Wirus SARS-CoV-2 może być przyczyną infekcji u wszystkich, niezależnie od płci, wieku, czy pochodzenia. Chociaż w większości przypadków choroba wywoływana przez ten patogen przyjmuje łagodne objawy grypopodobne, bądź nawet przebiega bezobjawowo, to u niektórych jej przebieg jest bardzo ciężki. Dotyczy przede wszystkim osób starszych oraz tych, u których zdiagnozowano choroby współtowarzyszące, takie jak otyłość, nadciśnienie tętnicze krwi, czy cukrzycę. Co ciekawe, najnowsze badania sugerują, że leczenie tej ostatniej za pomocą metforminy może wiązać się z łagodniejszym przebiegiem COVID-19 i niższą śmiertelnością.
Dlaczego cukrzyca zwiększa śmiertelność w wyniku przebiegu COVID-19?
U osób, u których zdiagnozowano cukrzycę, insulinooporność, bądź otyłość, na powierzchni komórek występuje zwiększona ilość enzymów konwertazy angiotensyny 2, które mają wysokie powinowactwo do wiązania wirusów SARS-CoV-2. W związku z tym po pierwsze rozprzestrzenianie się wirusa powodującego COVID-19 u tych osób jest szybsze, a po drugie szybko zmniejsza się liczba enzymów mogących przekształcać angiotensynę II. W efekcie prowadzi to, do niekorzystnych zdarzeń sercowo- naczyniowych, w tym podwyższenia ciśnienia tętniczego krwi, nadmiernej proliferacji komórek i rozwoju stanów zapalnych. W związku z tym zwiększa się ryzyko uszkodzeń śródbłonka naczyń krwionośnych, a także nadmiernej agregacji płytek krwi. Co więcej, powstaje zjawisko, tzw. burzy cytokinowej, która nasila rozwój uogólnionego stanu zapalnego. W efekcie może dojść do wielonarządowych uszkodzeń i śmierci organizmu.
Infekcja wirusem SARS-CoV-2 może powodować hiperglikemię?
U pacjentów zainfekowanych wirusem SARS-CoV-2 stwierdza się wzrost stężenia glukozy we krwi. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest prawdopodobnie fakt, iż receptory ACE 2 znajdujące się na powierzchni komórek β-trzustki wiążą wirus SARS-CoV-2. W efekcie dochodzi do zaburzenia funkcjonowania komórek odpowiedzialnych za wydzielanie insuliny. Co więcej, nadmierne nagromadzenie się angiotensyny II w organizmie człowieka prowadzi do nadmiernej syntezy wielu cytokin prozapalnych, co skutkuje, m.in. uszkodzeniem trzustki i trwałym zaburzeniem jej funkcjonowania.
Metformina – lek pierwszego wyboru u chorych na cukrzycę
Metformina jest najczęściej stosowaną substancją leczniczą w terapii cukrzycy typu II. Swoją popularność zawdzięcza bardzo dobrej skuteczności leczniczej, wysokiemu profilowi bezpieczeństwa, a także niskiej cenie. Przez lata okazało się, że metformina posiada także inne właściwości niż tylko obniżanie stężenia glukozy we krwi. Wskazuje się na jej zdolność do hamowania apoptozy komórek śródbłonka naczyń krwionośnych, a także wzrost wytwarzania tlenku azotu, czyli substancji je rozszerzającej. Co więcej, wykazuje działanie przeciwzakrzepowe oraz antyoksydacyjne. Ponadto, wskazuje się na jej działanie przeciwnowotworowe.
Stosowanie metforminy u osób chorujących na COVID-19
Badania prowadzone wśród chorych na COVID-19, które również zmagają się z cukrzycą, wykazały, że śmiertelność z powodu infekcji SARS-CoV-2 u pacjentów przyjmujących metforminę jest znacznie niższa niż u tych leczonych w inny sposób. Jednocześnie zaznaczono, że pacjenci z obu tych grup wykazywali podobne stężenie glukozy we krwi, hemoglobiny glikowanej oraz nie różniły się w sposób znaczący pod względem otyłości, czy obciążenia ze strony schorzeń kardiologicznych. Zależność między śmiertelnością a stosowaniem metforminy w terapii przeciwcukrzycowej występuje również niezależnie od wieku, czy płci.
Dlaczego akurat ta substancja lecznicza wpływa na zmniejszenie śmiertelności w wyniku infekcji SARS- CoV-2? Przypuszcza się, że jedną z przyczyn jest zdolność metforminy do aktywacji enzymu kinazy białkowej (AMPK), która prowadzi do fosforylacji enzymu konwertazy angiotensyny II. W związku z tym ograniczona zostaje ilość miejsc wiązania wirusa SARS-CoV-2 w ludzkim organizmie i przez to zmniejsza się prawdopodobieństwo jego penetracji do wnętrza komórek. Co więcej, z pewnością wpływ na zmniejszenie śmiertelności pacjentów prowadzących terapię metforminą mają jej właściwości przeciwzapalne, antyagregacyjne oraz immunomodulujące. Przez to zmniejsza się ilość wytwarzanych cytokin prozapalnych wywołujących burzę cytokinową.
Bez wątpienia, stosowanie metforminy przez diabetyków, którzy zachorowali na COVID-19 wiąże się ze spadkiem wśród nich śmiertelności. Konieczne są jednak kolejne badania, które pozwolą stwierdzić, czy zależność ta występuje tylko i wyłącznie u tych pacjentów, którzy metforminę stosowali już przez długi okres przed zakażeniem, czy również u tych przyjmujących ten lek również po zainfekowaniu.
