Najczęstszymi lekami stosowanymi w niwelowaniu tych objawów są leki przeciwhistaminowe, które są stosowane doustnie, miejscowo na skórę, bądź na błonę śluzową nosa. Dla wielu pacjentów nieodzownym preparatem wspomagającym leczenie przeciwalergiczne jest również wapń. Czy ten wybór jest słuszny? W jaki sposób może on zwalczać objawy nadwrażliwości? O tym w poniższym tekście.
Od wielu lat, lekarze, farmaceuci, a także naukowcy w Polsce i innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej byli przekonani o korzystnym wpływie preparatów wapnia na łagodzenie objawów reakcji alergicznej. Wyniki badań prowadzonych w latach 80. i 90. XX wieku wskazują, że rzeczywiście należy przypuszczać, że takie właśnie działanie one wykazują. Pozytywną rolę jaką wapń miałby odgrywać w reakcjach nadwrażliwości tłumaczy się jego uszczelniającym działaniem wobec śródbłonka naczyń krwionośnych. Dzięki temu, zmniejsza się intensywność powstających obrzęków, które są jednym z objawów reakcji alergicznych.
Placebo skuteczniejsze od preparatów z wapniem?
W 2017 r. naukowcy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, pod kierownictwem dr hab n.med. Wojciecha Feleszko, podjęli się zadania mającego na celu określenie skuteczności działania preparatów zawierających węglan wapnia wobec łagodzenia objawów reakcji alergicznych. Grupę kontrolną stanowiły osoby dorosłe, ze stwierdzoną przy pomocy testów skórnych alergią, u których występował alergiczny nieżyt nosa lub reakcja astmatyczna (czytaj więcej: Są dowody, że wapń nie pomaga na alergię).
Grupie badawczej podawano alergeny drogą podskórną i drogą wziewną, a także określoną, kontrolną ilość histaminy drogą podskórną. Następnie przez 3 kolejne dni, połowa pacjentów poddanych badaniu otrzymywała preparaty z węglanem wapnia, a połowa preparaty placebo. W tym czasie każdy z nich określał stopień odczuwanego świądu, a także stwierdzano rozmiar powstałego obrzęku w wyniku wystąpienia reakcji nadwrażliwości. Wyniki badań wskazują, że w każdym z przypadków (podanie podskórne i wziewne alergenów oraz podanie kontrolnej ilości histaminy), odczucie świądu, jak i rozmiar powstałego obrzęku, zarówno dla pacjentów przyjmujących preparaty z wapniem, jak i dla tych, którzy otrzymywali placebo były podobne. Co więcej, wyniki badań wskazują na to, że reakcje nadwrażliwości w przypadku niektórych pacjentów były korzystniejsze po zastosowaniu placebo.
Wapń może utrudniać działanie leków przeciwalergicznych?
Nadmierne spożycie wapnia może negatywnie wpływać na wchłanianie niektórych substancji z jelit, w tym leków przeciwhistaminowych. W związku z tym stosowanie łącznie preparatów wapnia wraz z lekami przeciwalergicznymi może osłabiać działanie tych drugich i wpływać negatywnie na osiągnięcie pożądanego efektu terapeutycznego. Ponadto, wapń wpływa na zwiększenie gęstości wydzieliny produkowanej przez oskrzela. Przez to znacznie utrudnia jej odkrztuszanie, co jest szczególnie negatywnym zjawiskiem w przypadku pacjentów ze stwierdzoną astmą.
Skuteczność preparatów wapnia w łagodzeniu objawów alergii jest dość wątpliwa. Z pewnością temat wymaga prowadzenia dalszych badań, które potwierdziłyby wyniki uzyskane przez zespół naukowców z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Jest to o tyle trudne, gdyż przekonanie o korzystnym wpływie wapnia na objawy reakcji nadwrażliwości istnieje tylko i jedynie w krajach Europy Środkowo- Wschodniej (Polska, Ukraina, Bułgaria, Rumunia), a takich metod leczniczych nigdy nie stosowano w Europie Zachodniej, ani w żadnym innym rejonie świata.
Tekst powstał na podstawie wyników badania kontrolowanego metodą randomizowaną, przeprowadzonego w 2017 r. przez naukowców z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego pod kierownictwem dr n.med. Wojciecha Feleszko.
