Magazyn mgr.farm

„Pracodawca zmusza mnie do chodzenia po aptekach konkurencji”

20 lutego 2018 09:20

Do redakcji MGR.FARM wpłynął list farmaceuty, który opisuje zadania, do jakich zmusza go jego pracodawca. Czytelnik poprosił nas o pomoc i zaproponowanie rozwiązania jego trudnej sytuacji zawodowej. O odpowiedź na list poprosiliśmy radcę prawnego, Piotra Sędłaka…

Zainteresowane tematyką organizacje proszą o większe zaangażowanie w międzynarodową dyskusję na temat problemu niedostępności leków. (fot. Shutterstock)
„Od jakiegoś czasu mój pracodawca zmusza mnie do tego, abym chodził po aptekach konkurencji pytał o ceny, robił drobne zakupy w celu zbierania paragonów i analizowania ilości pacjentów w danej aptece. Takie działanie nie jest zgodnie w jakimkolwiek stopniu z moimi przekonaniami, a ponadto jest mi po prostu głupio robić takie rzeczy, gdyż w tych aptekach pracują moi znajomi, więc sami Państwo rozumieją…. Chciałbym się zapytać czy istnieje jakieś rozwiązanie tej sytuacji, co mógłbym przedstawić najlepiej z zasad prawnych mojemu pracodawcy aby nie był nachalny wobec mnie w tym temacie? Niestety, ale w regulaminie pracy jest zapis o kontrolowaniu konkurencji. Proszę o pomoc i przedstawienie jakiegoś rozwiązania”.

O skomentowanie treści listu poprosiliśmy radcę prawnego Piotra Sędłaka – znanego z publikacji na portalu MGR.FARM. Przyznał on, że przedstawiony problem dotyczy materii wykonywania poleceń służbowych przez pracownika i sprawa ta nie jest jednoznacznie unormowana w Kodeksie, ale istnieje możliwość poczynienia na tym polu kilku wniosków i udzielania porady, w zakresie podejmowanych kroków.

– Po pierwsze, co do zasady pracownik w związku z wejściem w stosunek pracy ma obowiązek świadczenia pracy na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem (v.: art. 22 § 1 Kodeksu pracy; „k.p.”). Idąc dalej, wedle art. 100 § 1 k.p.: „Pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę”. Z powyższego wynika szersza konkluzja. Pracownik bowiem może odmówić wykonania polecenia służbowego, jeżeli jest ono: sprzeczne z prawem, sprzeczne z umową o pracę (tj. ze wskazanym tam zakresem obowiązków), bądź gdy nie dotyczy pracy, jak również – co podkreśla się w doktrynie – gdy polecenie pracodawcy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego – pisze Piotr Sędłak.

Radca prawny przypomina, że zawód aptekarza jest zawodem zaufania publicznego. Wynika to z treści art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Oznacza to, że jego wykonywanie związane jest nie tylko ze szczególnymi wymaganiami w zakresie wiedzy, ale również powinno odpowiadać ustalonym zasadom etycznymi (czego nie wymaga się od tzw. zawodów „zwykłych”). W związku z tym farmaceuta (aptekarz) nie może w toku swojej pracy podejmować działań, które były sprzeczne z przepisami prawa regulującymi wykonywanie zawodu (np. wydawać leki na receptę bez wymaganej recepty, reklamować niektóre kategorie produktów leczniczych etc.), ale również nie wolno mu działać w taki sposób, że narusza on etykę zawodową.

– Wedle Kodeksu Etyki Aptekarza RP „stosunki między Aptekarzami opierają się na wzajemnym szacunku, lojalności, koleżeństwie i solidarności. Wzajemna ocena powinna być sprawiedliwa, a bezstronna krytyka przekazywana przede wszystkim osobie zainteresowanej” (v. art. 18 ust. 2 tego Kodeksu). Oznacza to, że farmaceucie (aptekarzowi) nie wolno jest podejmować działań, które stałyby w sprzeczności z wymogami lojalności, koleżeństwa oraz solidarności zawodowej; nie wolno mu działać na szkodę innych aptekarzy. W mojej ocenie odpowiedni zapis w umowie o pracę również nie jest dostatecznym usprawiedliwieniem. W art. 18 ust. 1 Kodeksu Etyki (j/w) stwierdza się bowiem, że: „Aptekarz w każdej sytuacji zawodowej zawiera z pracodawcą lub pracownikiem taką umowę, która gwarantowałaby Aptekarzowi możliwość wykonywania zawodu zgodnie z zasadami określonymi w niniejszym Kodeksie Etyki Aptekarza RP” – przypomina Piotr Sędłak.

Co bardzo istotne w ocenie radcy prawnego, wydawanie przez pracodawcę (przedsiębiorcę aptecznego) poleceń farmaceutom (aptekarzom), które są sprzeczne z ich zawodową etyką może być traktowane jako polecenie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, przez co niewiążące pracownika. Dopuszczalna jest również interpretacja wedle której takie działanie pracodawcy stanowi nadużycie prawa. Za treścią art. 8 Kodeksu pracy stwierdza się, że „Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony”. W doktrynie prawa przyjmuje się, że „zasady współżycia społecznego”, to tyleż samo co dobre obyczaje, bądź też obyczaje występujące w danej branży, czy też – w danym zawodzie. W przypadku aptekarzy zasady te zostały skodyfikowane właśnie w Kodeksie Etyki Aptekarskiej (RP).

– W tym miejscu możliwe jest zwrócenie uwagi również na jeszcze jeden aspekt sprawy. Otóż, wykonywanie zawodu farmaceuty, niezależnie od tego jak ujmuje to regulamin pracy konkretnego pracodawcy, unormowane jest w przepisie art. 2a ustawy o izbach aptekarskich. Innymi słowy, jeżeli ktoś jest zatrudniony na stanowisku farmaceuty (aptekarza – czyli farmaceuty zatrudnionego w aptece), wówczas jego rola nie powinna sprowadzać się działań spoza katalogu czynności tam wymienionych – pisze Piotr Sędłak. – Dodatkowo, jak już wskazałem, stoi temu na przeszkodzie etyka zawodowa. Oczywiście, nie ma przeszkód, aby pracodawca zatrudnił „szpiega gospodarczego”, ale wówczas, w mojej ocenie, nie może to być farmaceuta. Ujmując rzecz inaczej, farmaceuta może skutecznie odmówić wykonania polecenia służbowego, polegającego na szpiegostwie gospodarczym, z/w na sprzeczność poleconego zachowania z zasadami współżycia społecznego, wynikającymi bezpośrednio z przepisów etyki zawodowej farmaceutów (aptekarzy). Uważam również, że w analizowanej sprawie w grę wchodzić może również ocena zachowania samego przedsiębiorcy. Jest on bowiem zobowiązany względem innych podmiotów prowadzących apteki, nawet nie będąc farmaceutą, do powstrzymywania się od działań stojących w sprzeczności do przesłanki dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki (art. 101 pkt. 4 p.f.). Wymóg ten spełniać należy przez cały okres prowadzenia apteki; jego utrata równoważna jest z obligatoryjnym odebraniem zezwolenia na prowadzenie apteki (v.: art. 37ap ust. 1 pkt. 2 p.f.).

Piotr Sędłak wskazuje, że przesłanka rękojmi wyróżniać ma (przynajmniej w założeniu miała) wszystkich przedsiębiorców prowadzących apteki. Wprowadzono ją po to, aby wyeliminować z rynku aptecznego działania nieuczciwe, niezgodne z prawem (np. czyny nieuczciwej konkurencji), naruszające etykę aptekarską.

– Nie przez przypadek. Gdyby ustawodawca zdecydował się przyjąć zasadę, że apteki prowadzić mogą jedynie farmaceuci, to każdy z nich – jako związany etyką zawodową – spotkałby się z sankcją za wykonywanie działań sprzecznych z zawodową etyką. Każdy farmaceuta z założenia daje rękojmie należytego prowadzenia apteki; takie przyjmuje się domniemanie. W takim układzie prawnym pracodawca-farmaceuta za wydanie tego rodzaju polecenia służbowego mógłby być nawet wyrzucony z zawodu przez okręgowy sąd aptekarski (przy okręgowej izbie aptekarskiej). Skoro jednak prawodawca dopuścił do prowadzenia aptek również niefarmaceutów, to jednocześnie „dopisał” im wymóg dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki; oznacza to, że zobowiązał ich do działania uczciwego, również w zakresie uczciwego konkurowania i nienaruszania dobrych obyczajów w aptekarstwie (wyznaczonych przez Kodeks Etyki Aptekarza RP) – pisze Piotr Sędłak. – Z tego względu uważam, że w zakresie wydawania poleceń pracowniczych farmaceuta jest związany etyką aptekarską w tym sensie, że Kodeks Etyki Aptekarza RP wyznacza granicę zasad współżycia społecznego, w ramach których może poruszać się pracodawca w zakresie wydawania poleceń służbowych wobec zatrudnionego u siebie pracownika-farmaceuty.

W ocenie radcy prawnego pracownik-farmaceuta może w sytuacji naszego czytelnika skierować do pracodawcy wniosek o przedstawienie polecenia służbowego na piśmie. Wówczas tego rodzaju polecenie można przedstawić w sądzie jako dowód. Dokument ten może zostać wykorzystany również jako element zawiadomienia do organu sprawującego nadzór na pracą aptek, tj. wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego (w związku z kwestią podejmowania działań, świadczących o utracie przesłanki rękojmi należytego prowadzenia apteki; ewentualnie również w okręgowej inspekcji pracy).

– Podkreślam jednak, że pracownik-farmaceuta, który odmówi wykonania polecenia służbowego, naraża się na zwolnienie dyscyplinarne (z/w na podejrzenie naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych). Ryzyko takie istnieje nawet wówczas, gdy ocenia on polecenie służbowe jako naruszające umowę o pracę, aptekarską etykę zawodową, a co za tym idzie – zasady współżycia społecznego – ostrzega Piotr Sędłak. – Ostateczne oceny w tym zakresie dokonywać będzie Sąd. Ponieważ, jak zaznaczyłem na wstępie, kwestia ta nie była poddana szerszemu badaniu przez przedstawicieli nauki prawa oraz sądy, w ewentualnej sprawie sądowej nie będzie można oprzeć się na np. wypracowanej linii orzeczniczej. Problem jest bardzo specyficzny, albowiem w większej niż w innych tego przypadkach mierze opiera się na bardzo specyficznych rozwiązaniach prawnych, regulujących funkcjonowanie rynku aptekarskiego. Rozwiązania ta oraz wynikająca z nich specyfika, nie muszą być intuicyjnie wyczuwalne dla sądu pracy.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Powiązane artykuły

Upiór w tabletce Upiór w tabletce

Jeśli sądziliście, że tragedie i afery związane z testowaniem nowych leków to historie z przeszłości...

Lek to czy nie lek? Lek to czy nie lek?

O tym, że w aptekach sprzedaje się nie tylko leki, wie każdy. Nie każdy zdaje sobie jednak sprawę z ...

Rewers Rewers

Akcja filmu Borysa Lankosza pt. „Rewers” toczy się w dwóch filmowych planach – w pierwszej połowie l...

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz