REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Kserostomia – problem, którego nie należy lekceważyć

23 września 2020 14:38

Kserostomia, czyli suchość w jamie ustnej to przypadłość polegająca na wytwarzaniu zbyt małej ilości śliny przez ślinianki lub gruczoły ślinowe, takie jak podniebienie, policzki, czy język. Przyczyną tej przypadłości jest najczęściej odwodnienie będące efektem wysokiej temperatury otoczenia i zbyt małej podaży płynów. Kserostomia może być także skutkiem przyjmowania niektórych leków, bądź rozwoju pewnych jednostek chorobowych. Czy taka przypadłość może być groźna i jak skutecznie sobie z nią radzić?

Kserostomia utrzymująca się przez dłuższy czas może wywoływać nie tylko zakażenia grzybicze i bakteryjne w jamie ustne
Kserostomia utrzymująca się przez dłuższy czas może wywoływać nie tylko zakażenia grzybicze i bakteryjne w jamie ustnej (fot. Shutterstock)

Ślina pełni w ludzkim organizmie wiele bardzo istotnych funkcji. Przede wszystkim jest ona niezbędna w trakcie procesu jedzenia. Dzięki ślinie, kolejne porcje pokarmu są zmiękczane w jamie ustnej i mogą swobodnie przedostawać się dalej, w kierunku przełyku. Ponadto, ślina posiada w swoim składzie enzym α-amylazę, który bierze udział w procesie wstępnego trawienia skrobi obecnej w spożywanym pokarmie. Istotna jest również rola śliny w utrzymaniu właściwej higieny jamy ustnej. Po pierwsze ma ona zdolność do wypłukiwania resztek pokarmu, które w niej pozostają, a także do utrzymywania prawidłowego pH wewnątrz jamy ustnej (6,0-7,5). Ślina jest również elementem linii obrony organizmu, a to zarówno ze względu na jej właściwości fizyczne, takie jak lepkość (utrzymywana przez mucyny) oraz wchodzące w jej skład lizozym, i laktoferynę które wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwgrzybicze. Ślina bierze również udział w remineralizacji zębów oraz regeneracji błony śluzowej jamy ustnej, np. w przypadku jej mechanicznego uszkodzenia.

Objawy suchości jamy ustnej

Ślina składa się w 99% z wody. Nic, więc dziwnego, że wydzielanie jej zbyt małej ilości może doprowadzić do suchości jamy ustnej. Objawia się ona przede wszystkim poprzez uczucie ciągłej chęci sięgania po picie, a także występowania problemów z przełykaniem pokarmu. Kserostomia, która trwa dłużej może także prowadzić do utraty smaku, wystąpienia uczucia pieczenia na języku oraz do zwiększonego ryzyka uszkodzeń mechanicznych, a także rozwoju zakażeń bakteryjnych i grzybiczych w obrębie jamy ustnej.

REKLAMA

Kserostomia jako skutek uboczny przyjmowania leków

Kserostomia może ujawniać się jako działanie niepożądane przyjmowania niektórych substancji leczniczych. Jest to objaw odwracalny, który przemija po odstawieniu danego preparatu leczniczego.

REKLAMA

Skutkiem ubocznym przyjmowania substancji leczniczych blokujących receptory muskarynowe jest zahamowanie wydzielania zewnętrznego, a więc także zmniejszenie produkcji śliny. Do leków mających takich mechanizm działania zaliczymy przede wszystkim stosowany wziewnie bromek ipratropium, mający właściwości rozkurczające mięśnie gładkie oskrzeli. Działanie hamujące wydzielanie śliny mają również  β-adrenomimetyki stosowane w leczeniu astmy (salmeterol, fenoterol, salbutamol), a także α-adrenomimetyki, takie jak ksylometazolina, czy pseudoefedryna (pobudzająca również receptory β) wchodzące w skład popularnych preparatów na katar.

Także leki przeciwhistaminowe I generacji (cetyryzyna, klemastyna, difenhydramina) mogą przyczyniać się do ograniczonego wydzielania śliny. Wszystko przez ich nieswoistość, w wyniku której oprócz blokowania receptorów H1 wykazują antagonizm również wobec receptorów muskarynowych.

Zmniejszenia produkcji śliny przez gruczoły ślinowe może być również efektem przyjmowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych oraz leków hamujących wychwyt zwrotny serotoniny. Ich efektem ubocznym jest modulowanie odczucia suchości jamy ustnej przez co wydzielana jest mniejsza ilość śliny.

Co więcej, kserostomia może pojawiać się przy długotrwałym przyjmowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, inhibitorów konwertazy angiotensyny I, a także lewodopy.

REKLAMA

Kserostomia jako objaw choroby

Najbardziej znaną chorobą, która wywołuje suchość jamy ustnej jest zespół Sjörgena. Jest to choroba autoimmunologiczna, która polega na skierowaniu działania układu odpornościowego wobec gruczołów wydzielniczych, w wyniku czego dochodzi do zmniejszenia wydzielania śliny, a także łez, potu, czy łoju. Inną chorobą autoimmunologiczną, w której przebiegu może pojawiać się kserostomia jest reumatoidalne zapalenie stawów. Jej przyczyną, tak jak w przypadku zespołu Sjörgena jest również błędne skierowanie układu odpornościowego przeciwko tkankom własnego organizmu.

Również diabetycy mogą być bardziej narażeni na zmniejszoną produkcję śliny. Dochodzi do niej na skutek źle leczonej cukrzycy, w efekcie czego może dojść do dysfunkcji gruczołów ślinowych. Ponadto, w wyniku zwiększonego stężenia glukozy, u cukrzyków pojawia się większe ryzyko odwodnienia, a produkowana ślina jest gęstsza niż u zdrowego człowieka.

Co więcej, aktywność gruczołów ślinowych zmniejsza się wraz z wiekiem, co jest procesem normalnym. Ponadto, jest ona także efektem zmian w gospodarce hormonalnej, jakie zachodzą u kobiet w okresie menopauzalnym.

Leczenie kserostomii 

Nie ma substancji leczniczej, która zapobiegałaby wystąpieniu kserostomii. W trudnych przypadkach zastosowanie znajdują cholinomimetyki (np. pilokarpina), jednak najważniejsze jest stosowanie się do kilku zasad profilaktyki. Bez wątpienia należy do nich zaliczyć dbanie o właściwe nawodnienie organizmu (min. 2-2,5 l płynów na dobę), a także dbanie o właściwą wilgotność pomieszczeń, w których przebywamy (zwłaszcza w okresie grzewczym i w czasie korzystania z urządzeń klimatyzacyjnych). Wspomagająco na funkcjonowanie gruczołów ślinowych może działać również regularne żucie gumy, ssanie cukierków, czy stosowanie płynów do płukania jamy ustnej mających właściwości ją nawilżające. Osoby zmagające się z kserostomią powinny szczególną uwagę zwrócić na dbałość higieny jamy ustnej, gdyż są oni szczególnie podatni na wystąpienie próchnicy, czy zakażeń grzybiczych.

Kserostomii nie należy lekceważyć. Po zaobserwowaniu niepokojących objawów należy niezwłocznie udać się do lekarza w celu określenia przyczyny występowania suchości jamy ustnej i opracowania metodologii jej zwalczania. Kserostomia utrzymująca się przez dłuższy czas może wywoływać nie tylko zakażenia grzybicze i bakteryjne w jamie ustnej, ale i przyczyniać się do wystąpienia zaburzeń układu pokarmowego, wynikających z nieprawidłowego trawienia rozpoczynającego się już w jamie ustnej.

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

1 komentarz Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Czy cetyryzyna przeprowadziła się do antyhistaminików I generacji?

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz