Na początku lipca Naczelna Izba Aptekarska opublikowała projekt zmian w Kodeksie Etyki Aptekarza Rzeczpospolitej Polskiej. Był to efekt pracy „Zespołu do spraw opracowania propozycji zmian w Kodeksie Etyki Aptekarza RP”, powołanego w maju 2021 r. Uwagi do tego projektu mogli do końca lipca 2023 r. składać wszyscy zainteresowani tym farmaceuci. Okazuje się, że uwag tych wpłynęło bardzo dużo.
- Czytaj więcej: Kodeks Etyki Aptekarza RP czekają zmiany. Powołano zespół…
Po przeprowadzonych konsultacjach publicznych i przeanalizowaniu zgłoszonych zagadnień, Zespół przedstawił Naczelnej Radzie Aptekarskiej projekt zmian przepisów zawartych w Kodeksie Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej. Wczoraj (16 listopada) Naczelna Izba Aptekarska opublikowała ostateczny projekt zmian w Kodeksie w formie uchwały nadchodzącego Krajowego Zjazdu Aptekarzy.
Oprócz samej treści zmian w Kodeksie oraz ich uzasadnienia, NIA przedstawiła też zestawienie zgłoszonych uwag. Można w nim znaleźć uwagi zarówno organizacji branżowych, jak i pojedynczych farmaceutów, którzy przedstawiali swoje propozycje zmian. W sumie zestawienie liczy ponad 100 stron. Zespół odniósł się do każdej pojedynczej uwagi, jednocześnie uzasadniając jej uwzględnienie lub nieuwzględnienie.
Nowy Kodeks Etyki Aptekarza RP
Obowiązujący obecnie Kodeks Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzony został w 2012 r. Przez ostatnie 11 lat wiele zmieniło się w zakresie wykonywania zawodu, biorąc pod uwagę zachodzące zmiany znajdujące swoje odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach, w szczególności ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz ustawy o zawodzie farmaceuty. Dlatego też zaistniała potrzeba jego zmiany.
Zmianą, widoczną już na pierwszy rzut oka jest nowa nazwa, który z Kodeksu Etyki Aptekarza, staje się Kodeksem Etyki Farmaceuty Rzeczypospolitej Polskiej. Będzie on stanowić zbiór zasad, reguł i norm, określających, co jest dobre, pożądane, moralne i słuszne w zawodzie farmaceuty. Jest to zmiana o charakterze redakcyjno-legislacyjnym i to bardzo istotna. Oznacza bowiem, że Kodeks będzie obowiązywał także farmaceutów zatrudnionych w innych miejscach niż apteki, punkty apteczne czy hurtownie (czyli aptekarzy).
– Po zmianie nie będzie wątpliwości, że Kodeks Etyki obejmuje swoimi regulacjami każdego farmaceutę wykonującego zawód w jakiejkolwiek formie – czytamy w uzasadnieniu zmiany.
Objęcie wszystkich farmaceutów postanowieniami Kodeksu Etyki związane jest głównie ze zmianami, jakie zaszły w wykonywaniu zawodu farmaceuty na przestrzeni ostatnich 10 lat.
– Dotyczą one przede wszystkim doprecyzowania sposobu i form wykonywania zawodu farmaceuty, a tym samym wymagają rozszerzenia pieczy organów samorządu zawodu farmaceuty na wszystkie rodzaje aktywności zawodowej farmaceutów – czytamy dalej w uzasadnieniu.
Wzmocnienie niezależności farmaceutów
Jedna z obszerniejszych zmian, które znalazły się w projekcie, dotyczy problematyki niezależności i swobody wykonywania zawodu farmaceuty. Są to zmiany, które mają tę niezależność wzmocnić. Dotyczy to szczególnie wpływów i nacisków, jakie mogą być na farmaceutów wywierane w kwestiach merytorycznych i biznesowych. To również odpowiedź na coraz częstsze przypadki firmanctwa, stwierdzane wśród farmaceutów.
Dodane normy przewidują wykonywanie zawodu jedynie pod własnym imieniem i nazwiskiem. Farmaceuci mają mieć zakaz zawierania umów i zaciągania innych zobowiązań mogących ograniczać niezależność zawodową. W projekcie znalazł się też zakaz umożliwiania w jakikolwiek sposób innej osobie lub podmiotowi wykonywania pracy pod imieniem i nazwiskiem farmaceuty, a także zakaz kontrolowania farmaceuty lub prowadzonej przez niego działalności w sposób naruszający obowiązujące przepisy, zasady etyki i deontologii zawodowej lub uchwały Krajowego Zjazdu Aptekarzy.
– Z uwagi na priorytetowe znaczenie niezależności zawodowej, farmaceuta zobowiązany będzie do informowania swojego samorządu o każdej próbie ograniczania swobody lub niezależności zawodu – czytamy w uzasadnieniu projektu.
Celem tych zmian jest zagwarantowanie niezależności zawodu farmaceuty, wyeliminowanie jakichkolwiek wpływów, w tym tych mogących oddziaływać na jakość i bezpieczeństwo pracy na rzecz pacjentów.
Krytyka postępowana lekarzy i leków
W projekcie zmian w Kodeksie znalazły się również rozwiązania, które paradoksalnie mogą wywołać większe poruszenie, niż zakładają ich autorzy. Jedną z nich jest niewątpliwie uchylenie art. 11 Kodeksu, który mówi: „Aptekarz nie może wobec pacjenta wypowiadać opinii dyskredytujących terapeutyczne postępowania lekarza, podrywających zaufanie do apteki jako instytucji a także krytycznych uwag dotyczących produktów leczniczych”.
Zapis ten stanowi obecnie swoistą cenzurę, która niejako reguluje relacje między farmaceutami, pacjentami i lekarzami. Jego usunięcie można odebrać jak swoiste przyzwolenie dla farmaceutów, na krytykę (uzasadnioną i merytoryczną) postępowania terapeutycznego lekarza. Farmaceuta powinien bowiem mieć prawo przekazać pacjentowi swoją opinię o decyzjach lekarza, jeśli uzna to za istotne i stosowne.
- Czytaj również: Farmaceuta będzie mógł skrytykować lekarza…
– Norma art. 11 Kodeksu Etyki nie wnosiła nic szczególnego do zasad wykonywania zawodu farmaceuty. W ponad trzydziestoletniej działalności samorządu nigdy nie zdarzyło się, aby farmaceuta dopuszczał się jakichkolwiek przewinień na tym tle. Ponadto, zważywszy na wynikającą z Konstytucji RP wolność wyrażania swoich poglądów, dotychczasowe brzmienie art. 11 Kodeksu Etyki podlegało uchyleniu – czytamy w uzasadnieniu.
Uchylenie tego zapisu z Kodeksu Etyki warto też rozpatrzyć przez pryzmat nowych usług świadczonych przez farmaceutów. Mowa tutaj szczególnie o przeglądach lekowych, których istotą jest analiza farmakoterapii pacjenta, identyfikowanie problemów i zgłaszanie ich do lekarza. Ci niestety często traktują to jako krytykę ich postępowania terapeutycznego, co w przyszłości mogłoby prowadzić do skarg z tytułu art. 11 Kodeksu.
©MGR.FARM
