REKLAMA
Magazyn mgr.farm
Redakcja mgr.farm

Farmaceuta kliniczny w strukturach Podstawowej Opieki Zdrowotnej

pt. 17 czerwca 2022, 10:53

Mając, zatem na uwadze bolączki polskiego systemu ochrony zdrowia: polipragmazja, niewystarczająca ilość czasu przewidziana na wizytę lekarską, częste braki leków na rynku, niewystarczający poziom zgłaszalności działań niepożądanych, starzenie się społeczeństwa, wydaje się, że w strukturach POZ istnieje wyraźne miejsce dla farmaceuty klinicznego, a powołanie takiej funkcji może przynieść korzyści zarówno dla pacjentów jak i dla pracowników ochrony zdrowia.

Model funkcjonowania opieki farmaceutycznej w strukturach POZ z powodzeniem sprawdza się w hiszpańskim systemie ochrony zdrowia (fot. Shutterstock)
Model funkcjonowania opieki farmaceutycznej w strukturach POZ z powodzeniem sprawdza się w hiszpańskim systemie ochrony zdrowia (fot. Shutterstock)

Ustawa o zawodzie farmaceuty z dnia 10 grudnia 2020 roku wprowadziła do polskiego systemu ochrony zdrowia nowe świadczenie realizowane przez farmaceutów – opiekę farmaceutyczną, zdefiniowaną jako dokumentowany proces, w którym farmaceuta współpracując z pacjentem i lekarzem prowadzącym leczenie pacjenta, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowym przebiegiem indywidualnej farmakoterapii, poprzez: prowadzenie konsultacji farmaceutycznych, wykonywanie przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii, z uwzględnieniem problemów lekowych pacjenta, opracowywanie indywidualnego planu opieki farmaceutycznej, wykonywanie badań diagnostycznych, wystawiania recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego. Na mocy tej Ustawy w Polsce od 1 kwietnia 2022 roku realizowany jest program pilotażowy przeglądów lekowych w aptekach ogólnodostępnych. Jednakże ciekawą opcją organizacyjną w tym zakresie mogłoby również okazać się równoległe utworzenie punktów opieki farmaceutycznej w strukturach Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Rozwiązanie to wydaje się korzystne pod wieloma względami:

  1. Ułatwiony kontakt farmaceuty z lekarzem POZ,
  2. Możliwość wglądu do dokumentacji medycznej pacjenta przez farmaceutę,
  3. Możliwość przeprowadzenia konsultacji farmaceutycznej w czasie wizyty u lekarza – komfort pacjenta i oszczędność czasu lekarza.

Taki model funkcjonowania opieki farmaceutycznej w strukturach POZ z powodzeniem sprawdza się w hiszpańskim systemie ochrony zdrowia. Hiszpański farmaceuta POZ jest farmaceutą klinicznym, który sprawuje nadzór nad farmakoterapią pacjentów POZ, a także czuwa nad ich bezpieczeństwem lekowym w sposób analogiczny jak czynią to farmaceuci kliniczni w szpitalu.

REKLAMA

W szczególności farmaceuta POZ przeprowadza konsultacje farmaceutyczne na zlecenie lekarza POZ, a także udziela teleporad pacjentom w zakresie zgłaszanych przez nich problemów lekowych. W czasie konsultacji farmaceuta POZ przeprowadza wywiad lekowy, identyfikuje problemy lekowe (w tym interakcje lekowe, duplikacje leków, działania niepożądane, problemy ze stosowaniem i inne), przeprowadza instruktaż stosowania leków w postaciach, które mogą nastręczać trudności, swoje wnioski i spostrzeżenia przekazuje lekarzowi prowadzącemu za pomocą elektronicznej historii choroby i w razie potrzeby pozostaje do dyspozycji lekarza. Na podstawie raportu z konsultacji farmaceutycznej lekarz podejmuje ostateczną decyzję terapeutyczną. Realizacja świadczeń farmaceutycznych w strukturze POZ daje tym samym poczucie ciągłości opieki nad pacjentem w stałym zespole terapeutycznym oraz skraca drogę komunikacji pomiędzy zawodami medycznymi.

REKLAMA

Kolejna usługa w ramach świadczenia opieki farmaceutycznej przez farmaceutę POZ- teleporada farmaceutyczna, realizowana jest na żądanie pacjenta. Dotyczy ona przypadków wątpliwości co do sposobu przyjmowania leków, sposobu ich przechowywania, refundacji, działań niepożądanych, a także przypadków problemów z dostępnością leków na rynku, zgłaszanych drobnych dolegliwości oraz potrzeby uzyskania informacji na temat szczepień przeciwko chorobie COVID-19. Teleporada farmaceutyczna jest świadczeniem, które wprowadzone zostało do hiszpańskiego systemu ochrony zdrowia w związku z pandemią COVID-19 i zyskało dużą popularność wśród pacjentów.

Szczególnym nadzorem farmaceutycznym w ramach POZ objęci są pacjenci zdiagnozowani jako tzw. PCC (complex chronic patient), czyli pacjenci stosujący ponad 10 leków oraz będący w wieku powyżej 65 r.ż. lub PCA (complex advanced patient), czyli pacjenci paliatywni. Wobec tych pacjentów świadczenia opieki farmaceutycznej (przeglądy lekowe i teleporady) realizowane są w sposób regularny i zgodnie z odgórnie określonym harmonogramem.  Z kolei decyzje terapeutyczne podejmowane są na podstawie zwalidowanych kryteriów.

Bardzo ważnym obowiązkiem farmaceuty POZ, oprócz konsultacji farmaceutycznych, jest monitorowanie dostępności leków na rynku farmaceutycznym oraz informowanie pacjentów o ewentualnych brakach. Informacja taka przekazywana jest w czasie wizyty pacjenta w ośrodku lub w drodze teleporady. W przypadku istotnych problemów z dostępnością leków, farmaceuta POZ w imieniu pacjenta organizuje ich odbiór z aptek szpitalnych lub aptek referencyjnych, co eliminuje konieczność samodzielnego poszukiwania leków deficytowych przez chorych lub ich rodziny.

Co więcej, farmaceuta kliniczny POZ przeprowadza analizy farmakoekonomiczne dla lekarzy celem optymalizacji kosztów prowadzonej przez nich farmakoterapii, przekazuje lekarzom decyzje Inspektoratu Farmaceutycznego, a także informuje o komunikatach bezpieczeństwa właściwych organów państwowych, a w razie potrzeby raportuje zidentyfikowane działania niepożądane leków.

REKLAMA

Mając, zatem na uwadze bolączki polskiego systemu ochrony zdrowia: polipragmazja, niewystarczająca ilość czasu przewidziana na wizytę lekarską, częste braki leków na rynku, niewystarczający poziom zgłaszalności działań niepożądanych, starzenie się społeczeństwa, wydaje się, że w strukturach POZ istnieje wyraźne miejsce dla farmaceuty klinicznego, a powołanie takiej funkcji może przynieść korzyści zarówno dla pacjentów jak i dla pracowników ochrony zdrowia.

Autorka: dr n. farm. Katarzyna Regulska, Konsultant Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie farmacji szpitalnej

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]