REKLAMA
Magazyn mgr.farm
Redakcja mgr.farm

Trzy apteki mają dyżurować jednocześnie? Brak uzasadnienia…

wt. 29 maja 2018, 08:17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozstrzygał niedawno sprawę skargi właściciela apteki na uchwałę Rady Powiatu. Samorządowcy ustalili harmonogram dyżurów aptek, z którego wynikało, że jednocześnie mają pracować w nocy trzy apteki. Radni nie przedstawili żadnego uzasadnienia dla takiego rozwiązania…

Rada Powiatu w zaskarżonej uchwale w żaden sposób nie wykazała, aby niezbędne było sprawowanie dyżuru przez więcej niż jedną aptekę na terenie powiatu.  (fot. Shutterstock)

Apteka przedsiębiorcy, który złożył skargę do WSA na uchwałę Rady Powiatu, wymieniona była w harmonogramie dyżurów aptek ośmiokrotnie. W rezultacie wniósł on o stwierdzenie nieważności bądź uchylenie zaskarżonej uchwały w zaskarżonej części. Właściciel apteki podniósł, że zaskarżona uchwała nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia. W ocenie jego narzucenie aptekom obowiązków dyżurów stanowi istotną ingerencję w ich działalność, w związku z tym ustalone zasady powinny być proporcjonalne i adekwatne do potrzeby zapewnienia ludności dostępu do usług farmaceutycznych. Przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek rada powiatu powinna uwzględnić uwarunkowania danego powiatu, takie jak: liczba ludności, układ urbanistyczny, zagęszczenie zabudowy mieszkalnej, umiejscowienie placówek udzielających świadczeń leczniczych, skomunikowanie pomiędzy miejscowościami powiatu, dostęp do transportu publicznego, dostęp do infrastruktury przeznaczonej dla osób niepełnosprawnych, tymczasem zaskarżona uchwała została przyjęta bez przeprowadzenia jakichkolwiek ustaleń czy analiz we wskazanym powyżej zakresie.

Rada Powiatu w zaskarżonej uchwale w żaden sposób nie wykazała, aby niezbędne było sprawowanie dyżuru przez więcej niż jedną aptekę na terenie powiatu. Tymczasem zgodnie z przyjętą uchwałą dyżur na terenie powiatu sprawowały jednocześnie trzy apteki ogólnodostępne.

W ocenie przedsiębiorcy zaskarżona uchwała nie zawierała jakiegokolwiek uzasadnienia, a tym bardziej uzasadnienia, z którego wynikałoby spełnienie przesłanek, o których mowa art. 94 ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego. Jednocześnie zwrócił uwagę, że zapewnienie dyżurów całodobowych w mniejszych miejscowościach napotyka na znaczne problemy logistyczne związane m.in. z brakiem wystarczającej liczby personelu mogącego zapewnić obsadę apteki w trakcie dyżurów nocnych. Koszty dyżurów w mniejszych miejscowościach są znacząco wyższe od takich samych dyżurów w większych miastach, gdyż muszą obejmować koszty związane z koniecznością dojazdu pracowników świadczących dyżur.

REKLAMA

Przedsiębiorca wskazał, że mała liczba ludności, oddalenie od Krakowa oraz fakt, iż miejscowość nie jest siedzibą powiatu skutkuje znacznymi trudnościami z zatrudnieniem personelu, w szczególności farmaceutów mogących zapewnić obsadę apteki w trakcie nocnych dyżurów. Koszty zatrudnienia farmaceutów są całkowicie nieadekwatne do znikomego zainteresowania świadczeniami apteki podczas nocnych dyżurów. W trakcie dyżurów nocnych z usług apteki często nie korzysta żaden pacjent albo farmaceuta przez całą noc dyżuru obsługuje jedną lub kilka osób.

REKLAMA

Koszty zabezpieczenia dyżurów nocnych przy znikomym zainteresowaniu pacjentów powodują znaczne zmniejszenie rentowności apteki albo całkowity brak jej rentowności.

Okręgowa Izba Aptekarska w opinii do uchwały wskazała, iż podobnie jak w latach ubiegłych nie widzi podstaw i konieczności do pełnienia dyżurów przez apteki w tej miejscowości. Zdaniem Okręgowej Izby Aptekarskiej mając na uwadze rzeczywiste potrzeby pacjentów oraz dogodną komunikację, gdzie będą funkcjonowały apteki całodobowe, wystarczający jest czas pracy aptek w tej miejscowości maksymalnie do godz. 22.00. Wieloletnie doświadczenie wskazuje, że w miejscowości tej faktycznie nie występują potrzeby pacjentów na leki w godzinach nocnych. Rada Powiatu przyjmując zaskarżoną uchwałę w żaden sposób nie ustosunkowała się do stanowiska Okręgowej Izby Aptekarskiej. Nie podjęła nawet próby polemiki z argumentacją przedstawioną przez Izbę, nie wskazała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby zobowiązanie aptek do dyżurowania wbrew stanowisku Izby.

W odpowiedzi na skargę Starosta, wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Jego zdaniem nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące podjęcia uchwały bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek ustaleń czy analiz w zakresie takich uwarunkowań powiatu jak: liczba ludności, układ urbanistyczny, zagęszczenie zabudowy mieszkalnej, umiejscowienie placówek udzielających świadczeń leczniczych itp., które to uwarunkowania, zdaniem skarżącej, winne być uwzględnione przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek.

Zdaniem Starosty rozkład godzin pracy aptek powinien być zarówno dostosowany do bieżących, jak i nie może pomijać sytuacji nadzwyczajnych, których częstotliwości występowania nie sposób przewidzieć.

W jego ocenie ustalony plan dyżurów aptek nie narusza treści art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Ustalenie bowiem, że na terenie całego Powiatu czynne będę całodobowo trzy apteki zapewnia odpowiednią dostępność do usług świadczonych w porze nocnej, święta i dni wolne dla mieszkańców całego powiatu przewidując, że mogą zaistnieć sytuacje nadzwyczajne, kiedy potrzebny będzie możliwie najszybszy dostęp do leków i usługi fachowego farmaceuty. W świetle uchwały wszyscy mieszkańcy powiatu mają zapewnioną jak najlepszą dostępność do usług aptecznych we wskazanych okresach, bez konieczności pokonywania znacznych odległości w celu zakupu leków.

Odnosząc się do argumentu skargi, że uchwała podjęta została mimo negatywnej opinii Okręgowej Izby Aptekarskiej, która mając na uwadze rzeczywiste potrzeby pacjentów oraz dogodną komunikację z N, gdzie będą funkcjonowały apteki całodobowe, stwierdziła, że wystarczający jest czas pracy aptek w R maksymalnie do godziny 22.00 organ podniósł, że w świetle powołanych okoliczności i orzecznictwa sądowego, twierdzenia, że rzeczywiste potrzeby mieszkańców uzasadniają funkcjonowanie aptek tylko do godziny 22.00, nie zasługują na uwzględnienie.

REKLAMA

Odnosząc się do stanowiska przedsiębiorcy o braku zainteresowania usługami aptecznymi i jednocześnie braku możliwości zapewnienia odpowiedniej obsady w aptece czynnej całodobowo organ podkreślił, że prowadzenie apteki ogólnodostępnej, będącej placówką ochrony zdrowia publicznego, z istoty rzeczy związane jest z pewnymi ograniczeniami. Wspomniane ograniczenia, dotyczące określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, ustanowione zostały w drodze ustawy (art. 94 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne) i były konieczne dla ochrony zdrowia publicznego. Zapewnienie dostępności świadczenia usług farmaceutycznych, w tym także w porze nocnej i dni wolne od pracy, mieści się w pojęciu ochrony zdrowia publicznego. Z obowiązku tego nie mogą również – zdaniem Starosty – zwolnić szczególne warunki pracy konkretnej apteki, np. liczba zadudnionych w niej pracowników. Odpowiednia organizacja pracy w aptece, w tym zatrudnienie takiej liczby osób, która umożliwia świadczenie usług farmaceutycznych poprzez zaopatrywanie ludności w produkty lecznicze zgodnie z istniejącym zapotrzebowaniem, jest – w myśl art. 88 ust. 5 ustawy – obowiązkiem kierownika apteki.

W ocenie Starosty prowadzenie apteki jest na tyle specyficzną działalnością, że wiąże się z pewnymi ograniczeniami.

Apteki są placówkami ochrony zdrowia publicznego, w których świadczone są szczególne usługi, wobec czego zapewnienie dostępności tych świadczeń nie powinno być też uzależnione od możliwości uzyskania pomocy w omawianym czasie w placówkach służby zdrowia.

Sąd uznał za zasadny zarzut przedsiębiorcy, iż zaskarżona uchwała jest pozbawiona uzasadnienia. Uzasadnienia pozbawiony jest także projekt uchwały. Zwrócił uwagę też, że brak uzasadnienia wyklucza możliwość jakiejkolwiek polemiki z postanowieniami uchwały. Skoro samorząd aptekarski wyraził opinię negatywną co do projektu uchwały, organ winien ustosunkować się do tego stanowiska i wyjaśnić, dlaczego nie uwzględnia uwag organu samorządu aptekarskiego. Poza tym brak należytego uzasadnienia pozbawia Sąd możliwości oceny przyczyn leżących u podstaw zaskarżonej uchwały, szczególnie kwestii, dlaczego nie została w niej uwzględniona opinia organu samorządu zarządu aptekarskiego. Wprawdzie opinia ta nie ma charakteru wiążącego, niemniej jednak, skoro ustawodawca zobowiązał organ do zasięgnięcia takiej opinii, musi ona być przedmiotem oceny organu uchwałodawczego – podobnie jak opinia wójtów (burmistrzów, prezydentów miast). Jeżeli wskazane opinie w niniejszej sprawie są sprzeczne, organ powinien przede wszystkim wyjaśnić w uzasadnieniu uchwały, z jakich powodów uwzględnił jedne opinie, a nie uwzględnił innych.

Z art. 94 ustawy – Prawo farmaceutyczne wynika, że uchwała podjęta na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać uzasadnione potrzeby ludności. Zdaniem Sądu ocena, czy w przedmiotowej sprawie kryterium to zostało uwzględnione nie jest – z uwagi na braki uzasadnienia uchwały – możliwa. Organ bowiem nie uzasadnił właściwie merytorycznie swojej decyzji i nie wykazał w precyzyjny sposób, że wypełnił przesłankę z powołanego art. 94 ustawy – Prawo farmaceutyczne, a jednocześnie, że obciążenie apteki strony skarżącej w sposób wskazany w uchwale jest uzasadniony wyżej wymienioną przesłanką.

– Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała, w zakresie objętym skargą, została podjęta z naruszeniem norm prawa materialnego, gdyż nie pozwala na ocenę, czy uwzględniono przesłanki z art. 94 ustawy – Prawo farmaceutyczne, a także czy nie pozostaje w sprzeczności z art. 2 Konstytucji RP wprowadzając zbędne obciążenia w stosunku do strony skarżącej jako właściciela apteki ogólnodostępnej – czytamy w uzasadnieniu decyzji WSA.

Ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały.

Sygn. akt III SA/Kr 113/18

REKLAMA
REKLAMA
Artykuł sponsorowany
Redakcja mgr.farm

Niedobór witamin i minerałów u seniorów – jak im pomóc?

24 listopada 202214:55

Dieta osób starszych powinna opierać się nie tylko o prawidłowy bilans energetyczny spożywanych posiłków. Niezwykle istotne jest także, aby na konsumowane potrawy składały się różnorodne produkty, które dostarczą organizmowi odpowiednich ilości składników odżywczych, minerałów oraz witamin. Niestety, osoby w wieku senioralnym często nie stosują się do zasad prawidłowego żywienia. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest mnóstwo. […]

Dieta osób starszych powinna opierać się nie tylko o prawidłowy bilans energetyczny spożywanych posiłków. Niezwykle istotne jest także, aby na konsumowane potrawy składały się różnorodne produkty, które dostarczą organizmowi odpowiednich ilości składników odżywczych, minerałów oraz witamin. Niestety, osoby w wieku senioralnym często nie stosują się do zasad prawidłowego żywienia. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest mnóstwo. Począwszy od zaburzeń fizjologicznych, poprzez problemy natury emocjonalnej, na czynnikach ekonomicznych kończąc. Dlatego tak istotne jest dostarczanie do organizmu przez osoby starsze w odpowiednich proporcjach wszelkich składników odżywczych wraz z niezbędnymi witaminami i minerałami [3].   

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WYSTĄPIENIE NIEDOŻYWIENIA U SENIORÓW

Niestosowanie się przez osoby starsze do zasad prawidłowego żywienia często nie jest bezprzyczynowe. Wśród czynników, które mogą na taki stan rzeczy wpływać, możemy wyróżnić:

REKLAMA
  • spowolniony metabolizm: wpływa na słabsze odczuwanie głodu, wolniejszą perystaltykę jelit, a także pogorszenie wchłaniania składników odżywczych; 
  • choroby zębów i przyzębia: skutkują one wystąpieniem problemów z pobieraniem pokarmów, a tym samym znacznie zmniejsza się różnorodność spożywanych posiłków;
  • choroby układu pokarmowego i zaburzenia aktywności enzymów trawiennych: mogą prowadzić do zaburzeń wchłaniania dostarczanych wraz z pożywieniem składników odżywczych;  
  • zanik smaku oraz węchu: wiąże się to z tym, że osoba starsza nie odczuwa przyjemności z jedzenia; 
  • zaburzenia emocjonalne: ich występowanie wiąże się z problemami z racjonalnym myśleniem i problemami z poczuciem czasu. W związku z tym nie spożywają oni posiłków regularnie oraz nie przywiązują wagi do jakości spożywanych posiłków; 
  • złe warunki materialno-bytowe: problemy ekonomiczne powodują, że seniorów nie stać na zakup odpowiedniej jakościowo i ilościowo żywności; 
  • samotność: wielu seniorów nie przywiązuje wagi do jakości przygotowywanych posiłków, gdyż czują się wykluczeni społecznie; 
  • zażywanie niektórych leków: np. glikokortykosteroidy zaburzają wchłanianie wapnia i metabolizm mikroelementów; leki przeczyszczające wpływają negatywnie na wchłanianie witamin A,D3,K; tetracykliny zaburzają wchłanianie witamin D3, B6, kwasu foliowego; inhibitory pompy protonowej zaburzają wchłanianie witaminy B12 [2,4,5,6];

NIEDOBORY WITAMIN I SKŁADNIKÓW MINERALNYCH U OSÓB STARSZYCH

Ze względu na powyższe czynniki, niezwykle istotne jest, aby dieta osób starszych dostarczała do ich organizmu odpowiednią ilość składników odżywczych, witamin oraz minerałów. Powinna ona uwzględniać takie czynniki, jak stan fizjologiczny seniora, wiek, płeć, nałogi, czy stosowane leki. Dieta nie zawsze okazuje się wystarczająca do tego, by uzupełnić wszelkie niedobory odżywcze. W takich sytuacjach zaleca się zastosowanie odpowiednio skomponowanych suplementów diety. Należy, jednak pamiętać, że nie są one nieobojętne dla zdrowia człowieka. Nieodpowiednio dobrane mogą wywoływać działania niepożądane i wchodzić w interakcje ze stosowanymi lekami. Dlatego ważne jest, aby ich zakupu dokonywać w aptekach, gdzie fachowy personel udzieli stosownych informacji odnośnie składu danego preparatu, czy zaleceń dotyczących jego dawkowania [3]. 

REKLAMA

U osób powyżej 65. roku życia obserwuje się, m.in. deficyt witaminy D3. Jej niedobór może przyczyniać się do rozwoju chorób nowotworowych, chorób serca, cukrzycy typu I, a także chorób psychicznych. Ważną kwestią wynikającą z niedoboru tej witaminy jest zaburzenie gospodarki wapniowo-fosforanowej, co przyczynia się do rozwoju osteoporozy oraz osłabienia siły mięśniowej [7].  

Innymi witaminami, które koniecznie powinny się znaleźć w diecie seniorów, są witaminy A, C i E. Są one silnymi utleniaczami, dzięki czemu spowalniają procesy starcze, a także zapobiegają rozwojowi miażdżycy oraz chorób nowotworowych [3]. Co więcej, witamina C korzystnie wpływa na gojenie się wszelkiego rodzaju owrzodzeń i odleżyn, a witamina E odgrywa zasadniczą rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego [2,5].  U osób w podeszłym wieku wzrasta także zapotrzebowanie na witaminy z grupy B. Przykładowo odpowiednia podaż witamin B2, B6, B12 i kwasu foliowego opóźnia rozwój choroby Alzheimera [5]. Natomiast niedobór kwasu foliowego, witaminy B12 oraz żelaza może ujawnić się w postaci anemii [3]. Osoby w wieku senioralnym powinni ponadto zwrócić uwagę na właściwą podaż wapnia i fosforu. Ma to istotne znaczenie dla zahamowania rozwoju niekorzystnych zmian w ich układzie kostnym. U osób w podeszłym wieku stwierdza się także dość często niedobór takich składników mineralnych jak cynku, magnezu, selenu, czy chromu [5].  

Przykładem preparatu zawierającego w swoim składzie kompleks witamin oraz minerałów pozwalających na wzmocnienie funkcjonowania organizmu osób starszych jest Pharmaton Geriavit®. Co więcej, w jego składzie znajduje się także ekstrakt z żeń-szenia będący źródłem ginsenozydów. Substancje te posiadają szereg właściwości prozdrowotnych. Mają one, m.in. zdolność stymulowania hemoglobiny do przyłączania większej ilości tlenu, a także pobudzają aktywność makrofagów, komórek NK, neutrofili i zwiększają syntezę cytokin prozapalnych [8].

Dzięki temu: 

REKLAMA
  • następuje wzrost odporności; 
  • poprawie ulega pamięć i koncentracja; 
  • wzrasta ogólna wydolność fizyczna i psychiczna organizmu [9]; 

Z tego względu stosowanie preparatu Pharmaton Geriavit nie tylko poprawia funkcjonowanie ludzkiego organizmu i zmniejsza ryzyko rozwoju przewlekłych chorób, ale i zapewnia witalność i pełnie energii na każdy dzień. 

Warto uświadamiać w tym osoby starsze, które nie zawsze potrafią samodzielnie dokonać właściwego wyboru odpowiednich preparatów uzupełniających niedobory witaminowo-mineralne. Zbliżające się święta Bożego Narodzenia mogą być idealną okazją, by zadbać o swoich rodziców i dziadków. Podarowanie im wysokiej jakości preparatu, którego zażywanie poprawi ich jakość życia może być najlepszym prezentem.

Bibliografia: 

  1. Gancarek J, Wanot B, Biskupek-Wanot A.  Proces starzenia i jego aspekty. Zaburzenia odżywiania. DOI: 10.16926/daziw.2020.05
  2. Dąbrowska K, Wanot B, Pilis K. Starzenie się i dieta osób starszych. DOI: 10.16926/daziw.2020.07
  3. Macias M, Doskocz J, Biskupek-Wanot A, Doskocz M. Żywienie i suplementy diety u osób starszych. DOI: 10.16926/daziw.2020.11
  4. Burmecha-Olszowy M, Kaczyński M. Żywienie osób w wieku podeszłym. Alter Ego Seniora 2014; 1 (2): 40-41. 
  5. Jurczak I, Barylski M, Irzmański R. Znaczenie diety u osób w wieku podeszłym- ważny aspekt prewencji zdrowia czy nieistotna codzienność? Geriatria 2011; 5: 127-133. 
  6. Duda G, Saran A. Polskie rekomendacje dotyczące spożywania witamin i składników mineralnych przez osoby w starszym wieku, Farmacja Współczesna 2008; 1: 16-23.
  7. Kupisz-Urbańska M, Galus K Epidemiologia niedoboru witaminy D u osób w podeszłym wieku. Wybrane Zagadnienia. Gerontologia Polska 2011; 19 (1): 1-6. 
  8. Jankowska K, Suszczewicz N. Naturalne metody wspomagania odporności w walce z koronawirusem, Wiedza Medyczna 2020; wydanie specjalne: 46-65.
  9. Dąbrowska- Bernstein B, Moskalik M, Wydro D. Adaptogeny korygujące reakcję organizmu na stres i zaburzenia homeostazy- pomocą w prewencji chorób cywilizacyjnych, 2015. 

MAT-PL-2202376-1.0-11.2022

REKLAMA