ta choroba jeszcze istnieje? Miałem wrażenie że już o niej zapomniano ;)
Pacjenci zdecydowanie zapomnieli, dawno o tym nie wspominali.