„Zdrowa przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030 r.”, to dokument, który ma stanowić politykę publiczną w rozumieniu koncepcji systemu zarządzania rozwojem Rzeczypospolitej Polskiej realizowanego na podstawie ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Identyfikuje on główne wyzwania w systemie ochrony zdrowia oraz wskazuje kierunki zmian. Pod koniec czerwca do konsultacji publicznych oddano jego projekt. Niedawno opublikowano uwagi, jakie do niego wpłynęły. Niektóre z nich dotyczą farmaceutów i opieki farmaceutycznej.
Infarma – Związek Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutyczny – w swoich w uwagach przesłanych do projektu wskazuje, że pominięto w nim opiekę farmaceutyczną, jako element, który może poprawić dostępność pacjentów do świadczeń zdrowotnych. A konkretnie chodzi o wprowadzenie serwisów opieki farmaceutycznej obejmujących np. kontynuację recept czy wsparcie pacjentów z drobnymi dolegliwościami
– Wdrożenie opieki farmaceutycznej zdecydowanie wpłynie na poprawę dostępności świadczeń dla pacjentów. Postulujemy jednak, aby na opiekę farmaceutyczną patrzeć szeroko (również bazując na doświadczeniach z innych krajów europejskich – np. Wielkiej Brytanii). W katalogu serwisów opieki farmaceutycznej powinny znaleźć się: kwalifikacja do i wykonywanie szczepień, proste badania diagnostyczne (np. pomiar ciśnienia) – wskazuje Infarma.
Recepta kontynuowana już wkrótce…
Ministerstwo Zdrowia uznało jednak, że uwaga ta nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie resortu na opiekę farmaceutyczną składa się szereg pomniejszych działań możliwych do realizowania w aptece przez farmaceutę.
– Kolejne elementy opieki farmaceutycznej będą wdrażane stopniowo począwszy od przeglądów lekowych, w odniesieniu do których przewiduje się jeszcze w 2021 r. przetestowanie ich wykonywania w aptekach w formule pilotażu. Inne wskazane zakresy opieki farmaceutycznej (np. badania diagnostyczne), jakkolwiek będą docelowo realizowane w aptekach, to w dalszej kolejności i w nieokreślonej perspektywie czasowej – odpowiada resort.
Poza tym zwraca uwagę, że możliwość wystawiania recept kontynuowanych była już przedmiotem wdrożenia do polskiego porządku prawnego, co nastąpiło za pośrednictwem ustawy o zawodzie farmaceuty i sprowadziło się do nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne (art. 96 ust. 3a). Przepis ten wejdzie w życie w styczniu 2022 r. Tym samym nie ma podstaw pisania o problematyce „kontynuacji recept” w kategoriach postulatywnych (czytaj również: Na czym będzie polegać usługa „kontynuacji recepty” w aptece?).
– Nadto w aptekach mogą już także być przeprowadzane szczepienia p. COVID. Natomiast element opieki farmaceutycznej określony jako „wsparcie pacjentów z drobnymi dolegliwościami” jest zbyt enigmatyczne i nieprecyzyjne. Nie jest wiadome w jakiej sferze wsparcie to miałoby następować. Do wyobrażenia są różne formy wsparcia, jako takie można uznać inne wymienione elementy jak badania diagnostyczne, czy przeglądy lekowe, a także wystawianie recept kontynuowanych, w jakimś sensie również szczepienia – twierdzi resort.
Nie uwzględniono potencjału aptek i farmaceutów
Obszerną uwagę do projektu zgłosił też ZPA PharmaNET, skupiając się na braku uwzględnienia potencjału aptek i farmaceutów w systemie ochrony zdrowia publicznego.
– Dostępność placówek aptecznych na terytorium całego kraju oraz wysokie kwalifikacje zawodowe farmaceutów mogą przyczynić się do zwiększenia efektywności i jakości całego modelu opieki zdrowotnej oraz stanowić podstawę struktury nowoczesnego systemu ochrony zdrowia publicznego. Wykorzystanie całości dostępnego potencjału z zakresu sektora ochrony zdrowia, w tym aptek i farmaceutów, z pewnością przełoży się na rzeczywiste skrócenie kolejek w podmiotach leczniczych, a tym samym – poprawę populacyjnych wskaźników zachorowalności i umieralności. Ponadto, model farmaceuty skupiającego się nie tylko na wydawaniu leków, ale przede wszystkim na świadczeniu usług zdrowotnych, jest obecny i z powodzeniem stosowany w wielu krajach Europy, z korzyścią zarówno dla pacjenta, jak i płatnika publicznego – wskazuje ZPA PharmaNET.
Organizacja przekonuje, że opieka farmaceutyczna powinna znaleźć się w systemie podstawowego zabezpieczenia zdrowotnego, jako pełniąca rolę pierwszego kontaktu pacjenta z systemem opieki zdrowotnej oraz wsparcia terapii, włącznie ze wsparciem po hospitalizacji. Jej odpowiednie wykorzystanie może zwiększyć efektywność systemu ochrony zdrowia oraz być jednym z ważnych czynników przeciwdziałających jego niewydolności.
– W wielu krajach opieka farmaceutyczna skutecznie wspiera proces edukacji zdrowotnej, profilaktyki, prostej diagnostyki i leczenia pacjentów. Farmaceuci, jako osoby dysponujące specjalistyczną wiedzą, są tam ważnym partnerem dla lekarzy i pielęgniarek, którzy wspólnie troszczą się o pacjenta i jego kondycję. Szeroki wachlarz usług, w szczególności przegląd leków, wsparcie inicjacji terapii, konsultacje zdrowotne, pomoc przy obsłudze urządzeń, wystawienie recepty w przypadku choroby przewlekłej, proste badania diagnostyczne, a nawet szczepienie (np. przeciwko grypie), przyczynią się do znacznej poprawy zaleceń lekarskich, efektywności farmakoterapii oraz redukcji kosztów opieki zdrowotnej. Opieka farmaceutyczna może stanowić jeden z elementów nowego zintegrowanego modelu podstawowego zabezpieczenia zdrowotnego, uzupełniając obszary podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz podstawowego zabezpieczenia szpitalnego – czytamy w uwagach ZPA PharmNET.
Znaczenie farmaceutów i aptek będzie rosnąć
Resort zdrowia uznał jednak, że uwagi Związku są zakresem dokumentu Zdrowa Przyszłość, który jest dokumentem o charakterze ogólnym kierunkowym. Przyznał jednak, że niezależnie od tego propozycja ta częściowo warta rozważenia ale nie stricte w zakresie opisanym w uwadze.
– Należy wskazać, że wraz z wejściem w życie ustawy o zawodzie farmaceuty umożliwiającej realizację opieki farmaceutycznej został także opracowany i opublikowany przez Zespół ds. opieki farmaceutycznej, raport Ministerstwa Zdrowia „Opieka farmaceutyczna. Kompleksowa analiza procesu wdrożenia”. W raporcie przedstawiono zarówno modele opieki farmaceutycznej jak i rozwiązania, które będą mogły być wykorzystane w czasie implementacji w Polsce – informuje resort.
Opracowana analiza siedmiu kluczowych usług, ma za zadanie usprawnienie opieki zdrowotnej i wykorzystanie do tego potencjału zawodowego farmaceutów. Na chwilę obecną planowany jest do wdrożenia w formule pilotażu pierwszy element opieki farmaceutycznej w postaci przeglądów lekowych. Kolejno będą wrażane kolejne składowe opieki farmaceutycznej (czytaj również: Emocje w debacie o pilotażu przeglądów lekowych w aptekach).
– Docelowo znaczenie farmaceutów i aptek w szeroko pojętym systemie opieki zdrowotnej powinien dzięki tym działaniom wzrosnąć, niemniej horyzont docelowego zaimplementowania całości tych rozwiązań jest odległy i niemożliwy do precyzyjnego oszacowania. Nie jest natomiast docelową intencją aby apteka stała się stricte centrum profilaktyki i edukacji zdrowotnej. Apteka i farmaceuta nie zastąpią w tym zakresie ani lekarza, ani samego pacjenta, jego rozsądku w zakresie prowadzenia względnie zdrowego trybu życia – podsumowuje ministerstwo.
©MGR.FARM
