REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Jakie są dawki toksyczne i śmiertelne popularnych leków OTC?

pon. 10 maja 2021, 14:43

Łatwy dostęp, jak i przystępne ceny powodują, że leki, które można kupić bez recepty (OTC) są dość powszechnie stosowane pośród pacjentów, a samoleczenie niejednokrotnie stanowi alternatywę w stosunku do wizyty u lekarza. Status OTC często wpływa na przeświadczenie pacjentów, iż są to produkty lecznicze o małej toksyczności, niezagrażające zdrowiu albo życiu. Wielu z nich nie zdaje sobie sprawy, że konsekwencją niewłaściwego stosowania (w tym zażycia zbyt dużej dawki) mogą być poważne skutki uboczne, wymagające leczenia szpitalnego czy nawet prowadzące do śmierci.

Od 11 lat nie udało się w Polsce przygotować Narodowego Planu dla Chorób Rzadkich (fot. Shutterstock)
Leki bez recepty są częstą przyczyną zatruć, a nawet zgonów (fot. Shutterstock)

Śmiertelna i toksyczna dawka pseudoefedryny

Jest to nieselektywny agonista receptorów α- oraz β-adrenergicznych powodujący uwolnienie noradrenaliny z zakończeń neuronów, czego konsekwencją jest skurcz naczyń krwionośnych i stąd jej zastosowanie jako leku zmniejszającego przekrwienie oraz łagodzącego obrzęk w stanach zapalnych błon śluzowych nosa oraz zatok przynosowych i ograniczającego ilość wydzieliny w przebiegu infekcji. Pseudoefedryna ze względu na swoje działania ośrodkowe, a także dostępność w postaci preparatów OTC wykorzystywana jest jako środek stymulujący. Często wspomagają się nią osoby młode podczas nauki, stosowana jest w celu poprawy nastroju czy zmniejszenia łaknienia podczas odchudzania. Większe ryzyko wystąpienia objawów toksycznych jest u małych dzieci oraz osób starszych [1].

REKLAMA

Po przedawkowaniu pojawić się mogą objawy takie jak wymioty, nudności, objawy sympatykomimetyczne takie jak rozszerzenie źrenic, bezsenność, drżenie, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, nadciśnienie, odruchowa bradykardia, przełom nadciśnieniowy, zaburzenia rytmu serca, krwawienie wewnątrzczaszkowe, zawał niedokrwienny jelit, a także zawał mięśnia sercowego [8].

REKLAMA

Maksymalna dawka dobowa pseudoefedyny to 240mg u dorosłych i 60-120mg u dzieci [5]. Objawy toksyczne pojawiają się po przyjęciu cztero- do pięciokrotności zwykłej dawki terapeutycznej [9]. Minimalna opisana dawka letalna tej substancji to 480 mg u 2-letniego dziecka. Podczas długotrwałego stosowania obserwowany jest rozwój tolerancji [5].

Śmiertelna i toksyczna dawka dekstrometorfanu

To pochodna morfiny o działaniu ośrodkowym, posiadająca działanie przeciwkaszlowe [5, 10]. Maksymalna dawka dobowa wynosi 120mg. Podczas stosowania w dawkach terapeutycznych rzadko występują skutki uboczne [5]. Objawy przedawkowania zależne są od zastosowanej dawki [10]. Zwiększenie dawki do 220 mg powodować może objawy odurzenia [10], zaś w dawce jednorazowej większej niż 500mg wystąpić mogą objawy neurologiczne (dystonie, ataksja, nadaktywność), zaburzenia psychiczne (euforia, stupor, dezorientacja, lęk, niepokój, halucynacje) [5].  Dekstrometorfan charakteryzuje się stosunkowo niską toksycznością, ponieważ dopiero dawki powyżej 20mg/kg być mogą groźne dla zdrowia oraz życia, a dawka śmiertelna jest dość wysoka (od 1500mg) [11].

Śmiertelna i toksyczna dawka kodeiny

Należy ona do leków przeciwkaszlowych z grupy opioidów, hamujących odruch kaszlu poprzez działanie na poziomie ośrodkowego układu nerwowego (Acodin, Thiocodin). W większych dawkach wykazuje także działanie przeciwbólowe. Z danych literaturowych, ze szczególnym uwzględnieniem Farmakopei Polskiej, wynika, iż jednorazowa maksymalna dawka fosforanu kodeiny dla osoby dorosłej wynosi 75mg, a dobowa 300mg. Przekroczenie tej dawki powoduje wystąpienie działania toksycznego [11]. Po przedawkowaniu kodeiny wystąpić może działanie depresyjne (w tym na ośrodek oddechowy), wymioty, nudności, tachykardia, obniżenie ciśnienia krwi, brak reakcji źrenic na światło,a także śpiączka, bezdech, drgawki i ostra niewydolność krążeniowa [1].

Literatura:

REKLAMA
  1. Królik E., Palacz J., Wiela-Hojeńska A., Piwowar A. Toksyczność wybranych leków dostępnych bez recepty, Farmacja Współczesna 2014;7:1-7
  2. Feliksiak R. Toksykologia w praktyce ratownika medycznego – wczoraj, dziś, jutro -na podstawie wybranych zatruć, https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/6867/Rafal_Feliksik_Toksykologia_w_praktyce_ratownika_medycznego_wczoraj_dzis_jutro.pdf?sequence=5&isAllowed=y
  3. Hinz-Brylew N., Rajewski P., Pajewski P. Ostre zatrucie paracetamolem – opis trzech przypadków, Forum Medycyny Rodzinnej 2011 ; 5 (5):429–433
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paracetamol 1000mg Biofarm
  5. Foryś Z., Macheta A., Janusz P. Samoleczenie – szkody czy korzyści, https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/2255/Bol_i_cierpienie_2010.pdf?sequence=5#page=31
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Polopiryna C
  7. Łukasik-Głębocka M. Jaka jest dawka toksyczna ibuprofenu w przeliczeniu na kilogram masy ciała dziecka?, https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.16.3.9.
  8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sudafed 60 mg tabletki
  9. Petekaya S. Suicidal Deatj from Pseudoefedrine Sulfate overdose: A case Report, https://www.researchgate.net/publication/283902718_Suicidal_Death_from_Pseudoephedrine_Sulfate_Overdose_A_Case_Report
  10. Kołodziejczyk P., Miltyk W. Substancje uzależniające dostępne bez recepty, Gazeta farmaceutyczna 2015 (2):28-30
  11. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji o działaniu psychoaktywnym oraz maksymalnego poziomu ich zawartości w produkcie leczniczym, stanowiącego ograniczenie w wydawaniu produktów leczniczych w ramach z 16 grudnia 2016
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

3 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Toksyczne? Śmiertelne? Przecież połowa z tego przy kasie z cukierkami w spożywczaku sobie leży, a w aptekach to z igły widły robią : )
"Drogi pacjencie, Pani Mgr mówi właśnie o tym, o czym od pani na kasie w markecie nie usłyszysz : ) Zastanów się zanim tam sięgniesz po lek"