REKLAMA
pt. 22 marca 2024, 12:34

Farmaceuci a reklama – jak rozumieć Kodeks Etyki Farmaceuty RP?

Dokładnie 13 marca w życie wszedł Kodeks Etyki Farmaceuty RP. To dokument, który zastąpił Kodeks Etyki Aptekarza RP. I od razu spowodował wiele pytań w głowach farmaceutów. Największe wątpliwości wzbudziła kwestia zaangażowania farmaceutów w działania reklamowe. Okazuje się, że problem może być bardziej złożony, niż by się wydawało…

Farmaceuci a reklama - co reguluje Kodeks Etyki Farmaceuty RP?
W mediach społecznościowych możemy informować o swojej działalności, natomiast ten komunikat nie może mieć cech reklamy (fot. MGR.FARM)

Kodeks etyki jest dla farmaceutów czymś w rodzaju konstytucji. Zawiera przepisy, które doszczegóławiają, co to znaczy wykonywać zawód farmaceuty w sposób etycznie właściwy i nie godzący w jego dobre imię. Nowelizacja kodeksu została podyktowana rozwojem zawodu farmaceuty, a zwłaszcza zmianami, które wprowadziła ustawa o zawodzie farmaceuty. W aktualnym kodeksie etyki znajduje się wiele zapisów, które nawiązują w sposób bezpośredni i pośredni do niezależności zawodowej farmaceutów. Wśród nich na uwagę zasługują te, które regulują zasady uczestnictwa farmaceutów w różnego typu reklamach. To właśnie one sprawiły najwięcej problemów z interpretacją. Co już jest reklamą, a co jeszcze nie? Czy zakazy są bezwzględne? A co, jeśli dane działanie nie zostało wymienione na „czarnej liście”? Pytania na temat tych spornych kwestii często pojawiały się w mediach społecznościowych. Redakcja MGR.FARM postanowiła je zebrać i zadać w programie „Kwadrans z farmacją” mgrowi farm. Dominikowi Lakocie – Naczelnemu Rzecznikowi Odpowiedzialności Zawodowej.

Jak mówić o opiece farmaceutycznej?

Najwięcej pytań dotyczyło informowania o świadczeniu opieki farmaceutycznej. Co mogłoby już zostać zakwalifikowane jako reklama? Dominik Lakota podkreślił, że zależy to w dużej mierze od miejsca sprawowania tej opieki. Jeżeli farmaceuta świadczy opiekę farmaceutyczną w aptece, to aktem prawnym, który w największym stopniu ogranicza działania farmaceuty, jest Prawo farmaceutyczne, a konkretnie zapisy mówiące o zakazie reklamy aptek. Z pewnością reklamą nie jest informacja o zakresie świadczonych usług lub opłacie za te usługi. Przy czym należy pamiętać, by taki komunikat nie nosił żadnych cech reklamy (zgodnie z językową definicją reklamy). Natomiast jeśli te same usługi farmaceuta chce świadczyć poza apteką, to wyznacznikiem tego, w jaki sposób może o tym informować, jest właśnie Kodeks Etyki Farmaceuty. Artykuł 19 tego kodeksu wymienia informacje, które nie stanowią reklamy. Są to: adres wykonywania zawodu, rodzaj i zakres wykonywanej działalności oraz tytuły zawodowe i naukowe posiadane przez farmaceutę, a także odbyte formy ustawicznego rozwoju zawodowego.

A co w sytuacji, kiedy wywieszamy plakat w przychodni POZ, na którym widnieją wyżej wymienione informacje, ale dodatkowo jest tam też zdjęcie farmaceuty? Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej wyjaśnił, że zwykłe zdjęcie – nie posiadające cech reklamowych – jest dopuszczalne. Nawet pomimo tego, że kodeks dokładnie nie mówi o tym, że wolno takie zdjęcia umieszczać. Warto mieć na względzie to, że każda sprawa zgłoszona do organów odpowiedzialności zawodowej rozpatrywana jest indywidualnie – z uwzględnieniem szerokiego kontekstu. 

To opieka czy usługa?

Kolejnym ważnym zagadnieniem jest informowanie o opiece farmaceutycznej w przestrzeni online. I w tym miejscu należy zastanowić się, czy aktywność, którą prowadzimy w Internecie, można zaliczyć do świadczenia opieki farmaceutycznej, czy jednak jest to jedna z usług farmaceutycznych. Katalog takich działań znajdziemy w ustawie o zawodzie farmaceuty. Przykładowo konsultacja farmaceutyczna w rozumieniu ustawy jest częścią opieki farmaceutycznej – a skoro tak, to nie można jej świadczyć z wykorzystaniem rozwiązań teleinformatycznych. Natomiast usługi takie jak wywiad farmaceutyczny czy porada farmaceutyczna nie mają takich ograniczeń. Jeśli ten aspekt odpowiednio rozpatrzymy, to dopiero wtedy możemy przejść do następnego kroku – czy to co publikujemy np. w social mediach jest informacją czy reklamą. Tutaj reguła jest taka sama – w mediach społecznościowych możemy informować o swojej działalności, natomiast ten komunikat nie może mieć cech reklamy.



Czy można reklamować asortyment apteczny?

Inny problem rodzi reklama asortymentu obecnego w aptekach. Co ciekawe, to sami farmaceuci w swoich uwagach do projektu nowego kodeksu zaproponowali Komisji, aby zajęła się tą sprawą. Tak też się stało. Kodes Etyki Farmaceuty RP zawiera zapis zakazujący farmaceucie udziału w reklamach wielu produktów dostępnych w aptece. Wyróżnia asortyment taki jak:

  • produkty lecznicze – ten zakaz został też ujęty wcześniej w Prawie farmaceutycznym;
  • wyroby medyczne – to efekt dostosowania do nowej ustawy o wyrobach medycznych;
  • suplementy – to wyjście naprzeciw przewidywaniom, że i w tej dziedzinie wkrótce nastąpią zmiany w zakresie reklamy, regulowane ustawą, na razie mamy projekt.

Interesujące jest również uwzględnienie w tym zakazie środków specjalnego przeznaczenia. Nie doprecyzowuje on, czy chodzi o środki specjalnego przeznaczenia medycznego czy żywieniowego. W związku z tym należy rozumieć, że przepis ten obejmuje obie te grupy produktów. Więc ich też nie można reklamować.

A co z takim produktami jak dermokosmetyki? One nie są literalnie wymienione w kodeksie. Dominik Lakota zwrócił uwagę, że brak dermokosmetyków na liście nie oznacza, że farmaceuta z tytułu reklamowania takich produktów nie będzie podlegał odpowiedzialności zawodowej. Wystarczy wyobrazić sobie sytuację, że pacjent składa na farmaceutę skargę po tym, jak dany krem mu zaszkodził. Może on zasugerować, że magister farmacji nie kierował się w swojej rekomendacji rzetelnymi informacjami i aktualną wiedzą medyczną. A takie działanie farmaceuty może zostać uznane za godzenie w dobre imię zawodu, co według obowiązującego kodeksu etyki jest niedopuszczalne. 

Czy muszę przestać pisać?

Nie mniej skomplikowane zdaje się być pisanie artykułów dla firm farmaceutycznych, czyli tzw. artykułów sponsorowanych. Farmaceuta-redaktor powinien mieć się na baczności. Kodeks Etyki Farmaceuty RP kładzie szczególny nacisk na prawidłowe polecanie preparatów – bazując na wiarygodnych informacjach i badanach, zgodnie z aktualną wiedzą. W gestii farmaceuty będzie zatem analiza, czy produkty, o których pisze, przedstawia on w odpowiedni sposób. Bo trzeba pamiętać, że tekst może dostać się w ręce osób, do których nie jest kierowany – np. do innej grupy pacjentów. Jednocześnie to farmaceuci są tą grupą zawodową, która powinna udzielać informacji o lekach, więc to ograniczenie nie dyskwalifikuje osób, które chcą edukować na temat farmakoterapii. Ale tu ponownie – przekaz nie może wyglądać jak reklama. Naczelny Rzecznik artykułom sponsorowanym mówi tak – ale należy robić to z głową.

Aby zobaczyć całego słonia…

Kluczowe w zrozumieniu idei, jaka przyświeca przepisom nowego kodeksu, jest przeczytanie go w całości. Dlaczego?

– Nie należy czytać tego Kodeksu Etyki Farmaceuty poprzez wybiórcze odczytywanie kolejnych artykułów. Zawsze zachęcam do tego, żeby ten kodeks przeczytać jednak w całości, a najlepiej wraz z uzasadnieniem […] Bo wtedy daje to bardzo szeroki ogląd – wyjaśnił Dominik Lakota. 

Dopiero wtedy można zauważyć, jakie zadanie stoi przed Kodeksem Etyki Farmaceuty RP. A reklama, w której uczestniczy farmaceuta, nie zawsze przysłuży się temu, co najważniejsze – dobru pacjenta. 

– Generalnie reklama nieco kłóci się z etycznymi zasadami wykonywania zawodu farmaceuty. Ponieważ jednak farmaceuta zawsze powinien kierować się dobrem indywidualnego pacjenta. A reklama nie zawsze jest odzwierciedleniem pewnej aktualnej wiedzy medycznej – skomentował Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej. 

©MGR.FARM

Cystone jako naturalne wsparcie nerek i układu moczowego według koncepcji Ajurweda

23 lipca 202415:09

Ajurweda to tradycyjny system medycyny i opieki zdrowotnej, który powstał kilka tysięcy lat temu na subkontynencie indyjskim, a w 1979 roku został oficjalnie uznany przez Światową Organizację Zdrowia (World Healthy Organization, WHO) za koncepcję zdrowia i terapii. Termin Ajurweda to połączenie dwóch słów – „ayu” (życie) i „veda” (wiedza), co oznacza „wiedzę o życiu”. Medycyna ajurwedyjska dąży do utrzymania organizmu człowieka w stanie harmonii i równowagi (fizycznej, psychicznej, społecznej i duchowej). To wszystko w oparciu o naturalne metody uzdrawiania. Wykorzystuje ziołolecznictwo, zabiegi na ciało mające na celu oczyszczanie organizmu zarówno z toksyn fizycznych, jak i mentalnych oraz regenerację organizmu [1,2]. […]

Cystone jako naturalne wsparcie nerek u układu moczowego według koncepcji Ajurweda (fot. shutterstock.com)

Ajurweda to tradycyjny system medycyny i opieki zdrowotnej, który powstał kilka tysięcy lat temu na subkontynencie indyjskim, a w 1979 roku został oficjalnie uznany przez Światową Organizację Zdrowia (World Healthy Organization, WHO) za koncepcję zdrowia i terapii. Termin Ajurweda to połączenie dwóch słów – „ayu” (życie) i „veda” (wiedza), co oznacza „wiedzę o życiu”. Medycyna ajurwedyjska dąży do utrzymania organizmu człowieka w stanie harmonii i równowagi (fizycznej, psychicznej, społecznej i duchowej). To wszystko w oparciu o naturalne metody uzdrawiania. Wykorzystuje ziołolecznictwo, zabiegi na ciało mające na celu oczyszczanie organizmu zarówno z toksyn fizycznych, jak i mentalnych oraz regenerację organizmu [1,2].

Cystone to preparat oparty o ideologię Ajurweda

Cystone to suplement diety, którego skład oparty jest o zioła w myśl ideologii Ajurwedy – Achyranthes aspera, Cyperus scariosus, Didymocarpus pedicellata, Rubia cordifolia, Saxifraga ligulata, Onosma bracteatum i Vemonia cinerea. Zastosowanie ziół w Ajurwedze jest poparte kilkusetletnimi doświadczeniami oraz badaniami naukowymi. Preparat Cystone dzięki wykorzystanym surowcom roślinnym charakteryzuje się następującymi właściwościami:

  • hamuje litogenezę, ograniczając tworzenie się kamieni moczowych,
  • wykazuje działanie ściągające, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne,
  • ma silne właściwości antyoksydacyjne,
  • jest skuteczny w utrzymaniu prawidłowej funkcji dróg moczowych – działa moczopędnie,
  • zmniejsza podatność na problemy z układem moczowym, zachowując integralność błon śluzowych [3,5,6].

Kamica moczowa jako powszechne schorzenie układu moczowego

Kamica moczowa to problem zdrowotny znany od początków cywilizacji. Zapisy dotyczące objawów, oznak i strategii leczenia kamieni moczowych można znaleźć w kilku starożytnych tekstach medycyny tradycyjnej, do których należy m.in. Ajurweda. W Ajurwedzie kamica układu moczowego uznawana jest za jedną z ośmiu najbardziej uciążliwych chorób. Natomiast jej leczenie w myśl tej ideologii obejmuje formuły ziołowe, płyny alkaliczne i zabiegi chirurgiczne [4].

Według autorów przeglądu literatury naukowej z 2017 roku, większość roślin przeciwdziałających kamicy moczowej rozpuszcza kamienie lub hamuje proces ich powstawania. Formuła Cystone uznawana jest jako obiecujący preparat przeciwkamicowy, co zostało potwierdzone w różnych fazach badań klinicznych [4]. Również autorzy metaanalizy z 2008 roku obejmującej 50 badań ocenili Cystone jako preparat skuteczny w łagodzeniu dolegliwości związanych z kamicą moczową [5].

Przegląd badań wskazuje na skuteczność preparatu Cystone

W podwójnie zaślepionym badaniu z randomizacją wykazano, że preparat Cystone wydaje się być bezpieczny i poprzez zwiększenie szybkości wydalania kamieni nerkowych wpływać korzystnie na stan zdrowia pacjentów z mniejszymi kamieniami nerkowymi [7]. Do podobnych wniosków doszli autorzy trwającego 3 miesiące otwartego badania klinicznego z 2017 roku. U 20 z 35 pacjentów zaobserwowano wydalenie kamieni nerkowych o wielkości od 5 do 6,9 mm. Natomiast wydalenie kamieni nerkowych o średnicy od 7 do 12 mm zaobserwowano u 16 z 30 pacjentów. Po leczeniu nastąpiła znacząca poprawa również w zakresie innych objawów klinicznych. Dodatkowo nie zgłoszono żadnych poważnych działań niepożądanych. Autorzy kolejnej pracy ocenili zatem Cystone jako bezpieczny i skuteczny w leczeniu kamicy moczowej [6].

Bardzo ciekawe są również wyniki przeglądu systematycznego i metaanalizy z 2020 roku na temat skuteczności klinicznie testowanych środków przeciwdziałających nefrotoksyczności cisplatyny. Autorzy wskazali na Cystone (obok siarczanu magnezu), jako obiecujący preparat wykazujący działanie ochronne przed nefrotoksycznością spowodowaną cisplatyną u pacjentów onkologicznych [8].

Skuteczność preparatu Cystone

Skuteczność Cystone została także zbadana w warunkach in vitro – zaobserwowano mniejszy wzrost kryształów struwitu (fosforanu magnezowo-amonowego, jednego z budulców kamieni moczowych) w obecności Cystone w porównaniu z próbą kontrolną. Efekt ten był zależny od zastosowanego stężenia Cystone – im było ono wyższe, tym bardziej został zahamowany wzrost kryształów [9].

Podsumowując, biorąc pod uwagę dostępne dowody naukowe, preparat Cystone można rekomendować w celu łagodzenia dolegliwości związanych z kamicą układu moczowego i ZUM a także jako naturalne wsparcie pracy układu moczowego z jednoczesnym zachowaniem wysokiego profilu bezpieczeństwa.

Kiedy warto zarekomendować Cystone?

Do apteki przychodzi pacjentka, która prosi o skuteczny preparat na kamicę dróg moczowych. Zaznacza, że chciałaby preparat na bazie ziół, ponieważ z uwagi na swoją kiepską kondycję zdrowotną od kilku miesięcy interesuje się medycyną stylu życia, zaczęła dbać o siebie i zależy jej na naturalnym, ale jednocześnie skutecznym preparacie.

Metryczka pacjenta
Płeć, wiekkobieta, 38 lat
Główny problemkamienie układu moczowego
Inne dolegliwościprzewlekłe zmęczenie, ciągły stres, gorsze samopoczucie, częste bóle głowy
Dodatkowe informacjezwolenniczka medycyny stylu życia

Pacjentka przy okazji wizyty w aptece podzieliła się swoją historią i opowiedziała, jak wiele w jej życiu zmieniło wyeliminowanie niezdrowych nawyków. Czuje się o wiele lepiej odkąd z pomocą dietetyka i trenera personalnego zaczęła regularnie uprawiać sport, a jej dieta stała się różnorodna i dobrze zbilansowana. Nie przyjmuje aktualnie żadnych leków, a wszelkie dolegliwości stara się łagodzić naturalnymi metodami.

Rekomendacja

Pacjentce zarekomendowano suplement diety Cystone, jako preparat naturalny zgodny z medycyną ajurwedyjską. Zalecono stosowanie 1 do 2 tabletek dziennie, w czasie posiłku.

Pacjentkę poinformowano, że koncepcja ajurwedyjska jest znana od kilku tysięcy lat i opiera się na  utrzymaniu harmonii ciała i ducha z zachowaniem naturalnych metod takich jak stosowanie ziół, medytacja, czy zabiegi na ciało. Jednocześnie Ajuwerda została uznana przez WHO jako metodę terapii, której skuteczność została potwierdzona w badaniach naukowych.

Literatura

  1. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/365543/9789240064935-eng.pdf?sequence=1
  2. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/351475/9789240042674-eng.pdf?sequence=1
  3. Ibáñez, B., Melero, A., Montoro, A., Merino-Torres, J. F., Soriano, J. M., & San Onofre, N. (2023). A Narrative Review of the Herbal Preparation of Ayurvedic, Traditional Chinese, and Kampō Medicines Applied as Radioprotectors. Antioxidants (Basel, Switzerland), 12(7), 1437. https://doi.org/10.3390/antiox12071437
  4. Kasote, D. M., Jagtap, S. D., Thapa, D., Khyade, M. S., & Russell, W. R. (2017). Herbal remedies for urinary stones used in India and China: A review. Journal of ethnopharmacology, 203, 55–68. https://doi.org/10.1016/j.jep.2017.03.038
  5. D Karamakar, P Patki. (2008). Evaluation of efficacy and safety of a herbal formulation Cystone in the management of urolithiasis: Meta-analysis of 50 clinical studies. The Internet Journal of Alternative Medicine. 8(1). https://print.ispub.com/api/0/ispub-article/8636
  6. Palaniyamma D, Jeyaraman R (2017) Evaluation of Efficacy and Safety of a Herbal Formulation Cystone Forte in the Management of Urolithiasis. J Urol Res 4(4): 1093
  7. Kumaran, M. G. i in. (2011). Evaluation of an Ayurvedic formulation (Cystone), in urolithiasis: A double blind, placebo-controlled study, European Journal of Integrative Medicine. 3(1), 23-28
  8. Casanova, A. G., Hernández-Sánchez, M. T., López-Hernández, F. J., Martínez-Salgado, C., Prieto, M., Vicente-Vicente, L., & Morales, A. I. (2020). Systematic review and meta-analysis of the efficacy of clinically tested protectants of cisplatin nephrotoxicity. European journal of clinical pharmacology, 76(1), 23–33. https://doi.org/10.1007/s00228-019-02771-5
  9. Patki P. i in. (2013). Cystone, a well-known herbal formulation, inhibits struvite crystal growth formation insingle diffusion gel growth technique. Journal of Experimental and Integrative Medicine, 3(1), 51-55 https://www.researchgate.net/publication/307846859_Cystone_a_well-known_herbal_formulation_inhibits_struvite_crystal_growth_formation_in_single_diffusion_gel_growth_technique

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]