PIMS – wieloukładowy zespół zapalny u dzieci z COVID-19

PIMS (ang. pediatric inflammatory multi-system syndrome associated with coronavirus disease) – to nowa jednostka chorobowa, która została zidentyfikowana jako powikłanie zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Jest ona diagnozowana u dzieci oraz nastolatków. Początkowo, ze względu na wysokie podobieństwo objawów była rozpoznawana jako zespół Kawasaki. Jednak coraz większa liczba pacjentów, u których stwierdzano te objawy, kilka tygodni wcześniej została zainfekowana wirusem SARS-CoV-2. W związku z tym wyodrębniono całkiem nową jednostkę chorobową, którą nazwaną wieloukładowym zespołem zapalnym u dzieci związanym z COVID-19.

PIMS – w jaki sposób rozpoznać?

Najczęściej w początkowej fazie rozwoju, PIMS manifestuje się wystąpieniem zaburzeń ze strony układu pokarmowego. Dodatkowo diagnozowana jest wysoka temperatura ciała (>38,5 stopnia Celsjusza), która utrzymuje się przynajmniej przez kilka dni (minimum 3). W związku z tym, że objawy PIMS bardzo przypominają te pojawiające się w trakcie zapalenia wyrostka robaczkowego, dzieci u których one występują, są czasami błędnie kwalifikowane do zabiegu jego usunięcia.

Innymi objawami mogącymi wskazywać na rozwój PIMS są uszkodzenia wielonarządowe, na które przede wszystkim składają się:

• zaburzenia funkcjonowania układu krążenia: przede wszystkim zaburzenia rytmu serca, tętniaki tętnic wieńcowych, zapalenie mięśnia sercowego, niedociśnienie;
• zaburzenia funkcjonowania układu oddechowego: duszący kaszel, ból w klatce piersiowej, zapalenie płuc;
• zaburzenie funkcjonowania układu nerwowego: porażenia nerwów obwodowych, apatia, drażliwość, silne bóle głowy;
• zaburzenie funkcjonowania układu moczowego: bezmocz, ostre zapalenie nerek;

Wobec tego, że powyższe objawy są niespecyficzne, w rozpoznaniu PIMS pomocna jest diagnostyka laboratoryjna. Pacjenci chorujący na to schorzenie mają zazwyczaj bardzo wysokie stężenie białka reaktywnego CRP w osoczu, a także markerów wskazujących na uszkodzenie mięśnia sercowego, np. troponin. Co więcej, u dzieci z PIMS często stwierdza się hipoalbuminemię, hiponatremię, a także niedokrwistość.

Kolejnym elementem diagnostyki PIMS jest wykonanie testów na obecność przeciwciał przeciwko COVID-19. Przeprowadzenie testu antygenowego da odpowiedź, czy pacjent przebył w ostatnich tygodniach COVID-19, nawet jeśli choroba ta nie dała żadnych objawów. W przypadku uzyskania testu dodatniego zaleca się przeprowadzenie testu PCR, który pozwoli ocenić, czy infekcja wirusem SARS-CoV-2 trwa nadal i czy konieczna staje się izolacja chorego.

PIMS – postępowanie

Po stwierdzeniu możliwości rozwoju PIMS pacjent powinien niezwłocznie zostać poddany hospitalizacji. To wszystko ze względu na fakt, iż po kilku dniach wysokiej gorączki, u niektórych chorych następuje niewydolność lewokomorowa, a nawet wstrząs. Stan taki stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Ponadto, zbyt późne podjęcie leczenia, bądź wdrożenie nieprawidłowej terapii PIMS może prowadzić do groźnych powikłań w postaci tętniaków tętnic wieńcowych. Aby w pełni móc kontrolować proces leczenia, pacjent musi pozostać pod opieką lekarską przez 24 godziny na dobę.

U pacjenta, u którego rozwija się PIMS należy regularnie wykonywać elektrokardiogram oraz badania echo serca. Jest to zalecane ze względu na wysokie prawdopodobieństwo rozwoju zaburzeń kardiologicznych. Innym istotnym badaniem, które wykonuje się u pacjentów z PIMS jest tomografia komputerowa klatki piersiowej. Pozwala ona na zobrazowanie zmian zapalnych w płucach, takich jak np. płyn w opłucnej, czy zniszczenie miąższu płuc. Jest to o tyle ważne, ponieważ zmiany te mogą się pojawić nawet w przypadku braku objawów ze strony układu oddechowego. Natomiast u pacjentów, u których występują dolegliwości ze strony układu pokarmowego, zaleca się przeprowadzenie badania USG jamy brzusznej. Pozwoli ono na ocenę stopnia zgrubienia ściany jelit, pogrubienia pęcherzyka żółciowego, czy zaawansowania stanu zapalnego w obrębie wyrostka robaczkowego- patologicznych zmian rozwijających się u pacjentów z PIMS.

PIMS – leczenie

Na terapię PIMS składa się wiele działań, z których należy przede wszystkim wyróżnić:

1. Płynoterapię: właściwie prowadzona płynoterapia wywrze korzystny efekt na hemodynamiczną sytuację chorego. Należy ją prowadzić tylko i jedynie w warunkach szpitalnych ze względu na duże ryzyko wystąpienia obrzęku płuc oraz zaburzeń pracy serca.
2. Antybiotykoterapię: ze względu na to, że obraz kliniczny PIMS jest podobny do sepsy, bądź wstrząsu toksycznego, w początkowej fazie terapii należy wdrożyć antybiotykoterapię empiryczną. Konieczne jest jej prowadzenie do czasu uzyskania ujemnych wyników badań, które pozwolą wykluczyć infekcję bakteryjną.
3. Leczenie immunosupresyjne: ze względu na to, że za główne podłoże rozwoju PIMS uważa się upośledzenie funkcjonowania układu odpornościowego, stosowanie leczenia immunomodulującego odgrywa zasadniczą rolę w leczeniu tej choroby. Jego celem jest zahamowanie stanu zapalnego, aby jak najbardziej zredukować ryzyko pojawienia się ciężkich powikłań. W terapii immunomodulacyjnej stosowane są kolejno: immunoglobuliny, glikokortykosteroidy, leki biologiczne.
4. Leki przeciwkrzepliwe: u każdego pacjenta z objawami PIMS zalecane jest profilaktyczne stosowanie kwasu acetylosalicylowego. Wynika to z pojawiających się zaburzeń hemodynamicznych i związanego z nimi większego ryzyka powstania zakrzepów.

Wielozapalny zespół pocovidowy u dzieci to całkowicie nowa jednostka chorobowa, której etiopatogeneza nie została jeszcze do końca wyjaśniona. Również poszukiwane są optymalne rozwiązania pozwalające na jej skuteczną terapię. Jest to o tyle istotne, gdyż choroba ta może dotyczyć nawet 1 na 1000 chorujących na COVID-19 dzieci. W tej liczbie wskazuje się również na osoby, które przeszły infekcję bez- lub skąpo objawowo. Śmiertelność PIMS natomiast szacuje się na 1-2%.