Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wydając wyrok (II Sa/Go 9/24) 21 lutego 2024 r., stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu Świebodzińskiego. Uchwała ta (nr XLIX/360/2023) dotyczyła ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu świebodzińskiego w 2023 r. Sąd uznał za błędne określenie przez powiat godzin dyżurowania aptek w dni powszednie od 20.00 do 24.00 i w dni wolne od pracy od 8.00 do 24.00. Zdaniem Sądu dyżury aptek powinny być pełnione przez całą porę nocną.
Dyżury aptek powinny być pełnione całodobowo
Uchwałę Rady Powiatu Świebodzińskiego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wojewoda lubuski. Konkretnie chodzi o zapis, w którym Rada Powiatu określiła godziny dyżurowania aptek na swoim terenie w dni powszednie od 20.00 do 24.00 i w dni wolne od pracy od 8.00 do 24.00. W opinii wojewody, harmonogram pracy aptek powinien być dostosowany do bieżących potrzeb lokalnej społeczności oraz do sytuacji nadzwyczajnych. Występowanie tych drugich nie jest jednak do przewidzenia, ani w czasie, ani w ilości.
Wojewoda powołując się na art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego stwierdza, że przy ustalaniu harmonogramu pracy aptek konieczne jest uwzględnienie potrzeb lokalnej społeczności również w sytuacjach nagłych. Wojewoda podkreśla, że występowanie takich sytuacji jest nie do przewidzenia. W związku z powyższym argumentacja Rady Powiatu, że godziny dyżurów ustalono na podstawie “realnych potrzeb pacjentów: jest bezzasadna.
– (…) zawężenie przez organ godzin dyżurów w soboty, niedziele, święta i inne dni wolne od pracy do godzin – od godz. 8.00 do godz. 24.00, a dyżurów w dni powszednie w porze nocnej – od godz. 20.00 do 24.00., oznacza, że organ nie określił godzin dyżuru aptek w soboty, niedziele, święta i inne dni wolne od pracy oraz w porze nocnej w dni powszednie w godzinach 24.00-8.00. Tym samym nieprawidłowo wypełnił delegację ustawową, wprowadzając ograniczenia czasowe dyżurów, albowiem uniemożliwił dostęp do usług świadczonych przez apteki mieszkańcom powiatu w tych godzinach. Ustalenie dyżurów tylko do godziny 24.00 nie realizuje ustawowego celu (dostępności i ciągłości) świadczeń, zatem uchwała ta, w zaskarżonym zakresie istotnie narusza art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego- tłumaczy swoje oskarżenie wojewoda
Wojewoda podkreśla także, że ustalenie harmonogramu pracy aptek przez Rady Powiatu nie stanowi żadnego ograniczenia swobody działalności gospodarczej. Podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną nie jest nigdy pozbawiony możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Jednak czasami mogą go dotykać ograniczenia czasowe związane z jej funkcjonowaniem. Ograniczenia te mogą wynikać z przyjętego harmonogramu pracy aptek przez powiat, jednak są one konieczne dla ochrony zdrowia publicznego.
- Czytaj także: Dyżury aptek po nowemu
Rada Powiatu: przepisy nie wskazują, że dyżury aptek muszą być całodobowe
W odpowiedzi na oskarżenie wojewody, Rada Powiatu podkreśla, że ustawa Prawo Farmaceutyczne nie określa, w jakich godzinach apteki mają pełnić dyżur. Przepisy te nie wskazują także, że dyżury aptek muszą być pełnione całodobowo. Powiat wskazuje także, że podjęta uchwała została pozytywnie zaopiniowana przez samorząd aptekarski oraz gminy z terenu powiatu.
Rada Powiatu świebodzińskiego wskazuje, że od 1 stycznia 2024 roku obowiązuje nowelizacja ustawy Prawo Farmaceutyczne, która określa, czym jest dyżur pełniony przez aptekę w dni wolne od pracy (“kolejne 4 godziny zegarowe w przedziale czasowym między godzinami 10.00 a 18.00”) oraz w porze nocnej (“kolejne 2 godziny zegarowe w przedziale czasowym między godzinami 19.00 a 23.00”). Kolejna podjęta uchwała przez Radę Powiatu będzie zatem gwarantowała dostępność aptek do godziny 23.00, czyli krócej niż w zaskarżonej uchwale.
- Czytaj także: Zasakująca wrzutka do ustawy ws. dyżurów aptek
Sąd: zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że treść zaskarżonej przez wojewodę uchwały Rady Powiatu świebodzińskiego jest niezgodna z prawem. Argumentuje to tym, że harmonogram pracy aptek uchwalony przez Radę Powiatu powinien zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy.
– (…) celem ustawodawcy nie było określenie sztywnych granic czasowych w jakich realizowane powinny być usługi farmaceutyczne, lecz stworzenie systemu, który zabezpieczy potrzeby społeczności lokalnej w tym zakresie, także w zakresie zdarzeń nagłych i trudnych do przewidzenia. Ustawodawca posłużył się pojęciem „również w porze nocnej” zmierzając tym samym do zapewnienia dostępności tych usług nie tyle całodobowo, co w całej porze nocnej- możemy przeczytać w uzasadnieniu Sądu.
Zgodnie z powyższym uchwała Rady Powiatu ws. harmonogramu godzin jego pracy, zdaniem Sądu nie zapewnia dostępności świadczeń przez całą porę nocna oraz w dni wolne od pracy. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał nieważność uchwały Rady Powiatu świebodzińskiego ws. ustalenia harmonogramu pracy aptek z dnia 14 czerwca 2023 r.
©MGR.FARM
