Rosyjskie ministerstwo zdrowia przekazało w komunikacie prasowym, że zarejestrowano pierwszy lek na COVID-19 – Avifavir. Według opublikowanych danych, podawanie preparatu ma rozpocząć się 11 czerwca, a tygodniowo dostęp do nowego środka ma mieć ponad 60 tysięcy pacjentów.
Stary-nowy lek
Ministerstwo Zdrowia Federacji Rosyjskiej wydało tymczasową decyzję o dopuszczeniu do użycia w zakażaniu wywołanym SARS-CoV-2 wspomnianej cząsteczki, produkowanej przez Rosyjski Fundusz Inwestycji Bezpośrednich (ang. Russian Direct Investment Fund, RDIF) i ChemRar Group. Preparat bazuje na wcześniej znanej cząsteczce – fawipirawirze – którą poddano modyfikacjom w celu zwiększenia skuteczności przeciw COVID-19. Szczegóły wprowadzonych zmian mają zostać podane do publicznej wiadomości do czasu rozpoczęcia podawania leku na szeroką skalę.
Fawipirawir – dostępny na rynku pod nazwą handlową Avigan, pierwotnie znany jako T-705 – jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w leczeniu ciężkiej postaci grypy w Japonii. W przeszłości był również badany pod kątem leczenia innych infekcji wirusowych. W eksperymentach na zwierzętach fawipirawir wykazał aktywność przeciwko wirusowi Zachodniego Nilu, wirusowi żółtej febry, wirusowi pryszczycy, a także innym flawiwirusom, arenowirusom, i alfawirusom. Wykazano również jego aktywność przeciwko enterowirusom i wirusowi gorączki doliny Rift. Cząsteczka wykazuje również ograniczoną skuteczność przeciwko wirusowi Zika i wściekliźnie. Podczas epidemii wirusa Ebola w Afryce Zachodniej w 2014 r. był testowany pod kątem przydatności w zakażeniu tym patogenem – wyniki przedstawione dwa lata później wykazały umiarkowaną skuteczność u pacjentów z niskim i średnim poziomem kopii wirusa we krwi.
Chemicznie jest pochodną pirazynokarboksyamidu, a więc kuzynem pirazynamidu o działaniu przeciwgruźliczym. Został opracowywany i pierwotnie zsyntetyzowany przez Toyama Chemical i zatwierdzony do użytku medycznego w Japonii w 2014 r. Dwa lata później licencję na produkcję API sprzedano chińskiemu oddziałowi Zhejiang Hisun Pharmaceutical Co. of China. Po kolejnych trzech latach fawipirawir stał się lekiem generycznym.
Uważa się, że mechanizm jego działania jest związany z selektywnym hamowaniem wirusowej polimerazy RNA zależnej od RNA. Inne badania sugerują, że fawipirawir indukuje letalne mutacje RNA, wytwarzając niezdolny do namnażania fenotyp wirusowy. Fawipirawir jest prolekiem, który jest metabolizowany do swojej aktywnej postaci, fawipirawir-rybofuranozylo-5′-trifosforanu. Uważa się, że ludzka fosforybozylotransferaza hipoksantynowo – guaninowa (ang. hypoxanthine – guanine phosphoribosyltransferase, HGPRT) odgrywa kluczową rolę w procesie aktywacji do formy aktywnej leku. Fawipirawir nie hamuje syntezy RNA lub DNA w komórkach ssaków i nie jest dla nich toksyczny, stąd też brak ciężkich działań niepożądanych staje się kolejnym przyczynkiem do testowania cząsteczki w nowych potencjalnych wskazaniach.
Rosyjski as w rękawie
Avifavir wykazał skuteczność w badaniach klinicznych przeprowadzonych przez Pierwszy Moskiewski Państwowy Uniwersytet Medyczny im. I.M. Sieczenowa, Moskiewski Uniwersytet Łomonosowa oraz pomniejsze jednostki akademickie. W zeszłym miesiącu ChemRar Group i RDIF podały pozytywne dane z wieloośrodkowego badania klinicznego z udziałem pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19. Do pierwszego testu włączono 40 uczestników – spośród nich 60% posiadało ujemny wynik badania w kierunku SARS-CoV-2 po pięciu dniach leczenia – to dwukrotnie więcej niż w przypadku standardowej terapii. Podczas komunikatu prasowego podano, że ostatni etap badań klinicznych Avifaviru u 330 pacjentów jest już w końcowej fazie. Dyrektor generalny RDIF jest zdania, że Afivavir jest nie tylko pierwszym lekiem przeciwwirusowym zarejestrowanym przeciwko COVID-19 w Rosji, ale także być może najbardziej obiecującym lekiem przeciw SARS-CoV-2 na świecie.
Przy okazji warto wspomnieć, że Rosjanie ogłosili kolejny etap badań klinicznych nad szczepionką – obecnie na terenie Federacji Rosyjskiej pracuje się nad pięcioma potencjalnymi szczepionkami, a według rządowych zapewnień przy tym tempie pracy pierwsza próba rejestracji produktu końcowego może mieć miejsce już w sierpiu.
