Stymulanty wykorzystuje się w różnorodnych schorzeniach np. zespole nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), zespole napadowego objadania się (BED) czy w narkolepsji. Niemniej jednak preparaty jak Adderall, Dexedrine czy Ritallin są często wykorzystywane bez uzasadnionych wskazań medycznych. Co gorsza, podobnie jak w przypadku opioidów istnieje ryzyko uzależnienia, przedawkowania, a nawet śmierci. Z tego też powodu FDA zdecydowało się zaktualizować ostrzeżenia dotyczące stymulantów. Celem jest zwiększenie świadomości – pacjentów, opiekunów i pracowników ochrony zdrowia – o niebezpieczeństwach związanych z ich stosowaniem.
Stymulanty – statystyki dotyczące pozamedycznego użycia
Lekomania jest powszechnym problemem w USA. Trwający kryzys opioidowy to jednak tylko jedna z farmaceutycznych plag. Nadużywanie leków stymulujących jest popularnym zjawiskiem, które wymagają wsparcia w pracy na wysokich obrotach. Po Adderall czy Ritallin sięgają m.in. uczniowie szkół średnich i studenci, pracownicy korporacyjni, programiści czy gamerzy. W latach 2006-2016 rocznie zużycie amfetaminy wzrosło z 7,9 do 20,0 ton rocznie, a metylofenidat z 16,5 do 18,6 ton. Według raportu IQVIA w latach 2012 do 2021 liczba stymulantów wydawanych na receptę zwiększyła się z 50,4 miliona do 73,4 milionów (45%). Szczególnie duży wzrost (około 8%) nastąpił między 2020 a 2021, czyli w okresie pandemii.
- Czytaj również: FDA zapowiada aktualizację ostrzeżeń związanych z opioidami
Statystyki te stanowią wystarczający powód, aby postrzegać stymulanty jako realne zagrożenie. W komunikacie FDA wykorzystano jednak dane z przeglądu literatury medycznej z lat 2006 – 2020. Dilerzy narkotykowi czy zakup leków z nielegalnych źródeł internetowych stanowi zaledwie kilka procent pozamedycznego użycia leków stymulujących. Nieprawidłowe lub nadmierne użycie leków pobudzających z własnych recept waha się od 10% do 20%. FDA wskazuje, że główną przyczyną jest prosty i bezpłatny dostęp np. od znajomych lub rodziny. Od 56% do nawet 80% przypadków pozyskuje leki stymulujące z najbliższego środowiska.
Czego dotyczą zmiany
Zdaniem FDA aktualne ostrzeżenia na opakowaniach stymulantów są niedostateczne. Celem modyfikacji jest uwypuklenie potencjalnych skutków ubocznych, które mogą wynikać z nadmiernego lub nieprawidłowego stosowania (np. wciągania nosem, wstrzykiwania). Użycie zbyt dużych dawek może prowadzić m.in. do nieregularnej pracy serca, drgawek czy zaburzeń termoregulacji. Natomiast przewlekłe zażywanie przesadnych ilości może skutkować zaburzeniami psychicznymi np. psychozą. Tym sposobem opiekunowie, lekarze i personel medyczny zyskują szansę, aby monitorować stan pacjentów i zawczasu rozpoznawać oznaki uzależnienia. Nałogowe stosowanie stymulantów może objawiać się brak apetytu, problemy z koncentracją i nauką, rozdrażnienie, przesadna euforia czy zaburzenia snu.
Istotne jest też zwrócenie uwagi na przyczynę problemu tj. iż zdecydowana większość stymulantów pochodzi od najbliższego otoczenia, a nie z czarnego rynku. FDA zaznacza, że konieczne jest zamieszczenie wyraźnego komunikatu zabraniającego pacjentom dzielenie się własnymi lekami z innymi osobami. Ważne jest, aby język wykorzystywany w przewodnikach lekowych i opakowaniach produktów leczniczych był zrozumiały dla każdego. Co więcej, informacje i ostrzeżenia powinny być spójne dla wszystkich leków z tej grupy.
Źródła:
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6261411/
- https://nida.nih.gov/publications/drugfacts/prescription-stimulants
- https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-updating-warnings-improve-safe-use-prescription-stimulants-used-treat-adhd-and-other-conditions
©MGR.FARM
