REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Leki, które nie lubią słońca

14 czerwca 2019 11:29

Zbliża się czas urlopów, a to oznacza że będziemy spędzać co raz to więcej czasu na świeżym powietrzu. Opalanie na plaży, jazda rowerem, czy trekking po górskich szlakach. Te czynności będą nam zaprzątać głowę podczas wakacyjnych wypoczynków. Na pierwszy „rzut oka” różnią się one znacznie, jednak towarzyszyć im będzie jeden wspólny mianownik- mianowicie Słońce. Trzeba jednak pamiętać, że promieniowanie słoneczne nie zawsze korzystnie wpływa na nasze zdrowie, a w połączeniu z niektórymi lekami może powodować liczne uczulenia, wysypki, czy oparzenia.

Działania niepożądane, takie jak wysypka, czy zaczerwienienie skóry mogą w przypadku fotoalergizacji pojawić się również na obszarach skóry, które nie były narażone na działanie promieniowania słonecznego (fot. Shutterstock)
Działania niepożądane, takie jak wysypka, czy zaczerwienienie skóry mogą w przypadku fotoalergizacji pojawić się również na obszarach skóry, które nie były narażone na działanie promieniowania słonecznego (fot. Shutterstock)

Które substancje lecznicze w połączeniu ze Słońcem są szczególnie niebezpieczne? Kiedy poinformować pacjenta o konieczności zachowania środków ostrożności podczas ich stosowania? I czy można uchronić się przed przykrymi skutkami fotouczulenia? O tym wszystkim przeczytacie w niniejszym felietonie.

Fotoalergie

Leki, które „nie lubią” się ze Słońcem możemy podzielić na dwie grupy. Do pierwszej z nich zaliczymy substancje lecznicze, po których zastosowaniu i następującej po nim ekspozycji skóry na Słońce, skutki uboczne takiego działania pojawiają się po kilku dniach, miesiącach, a nawet latach! Reakcja taka nazywa się fotoalergizacją. Polega ona na zmianie na poziomie chemicznym cząsteczek substancji leczniczej, spowodowanej działaniem promieni słonecznych. Organizm w wyniku tego procesu wytwarza przeciwciała przeciwko produktowi tejże przemiany chemicznej (czytaj również: URLOP NAD MORZEM, ALE W PRACY? PRACA SEZONOWA W APTEKACH). Reakcja alergiczna powstaje zazwyczaj na skutek nagromadzenia się sporej ilości przeciwciał, a więc prawdopodobieństwo jej pojawienia się jest tym większe im organizm jest częściej narażony na promieniowanie słoneczne podczas stosowania danej substancji leczniczej.

REKLAMA

Działania niepożądane, takie jak wysypka, czy zaczerwienienie skóry mogą w przypadku fotoalergizacji pojawić się również na obszarach skóry, które nie były narażone na działanie promieniowania słonecznego. Ze względu na fakt, że objawy pojawiają się w późniejszym okresie niż nastąpiła ekspozycja na Słońce, w wielu przypadkach bardzo trudno połączyć te dwa fakty. W związku z czym szybkie ustalenie przyczyny pojawienia się zmian skórnych może być trudne. Jednakże, fotoalergizacja konkretnych substancji leczniczych daje zmiany o charakterystycznej barwie i umiejscowieniu. Stąd doświadczony lekarz dermatolog nie powinien mieć problemu z ustaleniem przyczyny wystąpienia danej reakcji alergicznej.

REKLAMA

Najczęstszymi lekami wywołującymi fotolergizację są (w nawiasie opis charakterystycznych zmian skórnych jakie powodują):

  • leki przeciwpadaczkowe: fenytoina (brązowe przebarwienie w obrębie twarzy);
  • leki przeciwarytmiczne: amiodaron, chinidyna (niebiesko-czarne zmiany na skórze i błonach śluzowych);
  • leki przeciwmalaryczne: chlorchina, hydroksychlorchina (sinawe i czarne przebarwienia skóry i błon śluzowych);
  • leki cytostatyczne: 5-fluorouracyl, paklitaksel (ciemne i brązowe plamy na skórze, błonach śluzowych i paznokciach);
  • trójcykliczne leki przeciwdepresyjne: amitryptylina, imipramina (sinawe przebarwienia w obrębie szyi i dekoltu; w skrajnych przypadkach mogą wywoływać odbarwienie tęczówki);
  • pochodne witaminy A: beta-karoten (żółto- pomarańczowe przebarwienia w obrębie stóp i dłoni);

Fototoksyczność

Druga grupa substancji leczniczych, które nie za bardzo „przepadają” za promieniowaniem słonecznym, to te które skutkują wywołaniem reakcji alergicznej tuż po nasłonecznieniu skóry. W tych przypadkach, cząsteczka leku pochłania promieniowanie słoneczne, co prowadzi do zaabsorbowania przez nią energii. Nie dochodzi w tym momencie do zmian w strukturze chemicznej substancji leczniczej, gdyż jest to zjawisko fizyczne. Po niedługim czasie, uwolniona z cząsteczek leku energia wywołuje śmierć okolicznych komórek, w tym tych zlokalizowanych w skórze człowieka. W efekcie tego procesu powstaje wysypka, oparzenie, czy innego typu zmiany dermatologiczne. Takie zjawisko nazywamy fototoksycznością.

W przeciwieństwie do fotooalergizacji obejmuje ono tylko te obszary skóry, które były bezpośrednio wystawione na ekspozycję promieni słonecznych.

Do leków fototoksycznych można przede wszystkim zaliczyć:

REKLAMA
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne: ibuprofen, ketoprofen, naproksen, kwas acetylosalicylowy (jedynym bezpiecznym lekiem przeciwbólowym, który można stosować i jednocześnie wystawiać ciało na ekspozycję promieni słonecznych jest paracetamol);
  • antybiotyki tetracyklinowe: dokysycklina, minocyklina, tetracyklina;
  • fluorochinolony: ciprofloksacyna, ofloksacyna;
  • leki antykoncepcyjne;
  • leki przeciwhistaminowe: difenhydramina;
  • fibraty: fenofibrat, klofibrat;
  • statyny: simwastatyna, atorwastatyna;
  • leki moczopędne: hydrochlorotiazyd, furosemid;
  • witaminy: witamina B6 i jej pochodne;
  • leki przeciwgruźlicze: izoniazyd;
  • leki przeciwgrzybicze: gryzeofulwina (stosowana miejscowo), itrakonazol (stosowany doustnie);
  • sulfonamidy: sulfacetamid

Przede wszystkim profilaktyka

Przyjmowanie leków wywołujących fotouczulenie nie powinno być powodem do zrezygnowania z  letniego odpoczynku skomponowanego z promieniami Słońca. Trzeba jednak zachować podstawowe środki ostrożności. Oczywiście należy zastosować preparaty do ciała z jak najwyższym filtrem UVA i UVB (zalecane 50). Ponadto ciało należy okryć przewiewną, bawełnianą odzieżą, nosić kapelusz oraz okulary przeciwsłoneczne z filtrami UV.

Nawet najprostsze leki przeciwbólowe stosowane powszechnie przez pacjentów mogą wywoływać groźne w skutkach fotouczulenia. Duża w tym nasza rola, żeby uświadamiać chorych kupujących preparaty, które ze Słońcem się “nie lubią”, aby zachowali podstawowe środki ostrożności. Pacjenci rzadko czytają ulotki, więc jesteśmy ostatnim “ogniwem”, które może ich uchronić przed przykrym w skutkach połączeniem: lek-Słońce.

Powyższe zestawienie zawiera tylko i wyłącznie najczęściej stosowane substancje lecznicze. Istnieje jeszcze wiele innych leków, które również mogą wywoływać fotouczulenie, a nie zostały uwzględnione w powyższym tekście (czytaj również: Fale upałów w Polsce. Uwaga na przegrzane leki!).

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

16 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

bardzo cenny artykuł zarówno dla farmaceutów jak i pacjentów, którzy w większości nie są świadomi takiego działania leków
Może trochę bardziej przystępnie-więcej nazw własnych i jak znalazł dla pacjentów
u moich pacjentów dziurawiec rządzi:) slonce nie slonce, herbatkę na poprawę humoru trzeba wypić;/
Nie no to u mnie o dziurawcu już prawie wszyscy wiedza.
Tu cała lista leków fotouczulających http://www.amonitmedicalspa.pl/wp-content/uploads/2017/07/Lista_lekow_Fotouczulajacych.pdf?fbclid=IwAR1mHXnszyOLxHjm6s_6qE9fcrz1gcz-uha7wvsA2cI0GI9DldquZ6-w7PU
ja szczególnie uczulam na preparaty dziurawca i ketoprofen do smarowania
Dlaczego tak powszechne statyny czy diuretyki przyjmowane przez, mam wrażenie, co drugą starszą osobę nie dają tych efektów fototoksycznych? Ja się nie spotkałem przynajmniej. Słyszeliście?
Może pacjenci w podeszłym wieku dostatecznie unikają słońca? Albo nie łączą jednego faktu z drugim?
Dokładnie, "Adonis 75+", w krótkich spodenkach, T-shirt, bez nakrycia głowy, wysypka tylko na odkrytych częściach ciała i oczywiście zażywa przeróżne leki z listy fotouczulajacych :) Kobiet z fotodermatozami na antykoncepcji doustnej tez jest niemało, a o fotoprotekcji zapomniały...
w zyciu nie slyszałam o takim działaniu niepożądanym
warto jeszcze przytoczyć etofenamat, który ostatnio sprzedawał się dość mocno, a nie sądzę, aby pacjenci zachowywali się zgodnie z ulotką i nie wychodzili po nim na słońce..
Jak widać spora część z tych leków jest przepisywana często przez lekarzy bądź stosowana w samoleczeniu. Może warto zaproponować takim pacjentom zakupy w aptece nocną porą?;) Praktycznie taki delikwent nie powinien wyjść z apteki bez kremu z filtrem przeciwsłonecznym.
co więcej - zgodnie z badaniami - najlepiej przez okres 2 tygodni po zakończeniu kuracji takowy pacjent powinien preferować wieczorno-nocne spacery.. ;)
Już widzę rzesze seniorów na ulicach w nocy :P
oni raczej preferują bardzo wczesne ranki, kiedy ogół społeczeństwa jeszcze śpi :) Tylko, że teraz i o 4 rano jest już słonecznie... ;) w razie czego można poczytać, co zaproponować pacjentowi na reakcję fotoalergiczno-uczuleniową

Powiązane artykuły

Apteki w Powstaniu Warszawskim – część I Apteki w Powstaniu Warszawskim – część I

Był 10 lipca 1944 roku, godzina 5:45. Czternastu żołnierzy grupy bojowej IV plutonu I kompanii Batal...

Probiotyczna żywność funkcjonalna Probiotyczna żywność funkcjonalna

Reguła: antybiotyk + probiotyk, tak silnie promowana, nie wydaje się być czymś dyskusyjnym. Jednakże...

Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia wątpliwości związane z Xarelto, Gilenya i Pradaxą Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia wątpliwości związane z Xarelto, Gilenya i Pradaxą

Resort zdrowia wydał oświadczenie w sprawie ostatniej publikacji w dzienniku "Fakt". Na jego łamach ...

REKLAMA

Potrzebujesz wsparcia
w znalezieniu pracownika do apteki?

Chcesz się dowiedzieć, jak możemy Ci pomóc?
Zostaw numer telefonu, skontaktujemy się z Tobą.

* Pola wymagane

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz