Chlorochina została dopuszczona do obrotu w 1949 r. i pierwotnie była ona stosowana w leczeniu malarii i pełzakowicy. Jej właściwości lecznicze są również wykorzystywane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, a także tocznia rumieniowatego (czytaj również: Arechin pierwszym lekiem ze wskazaniem do leczenia zakażeń koronawirusem).
Działanie chlorochiny przeciwko SARS-CoV-2
Chlorochina wpływa hamująco na powstawanie procesów zapalnych w organizmie. Wszystko dzięki inhibicji wydzielania mediatorów procesów zapalnych, takich jak interleukiny-1, interleukiny-6, czynnik martwicy nowotworów TNF-α. Co więcej, chlorochina wpływa modulująco wobec układu odpornościowego. Ma ona właściwości hamujące proliferację limfocytów, a także zdolność do aktywacji makrofagów i prezentowania antygenów komórkom układu odpornościowego.
Ponadto wykazano, że chlorochina ma zdolność do hamowania fuzji z błoną komórkową gospodarza takich wirusów jak koronawirusy i retrowirusy. Wszystko dzięki wpływowi na wartości wewnątrzkomórkowego pH, od których zależny jest cały proces: fuzji, wniknięcia i zakażenia organizmu przez danego wirusa. Co niezwykle istotne w leczeniu COVID-19, na podstawie obserwacji wykazano, że podawanie chlorochiny wpływa korzystnie wobec redukowania progresji śródmiąższowego zapalenia płuc, a także wynikającego z rozwoju tej choroby, ich włóknienia.
Zagrożenia związane z podawaniem chlorochiny
Stosowanie chlorochiny u pacjentów wiąże się z ryzykiem wystąpienia u nich hipoglikemii. Z tego względu, w trakcie farmakoterapii należy stale obserwować chorego, by kontrolować czy występują u niego takie objawy jak nadmierne pocenie się, drżenie rąk, zaburzenia koncentracji, senność, a nawet utrata przytomności. W razie zaobserwowania tego typu objawów należy niezwłocznie oznaczyć stężenie glukozy we krwi i w razie przedłużania się ich, koniecznie zrewidować schemat leczenia. Jest to bardzo istotna kwestia, w szczególności, jeśli farmakoterapię preparatami z chlorochiną stosuje się u diabetyków.
Grupą pacjentów, którzy są szczególnie narażeni na zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 są osoby, u których występują choroby sercowo- naczyniowe. W ich przypadku leczenie infekcji przy pomocy chlorochiny powinno przebiegać ze szczególnymi środkami ostrożności, zwłaszcza u pacjentów stosujących na stałe leki przeciwarytmiczne, np. amiodaron. Interakcje zachodzące pomiędzy nimi a chlorochiną mogą zwiększać ryzyko powstania zaburzeń rytmów serca, takich jak bradykardia, zaburzenie przewodnictwa komorowego, arytmia komorowa. Z tego względu, w trakcie farmakoterapii chlorochiną, pacjent z zaburzeniami kardiologicznymi powinien pozostawać pod stałym monitoringiem EKG. Warto przy tym zaznaczyć, że nie stwierdzono, aby chlorochina wpływała w jakimś stopniu na ciśnienie tętnicze krwi. Z tego względu nie jest konieczne wprowadzanie żadnych zmian w farmakoterapii nadciśnienia tętniczego u pacjentów stosujących wobec niego leki i jednocześnie przyjmujących chlorochinę.
Z innych częstych działań niepożądanych wynikających ze stosowania chlorochiny należy wymienić występowanie łuszczycy, porfirii, czy retinopatii. Istotny jest również fakt wchodzenia chlorochiny w interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi (np. karbamazepiną, kwasem walproinowym). Zagrożenie tego typu związane jest zarówno ze zdolnością chlorochiny do obniżania progu drgawkowego, a także jej wpływem na zmniejszenie stężenie leków przeciwpadaczkowych w osoczu.
Podawanie chlorochiny chorym na COVID-19
Podawanie chlorochiny w przypadku chorych na COVID-19 nie powinno przebiegać dłużej niż przez okres 7-10 dni. Schemat dawkowania jaki się zazwyczaj stosuje to: 250 mg dwa razy dziennie, bądź 500 mg dwa razy dziennie.
Wykazywanie wysokiej skuteczności leczniczej chlorochiny w terapii zakażenia nowym koronawirusem uzasadnia jej zastosowanie, nawet przy pojawieniu się przeciwwskazań (np. przyjmowanie leków przeciwarytmicznych). Wszystko ze względu na jej obecność na rynku farmaceutycznym już od ponad 70 lat i dzięki temu bardzo dobrze poznany jej profil bezpieczeństwa. Natomiast, badaniom podlega jeszcze kwestia wykorzystania chlorochiny w zapobieganiu zakażenia SARS-CoV-2. Pojawiają się informacje o możliwym jej profilaktycznym działaniu, lecz ze względu na fakt dużego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych na skutek jej długoterminowego przyjmowania, takie zastosowanie aktualnie nie jest w ogóle brane pod uwagę.
Bibliografia
- http://www.urpl.gov.pl/pl/informacja-w-sprawie-druk%C3%B3w-informacyjnych-do-produktu-arechin-chloroquini-phosphas-250-mg-tabletki
- Mirowska- Guzel D, Kocki T i wsp. Stanowisko Komitetu Terapii i Nauk o Leku PAN (KTiNoL PAN), Komitetu Nauk Fizjologicznych i Farmakologicznych PAN (KNFiF), Polskiego Towarzystwa Farmakologicznego (PTF), Polskiego Towarzystwa Farmakologii Klinicznej i Terapii (PTFKiT), Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT) oraz Sekcji Farmakoterapii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (SFSN PTK) dotyczące chlorochiny w leczeniu zakażenia SARS-CoV-2 powodującego COVID-19 i wybranych aspektów terapii tym lekiem w schorzeniach współistniejących, Folia Cardiologica 2020; 15 (2): 1-4.
- Gautret P, Lagier J, Parola P i wsp. Hydroxychloroquine and azithromycin as a treatment of COVID-19: results of an open-label non- -randomized clinical trial. Int J Antimicrob Agents. 2020.
- Savarino A, Boelaert J, Cassone A i wsp. Effects of chloroquine on viral infections: an old drug against today’s diseases? Lancet Infect Dis. 2003; 3 (11): 722-727.
- Shen H, Wu N, Wang Y i wsp. Chloroquine attenuates paraquat- -induced lung injury in mice by altering inflammation, oxidative stress and fibrosis. Int Immunopharmacol. 2017; 46: 16-22.
- Gotestam Skorpen C, Hoeltzenbein M, Tincani A i wsp. The EULAR points to consider for use of antirheumatic drugs before pregnancy, and during pregnancy and lactation, Ann Rheum Dis. 2016; 75(5): 795-810.
- Devaux C, Rolain J, Colson P i wsp. New insights on the antiviral effects of chloroquine against coronavirus: what to expect for COVID-19? Int J Antimicrob Agents; 2020
