Nikt nie lubi pracować w święta i w dodatku za darmo, a zgodnie z zapisem Art. 94 ust. 1. ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo Farmaceutyczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1977) „Rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy… Rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie określa, w drodze uchwały, rada powiatu, po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego”.
Farmaceuci mają oczywiście poczucie misji i odpowiedzialności, ale Ministerstwo Zdrowia nie raczy zauważać, że „potrzeby ludności” np. w wieczór Wigilijny są praktycznie zerowe. Rentowność aptek pracujących w okresie około-świątecznym daleko odbiega od zysków osiąganych przez inne branże handlowe w galeriach.
Placówki farmaceutyczne to jedyne podmioty, które są zmuszane robić to wyłącznie na własny koszt, gdyż znakomita większość nie jest w stanie zrównoważyć kosztu handlu do późnych godzin wieczornych w wigilię oraz dyżurów nocnych i świątecznych z uzyskanych przychodów.
Pacjenci/Klienci zabiegani zakupami przedświątecznymi praktycznie nie są zainteresowani zakupami leków czy innych wyrobów farmaceutycznych, a wypracowany ze sprzedaży zysk nie wystarczy nawet na opłacenie prądu, nie wspominając o pensji zaangażowanego pracownika aptecznego. W każdej innej branży przedłużoną sprzedaż uruchamia się gdy ma to uzasadnienie ekonomiczne. Ponadwymiarowe dyżury lekarzy i obsługi medycznej są opłacane ze środków funduszu zdrowia, podczas gdy zgodnie z literą Prawa Farmaceutycznego aptekarze winni to robić za darmo – pro bono.
Lekomat zamiast apteki otwartej nocą
Rozwiązanie powyższego problemu jest na wyciągnięcie ręki – wystarczy dopuścić apteczną SPRZEDAŻ LEKOMATOWĄ. Taki Zautomatyzowany System Lekomatowy został zaprojektowany przez wielkopolską firmę NGK Pharma na bazie zrobotyzowanego magazynu aptecznego Gollmann. NGK Pharma podjęła kroki aby go wdrożyć w polskich aptekach, w wielu konfiguracjach.
ZAUTOMATYZOWANY SYSTEM LEKOMATOWY (ZSA) to pierwsza na rynku, w pełni innowacyjna, zrobotyzowana, kompaktowa, wielowariantowa i w pełni oprogramowana apteka XXI wieku. To nowoczesny, autonomiczny system sprzedaży i wydawania leków, poprzedzony ich automatycznym wyszukiwaniem, magazynowaniem, archiwizacją. Wszystkimi ww. procesami steruje unikatowe oprogramowanie umożliwiającego zastosowanie robota Gollmann 4-D, sprzężonego z kontenerowym magazynem leków. Zautomatyzowany System Lekomatowy w pełni zastępuje konwencjonalną przestrzeń apteczną.
Zaproponowane narzędzie robotyczno-magazynowe nie ma na celu wyeliminowania wykwalifikowanego farmaceuty i w żadnej mierze nie zwalnia go z odpowiedzialności za sprzedaż odpowiednich leków. Uwalnia natomiast obsługę apteczną od fizycznej, mało twórczej, pracy polegającej na konieczności wyszukiwania i przynoszenia leków, często z pomieszczeń magazynowych apteki, ręcznego zamawiania leków, prowadzenia żmudnej gospodarki magazynowo-zamówieniowej oraz gospodarowania lekami przeterminowanymi. ZSA jest bardzo kompaktowy, a klasyczna apteka musi niestety posiadać relatywnie mocno rozbudowane i zazwyczaj mało optymalne pomieszczenia do przechowywania leków.
Potrzebne zmiany w przepisach
Wdrożony Zautomatyzowany System Magazynowania Gollmann pozwala na istotne zwiększenie jakości obsługi aptecznej pacjenta. Przy standardowym czasie wyszukiwania leków przez stanowisko zautomatyzowane wynoszącym 8-12 sekund i czasie przeznaczonym zwykle na obsługę statystycznego pacjenta ok 7 minut, czas który można przeznaczyć na obsługą merytoryczną kupującego zwiększa się wielokrotnie. Ten dodatkowy czas wzbogaci obsługę pacjenta o opiekę farmaceutyczną, doradztwo i sprawdzenie leków. To darowany czas na ew. pomoc osobom starszym i cierpiącym; to dodatkowa okazja do wstępnego doradztwa medyczno-farmaceutycznego.
Wreszcie jest to czas na dłuższe pochylenie się nad innymi, istotnymi problemami zdrowotnymi klientów i zaproponowanie ewentualnych dodatkowych leków lub suplementów diety (np. osłonowych, wspomagających, witaminowych). ZSA zapewnia szybką i bezpieczną kontrolę leków i niemal do zera minimalizuje czynnik pomyłki ludzkiej związany z wydaniem nieodpowiedniego leku. Poprzez zautomatyzowanie prowadzi do obniżenia kosztów leków przeterminowanych, poprawia rentowność apteki, a ponadto nie jest wrażliwy na czynnik ludzki związany z absencją.
Rozbudowanie Automatycznego Systemu Magazynowania o kioski sprzedażowe, tworzące autonomiczne stanowiska sprzedażowe potocznie nazywanymi Lekomatami., byłoby idealną zdalną formą, zautomatyzowanej sprzedaży poza standardowymi godzinami pracy aptek w okresie nocnym i około-świątecznym. Ostatecznie to Pacjent byłby końcowym beneficjentem dopuszczenia sprzedaży lekomatowej.
Niestety system lekomatowy można wprowadzić wyłącznie po zmianie w polskim prawie farmaceutycznym. Ministerstwo podtrzymując nakazowe Prawo Farmaceutyczne, które nic nie kosztuje strony decyzyjnej, niestety nie jest gotowe do podjęcia działań w sprawie zmiany jego zapisu dopuszczającego handel zrobotyzowany. Taka postawa odbiega od standardów krajów zachodnich, w których od dawna lekomatowa forma sprzedaży jest testowana i wdrażana , dla dobra pacjentów.
Pisma do ministerstw
Przedstawiciele wielkopolskiej firmy NGKPharma, starającej się zainteresować właściwe organy Zautomatyzowanym Systemem Lekomatowym, podjęli pierwsze kroki sygnalizując Ministerstwu gotowość do testowania rozwiązań, do których konieczne jest rozszerzenia zapisów Prawa Farmaceutycznego. Przygotowali stosowną propozycję z uzasadnieniem i za pośrednictwem Polskiej Izby Biznesu rozesłali wniosek z uzasadnieniem. Departament Innowacji i Polityki Przemysłowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii popiera inicjatywę, ale zmiany legislacyjno-administracyjne dot. Prawa farmaceutycznego nie leżą w ich kompetencjach.
Niestety wniosek na obecnym etapie negatywnie zaopiniował Centralny Instytut Ochrony Pracy, który stwierdził, że „…Zautomatyzowany System Lekomatowy wykazuje więcej słabych stron niż potencjalnych korzyści wynikających z jego wdrożenia”. Ta opinia BIP jest bardzo ogólnikowa i nie definiuje żadnych „słabych stron”, a jedynie neguje ideę ZSA. Ostatecznie Ministerstwo Zdrowia stwierdziło, że „nie może przełamać barier legislacyjnych ponieważ przepisy na to nie pozwalają…”.
Można zrozumieć, że cała ochrona zdrowia, z Ministerstwem Zdrowia na czele, jest aktualnie zajęta innymi „ważnymi sprawami” (pandemią, naciskami płacowymi różnych służb, problemami na granicy…), ale wprowadzenie stosownej poprawki w prawie farmaceutycznym dopuszczającej do testowania sprzedaży lekomatowej byłoby krokiem w nowoczesność, choćby częściowym ograniczeniem ryzyka przenoszenia koronawirusa poprzez ograniczenie sprzedaży bezpośredniej i rozwiązałoby problem zmuszania aptekarzy do nierentownej sprzedaży świątecznej.
Środowisko farmaceutyczne uprzejmie pyta Pana Ministra Zdrowia: czy w obecnych warunkach przewiduje zmianę prawa farmaceutycznego, czy sam zechce płacić za dyżury? Innego rozwiązania nie ma, bo jak można zmusić karami człowieka – aptekarza do pracy za darmo?
