Wzrost dziennego, energetycznego zapotrzebowania kobiety oczekującej dziecka wynosi w I trymestrze 150 kcal, w II- 360 kcal, a w III- 475 kcal. W związku z tym dietę w ciąży należy układać z rozwagą, tak aby z jednej strony nie zabrakło w niej żadnych niezbędnych składników odżywczych, a z drugiej by nie dostarczać organizmowi nadmiaru kalorii. Nie inaczej jest z mikroelementami i witaminami, których podaż odbywa się nie tylko wraz ze spożywanymi posiłkami, ale i również dzięki przyjmowanym suplementom diety.
Suplementy diety w ciąży
Suplementy diety, które są dedykowane dla kobiet w ciąży zawierają w swoim składzie przede wszystkim kwas foliowy, witaminę D3, żelazo, jod, magnez, wapń, a także kwasy omega-3. Niestety, wiele przyszłych mam decyduje się na stosowanie jednocześnie kilku preparatów uzupełniających dietę, w których składzie znajdują się te same składniki. Wszystko w myśl zasady – “im więcej tym lepiej”. Niestety, prowadzi to do zwiększonego ryzyka pojawienia się działań niepożądanych wynikających z niekontrolowanej, nadmiernej ich suplementacji. Ogromna w tym nasza rola, by uświadamiać pacjentki, które składniki i w jakiej ilości powinny przyjmować w trakcie ciąży, aby jej przebieg i rozwój dziecka były prawidłowe.
Czytaj również:
Kwas foliowy
Najczęstszym składnikiem preparatów przeznaczonych dla kobiet w ciąży jest kwas foliowy oraz jego sole, tzw. foliany. Jest to witamina, której przyjmowanie zaleca się kobietom planującym ciążę, w jej trakcie, a także w okresie laktacji. Niedostateczna podaż kwasu foliowego może skutkować powstaniem wielu zaburzeń rozwojowych dziecka, z których przede wszystkim należy wymienić: wady cewy nerwowej u płodu, defekty kończyn, wady układu moczowego, wady w budowie serca, a także rozszczep warg oraz podniebienia.
Jednakże należy zwrócić uwagę na fakt, iż kwas foliowy oraz jego pochodne, które są dostarczane wraz z pożywieniem, a także w preparatach dedykowanych dla kobiet w ciąży, muszą zostać przekształcone do 5-metylotetrahydrofolianu, będącego ich aktywną formą. Aby nastąpiła ta przemiana, w organizmie ludzkim musi być obecna w odpowiednim stężeniu witamina B12, która jest kofaktorem dla metabolizmu kwasu foliowego w jego aktywną formę. Nadmiar dostarczanego kwasu foliowego może prowadzić do niemożności jego przekształcenia. Zbyt duża ilość nieprzekształconego kwasu foliowego powoduje wzrost ryzyka pojawienia się otyłości, cukrzycy typu II oraz insulinooporności u dziecka. Ponadto, taka sytuacja może się przyczynić do zmniejszenia aktywności układu immunologicznego przyszłej mamy, a przez to do obniżenia jej odporności.
W związku z powyższym nie należy przekraczać zalecanej do stosowania dawki kwasu foliowego oraz jego pochodnych, która dla większości kobiet będących w ciąży wynosi 0,4-0,8 mg/ dobę. Przy tym należy dbać o dodatkową suplementację witaminy B12.
Jednak istnieją przesłanki do tego, aby w niektórych przypadkach zwiększać dzienną dawkę przyjmowanych folianów. Zaliczyć do nich należy przede wszystkim wystąpienia jakichkolwiek wad płodu we wcześniej przebytych ciążach. Ponadto, zwiększoną podaż folianów powinny stosować kobiety, u których występują choroby układu pokarmowego (celiakia, zapalenia jelit), a także których BMI wynosi powyżej 25. To ze względu na możliwe zaburzenia wchłaniania stosowanych witamin. Co więcej, na nieprawidłowe przekształcenie folianów do ich aktywnej formy mają wpływ hiperglikemia oraz insulinooporność. Także, problemy z tą przemianą mogą występować u kobiet, u których występuje zmniejszona aktywność niezbędnego w tej reakcji enzymu- reduktazy metylenotetrahydrofolianu. Ta komplikacja może dotyczyć od 5 do 10% kobiet w wieku rozrodczym w Polsce.
Zwiększenie podaży kwasu foliowego powyżej dawki 0,8 mg na dobę powinno zostać skonsultowane bezwzględnie z lekarzem prowadzącym. Jednocześnie nie zaleca się by tak wysokie dawki były przyjmowane w II i III trymestrze ciąży, gdyż ryzyko wywołania wad u płodu jest zbyt duże.
Jod
Zapotrzebowanie jodu u kobiet w ciąży wynosi 200 µg/dobę i nieznacznie wzrasta ono w okresie laktacji. Zbyt niska podaż tego pierwiastka u przyszłych mam może skutkować pojawieniem się u nich wola tarczycowego i niedoczynności tarczycy. Bezpośrednio może to skutkować poronieniem, obumarciem płodu lub przedwczesnym porodem. Efektem zbyt małej ilości jodu w diecie matki może być niedorozwój umysłowy dziecka, a także wzrost ryzyka pojawienia się u niego- niedoczynności tarczycy.
