Eksperci na całym świecie zastanawiają się w jaki sposób poprawić dostęp do szczepień dla osób o niskich dochodach. Wielu z nich wskazuje, że istotną rolę mogą odegrać w tym procesie farmaceuci, jako pracownicy systemu ochrony zdrowia cechujący się największą dostępnością. Pacjenci dużo częściej i chętniej zasięgają opinii farmaceuty niż lekarza. Wiąże się to z brakiem oczekiwania na wizytę, niższym kosztem i wyższą osiągalnością.
Wiele badań wykazało, że wyższe wskaźniki szczepień są właśnie w miejscach, w których farmaceuci mają pełne prawo do ich wykonywania. Doskonale widoczne było to w trakcie pandemii COVID-19 gdy farmaceuci utrzymywali bezpośredni kontakt z pacjentem, podczas gdy wiele szpitali osiągało maksymalne zapełnienie, a możliwość wizyt prywatnych została mocno ograniczona. W grudniu 2021 roku w Stanach Zjednoczonych ponad dwie trzecie szczepień przeciwko koronawirusowi wykonano właśnie w aptekach. Wykazano, że pacjenci dużo chętniej otrzymują szczepienia wykonane w punktach aptecznych niż w gabinetach lekarskich.
Polepszanie dostępności usług szczepień jest kluczowe dla poprawienia stanu zdrowia społeczności o niskich dochodach. Do tej pory brakowało badań, które oceniałyby dostęp do szczepień w aptekach oraz gabinetach lekarskich wśród osób żyjących poniżej progu ubóstwa, jednak w marcu tego roku wykonano taką analizę w Stanach Zjednoczonych. Wyniki pomogą ocenić, czy farmaceuci mogą przyczynić się do zwiększenia liczby osób zaszczepionych (czytaj również: Wielka Brytania: NHS uruchamia zapisy na szczepienia wzmacniające przeciw COVID-19 dla dzieci wieku 12-15 lat).
Na czym polegało badanie?
Celem badania było sprawdzenie czy osoby z ubogich środowisk mają lepszy dostęp do szczepień w aptekach niż w odpowiednich gabinetach lekarskich. Zebrano liczbę punktów aptecznych oraz gabinetów lekarskich w konkretnych lokalizacjach i porównano te dane. Na podstawie kodów pocztowych przeanalizowano stan majątkowy mieszkańców. Miejsca, w których minimum 30% ludności żyje poniżej progu ubóstwa określono jako ,,społeczności o niskich dochodach”.
Dostępność dostosowano tak, by móc określić czy gabinety lekarskie mają możliwość rozliczania Medicare Part D, będącego programem pomocy w Stanach Zjednoczonych, działającym jako zasiłek na leki na receptę. Zazwyczaj program ten pokrywa większość kosztów recept zrealizowanych przez ich zarejestrowanych. Do programu Medicare Part D kwalifikują się pacjenci powyżej 65 roku życia, tak więc brak możliwości pozyskania zasiłku na leki przez seniorów jest dużym ograniczeniem jeśli chodzi o dostępność. Poza liczbą punktów mogących potencjalnie wykonywać szczepienia oraz możliwością rozliczania Medicare Part D, porównano również różnice w godzinach pracy aptek oraz gabinetów lekarskich.
Wykonano dwie analizy cząstkowe. Przede wszystkim, nie wszystkie gabinety lekarskie miały szansę rozliczać Medicare Part D. Brak dostępu do owego zasiłku już okazał się ograniczeniem dla pacjentów w wieku 65 lat i wyżej, co uniemożliwiało osiągnięcie wysokiego wskaźnika szczepień w danej społeczności. Poza tym, godziny pracy lekarza i farmaceuty bardzo się od siebie różniły. Punkty szczepień, które dawały dostęp przez większą liczbę godzin, zapewniały lepszy dostęp dla pacjentów niż punkty szczepień o krótszych godzinach pracy.
Jednoznaczne wyniki…
W lokalizacjach określonych jako „społeczności o niskich dochodach” wykazano o 15,1% lepszą dostępność aptek niż gabinetów lekarskich. Poza tym, apteki oferowały o 95,7% dłuższe godziny pracy niż gabinety lekarskie. Pacjenci, którzy nie mogli łatwo otrzymać szczepień w typowych godzinach pracy mogli więc bardziej cenić sobie punkty otwarte do późna lub w weekendy. Na dodatek wykazano, że aż 203,0% więcej aptek oferowało możliwość rozliczania Medicare Part D niż placówek lekarskich. Dzięki temu apteki mogły wspomóc proces szczepień dla seniorów. W analizie nie uwzględniono jednak możliwości magazynowania szczepionek. Należy wziąć pod uwagę większy odsetek zapasów w aptekach.
Jak widać, wszystkie trzy badane parametry okazały się być bardziej korzystne dla aptek, co sugeruje, że mogą one potencjalnie pełnić ważną rolę w świadczeniu usług szczepień. W ocenie badaczy szczególnie warta uwagi jest poprawa dostępności dla seniorów objętych Medicare Part D, wskazując, że zwiększenie uprawnień farmaceutów do podawania szczepień prawdopodobnie zwiększyłoby dostęp osób w podeszłym wieku do usług opieki zdrowotnej w społecznościach o niskich dochodach. We wnioskach, autorzy badania wskazali, że warto przeanalizować takie zmiany prawne, które wzmocniłyby autorytet farmaceutów w kwestii podawania szczepień. Może być to szansą nie tylko na zwalczenie koronawirusa, lecz poprawę ogólnego stanu zdrowia pacjentów w przyszłych latach.
Źródło: ML/Journal of the American Pharmacists Association
Accessibility of adult immunizations in pharmacies compared to physician offices in low-income communities
Robert Popovian, Wayne Winegarden, Esteban Rivera, Kelly Gavigan
