W aptekach najczęściej wykorzystywane są wagi proszkowe oraz wagi tarowe. Na tych drugich można minimalnie zważyć 0,5 g, a maksymalnie 2,0 lub 2,2 kg substancji. Odważane są na nich przede wszystkim podłoża maściowe, rozpuszczalniki oraz zioła. Na wagach proszkowych natomiast można zważyć minimalnie 0,02 g, a maksymalnie 100-220 g substancji, a znajdują one zastosowanie w odważaniu substancji proszkowych oraz substancji bardzo silnie działających.
Mniej popularne w aptekach są wagi wielozakresowe, które posiadają przynajmniej dwa zakresy ważenia z różnymi maksymalnymi obciążeniami. Na tego typu wagach można zważyć zarówno niewielkie, miligramowe ilości proszkowych substancji recepturowych, a także większe- kilkuset gramowe ilości rozpuszczalników lub podłoży maściowych.
Niezależnie od rodzaju wag, każda waga musi mieć umieszczone na jej powierzchni w sposób nieusuwalny i łatwo czytelny podczas jej użytkowania szereg oznaczeń, które dopuszczają ją do użycia. Są to: znak fabryczny, oznakowanie określające maksymalne i minimalne obciążenie oraz dokładność wagi, a także nazwa producenta, symbol jakości europejskiej CE, znak metrologiczny, miesiąc i rok zalegalizowania wagi oraz numer identyfikujący urząd miar, który taką legalizację wykonał.
Jak sprawdzić czy waga jest zalegalizowana?
Używając wag w aptece należy pamiętać o tym, że każda z nich musi być zalegalizowana. Gdzie można uzyskać taką informację? Znajduje się ona na znaczniku legalizacyjnym, który winny być umieszczony na wadze. Dla nowych wag, na znaczniku znajdują się dwie cyfry, które oznaczają rok produkcji danej wagi. Przez 3 lata, od 1 grudnia roku, w którym waga została wyprodukowana, jej legalizacja pozostaje ważna. Przykładowo, gdy wagę wyprodukowano w 2020 r. (na znaczniku widnieje liczba 20) to jest ona zalegalizowana do 30 listopada 2023 r. Legalizację nowych wag dokonuje ich producent lub importer.
Inaczej znacznik legalizacji wygląda na wagach, które zostały poddane ponownej homologacji. W takim przypadku znajduje się na nim cyfra rzymska- oznaczająca miesiąc i dwie cyfry arabskie- oznaczające rok, kiedy należy wykonać kolejną legalizację. Atestowanie wagi przez jego użytkownika zapewnia jej homologację na 25 miesięcy, licząc od 1. dnia miesiąca, w którym została ona dokonana. Przykładowo, kiedy Urząd Miar zalegalizował wagę 15 marca 2020 r., to zostaje na nią naklejony znacznik “III 22”, oznaczający że kolejną jej legalizację należy dokonać do 31 marca 2022 r.
Warto przy tym również wspomnieć o wagach szalkowych, które są już dla większości farmaceutów wspomnieniem, ale w niektórych aptekach nadal można je spotkać i są z powodzeniem w nich używane. W tym przypadku oprócz legalizacji samej wagi należy pamiętać o konieczności homologacji również odważników. Jeśli chodzi o termin ważności ich legalizacji to określa się go na 3 lata licząc od 1 stycznia kolejnego roku, który nastąpił po jej dokonaniu. Przykładowo, gdy odważniki zostały zalegalizowane 15 marca 2020 r. to okres ważności ich homologacji upływa 31 grudnia 2023 r.
Oprócz okresowej legalizacji wag, istnieje kilka innych przypadków wymagających przedwczesnej homologacji wagi. Należy do nich zaliczyć wszelkie uszkodzenia wagi, zniszczenia wcześniej wspomnianych oznaczeń (np. znacznika legalizacji, symbolu jakości), czy stwierdzenie, że waga wykonuje pomiary z błędem. Ponadto, ponowna legalizacja jest wymagana, gdy waga zostanie przeniesiona do innego miejsca jej użytkowania.
Czy legalizacja wag jest obowiązkowa?
Obowiązek legalizacji wag aptecznych nakłada na właściciela apteki ustawa Prawo Miar. Zgodnie z nią legalizacji podlegają, m.in. wagi wykorzystywane do sporządzania leków na receptę w aptekach. Za niedopełnienie tego obowiązku, pracownik Urzędu Miar może nałożyć na użytkownika wagi, mandat w wysokości do 500 zł. Kilkukrotne uchylanie się od tego obowiązku może skutkować oddaniem sprawy do sądu.
Wagi apteczne można zalegalizować w Obwodowym Urzędzie Miar, bądź w serwisie wag. Istnieje również możliwość, aby jeden z pracowników takiego serwisu zalegalizował wagę na miejscu, w aptece. Pamiętajmy, że zalegalizowane wagi są jednym z gwarantów przygotowywania leków recepturowych lege artis.
