12 marca 2022 r. Prezydent RP podpisał długo wyczekiwaną Ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z trwającym konfliktem zbrojnym. We wspomnianej Ustawie nie znalazły się żadne przepisy, które dopuszczałyby ukraińskich farmaceutów, czy techników farmacji do pracy w polskich aptekach. W założeniu nowa Specustawa miała regulować podstawowe kwestie, które powstały w związku z masowym przyjmowaniem uchodźców do Polski po wybuchu wojny na Ukrainie. Ustawa zakłada jedynie pewne uproszczenia przy zatrudnianiu lekarzy i pielęgniarek. Wspomniane przepisy dla zawodów medycznych nie dotyczą farmaceutów.
Głosy za i przeciw
Opinie są mocno podzielone. Kwestia dopuszczenia do zawodu na warunkowych zasadach ukraińskich farmaceutów przebywających obecnie w Polsce, wywołuje sporo emocji u zwolenników i przeciwników takiego rozwiązania.
Dyskusje w Internecie zaowocowały tym, że Organizacje pracodawców z obszaru farmaceutyczno-aptekarskiego zwróciły się z apelem o wdrożenie pewnych rozwiązań mających ułatwić zatrudnianie obywateli Ukrainy w sektorze aptecznym w systemie uproszczonym.
Od początku prac nad projektem nowej Ustawy cześć osób ze środowiska farmaceutycznego postulowała o uregulowanie tej spornej kwestii w Specustawie. O takie rozwiązanie, które umożliwiłoby warunkowe zatrudnienie farmaceutów z Ukrainy wnioskował m.in. Związek Aptek Franczyzowych, adresując swój postulat do Premiera Mateusza Morawieckiego i Ministra Zdrowia Adama Niedzielskiego. Wiele grup zwróciło się pisemnie w tym temacie.
Jednak wielu farmaceutów od początku krytykowało ten pomysł. Argumety przeciwników związane były głównie z brakiem wiedzy, doświadczenia i brakiem potwierdzenia kwalifikacji zawodowych w Polsce. W opinii wielu osób, ukraiński farmaceuta działający bez nadzoru polskiego farmaceuty, mógłby stważać zagrożenie dla życia i zdrowia pacjentów. Podkreślano, że znajomość języka ukraińskiego to za mało, aby samodzielnie pracować w polskiej aptece. W dalszej kwestii zwracano uwagę na różnorodność leków i rozbieżności pomiędzy polskimi i ukraińskimi lekami. Trzecią grupę zarzutów stanowiły szeroko pojęte warunki formalne, związane z potwierdzeniem i udokumentowaniem kwalifikacji zawodowych.
Często podnoszono, że osoby z Ukrainy mogą mieć wiedzę i kwalifikacje do pracy w ukraińskich aptekach, ale nie znają języka polskiego, nie nostryfikują dyplomu i nie widnieją w polskich rejestrach. Takie okoliczności formalne zdaniem wielu były uznawane za kluczowe.
Zatrudnianie Ukraińców w aptece na innych stanowiskach – legalność pobytu
Pojęcie „legalności pobytu” zostało uregulowane w nowej Specustawie. Obecnie w Polsce mogą przebywać legalnie osoby wskazane w art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy. To obywatele Ukrainy i ich małżonkowie niemający obywatelstwa ukraińskiego, którzy wjechali do naszego kraju w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Przepisy Ustawy stosuje się również do obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną w związku z trwającą wojną przybyli do Polski.
Z powyższego wynika, że jeżeli osoba prowadząca aptekę chce zatrudnić osobę z Ukrainy do pracy na stanowiskach niezwiązanych z wykonywaniem czynności fachowych, to kandydat do pracy musi mieć legalny pobyt w Polsce. Nowa Ustawa kwestię legalności pobytu określiła dość szeroko i opisowo. Taki warunek jest konieczny, aby taką osobę można było zgłosić go do Powiatowego Urzędu Pracy (organ właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania pracodawcy). Warto pamiętać, że można to zrobić w formie elektronicznej na portalu praca.gov.pl
Czy coś zmieni się po nowelizacji Specustawy w zakresie zatrudniania w polskiej aptece ukraińskiego farmaceuty?
Na koniec marca 2022 r. nic się nie zmieniło, pomimo coraz głośniejszych apeli niektórych grup farmaceutów. Na rządowych stronach odnaleźć można druk z projektem planowanej nowelizacji i uzasadnienie. Projekt nowelizacji Specustawy nie zawiera żadnych zmian, które dopuszczałyby ukraińskich farmaceutów, czy techników farmacji do pracy w polskich aptekach. Nie jest to wersja końcowa, która zostanie przekazana Prezydentowi RP do podpisu. Na tym etapie mogą jednak być zgłaszane poprawki i wprowadzane zmiany, jednak jest mała szansa na to, żeby uproszczona forma zatrudnienia obejmie farmaceutów, czy techników farmacji. W praktyce kluczowe będzie też to, czy sprawdzi się rozwiązanie związane z uproszczeniem dla zatrudniania lekarzy i pielęgniarek, które już obowiązuje.
Autorka: r.pr. Diana Głogowska-Bąk
