Apteki prowadząc obrót produktami refundowanymi zarówno je kupując, jak i sprzedając, muszą stosować sztywne ceny urzędowe. Takie rozwiązanie funkcjonuje od 10 lat i zostało wprowadzone ustawą refundacyjną w 2012 roku. Wyjątkiem od tej reguły jest sprzedaż na rzecz świadczeniodawców, gdzie ceny sztywne mogą przybrać charakter cen maksymalnych.
– W natłoku zmian legislacyjnych związanych zarówno z trwającą pandemią, jak i z zwiększającymi się uprawnieniami farmaceutów, na listę świadczeniodawców (określoną w art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) wpisana została nowa kategoria podmiotów tj. podmiot udzielający opieki farmaceutycznej (czyli de facto apteka udzielająca opieki farmaceutycznej) – wskazują prawnicy Kancelarii DZP.
W rezultacie pojawia się pytanie czy rozszerzenie zakresu świadczeniodawców (o apteki udzielające opieki farmaceutycznej) oznacza, że również wobec nich ceny sztywne produktów refundowanych przyjmą charakter cen maksymalnych?
Na blogu DZP prawnicy zwracają uwagę, że art. 9 ustawy o refundacji dopuszcza aby świadczeniodawcy nabywali produkty refundowane po tzw. cenach maksymalnych. Aby przepis mógł mieć zastosowanie, spełnione muszą być jednak jednocześnie dwie przesłanki: podmiot musi posiadać status świadczeniodawcy i musi nabywać produkty refundowane w celu realizacji świadczeń gwarantowanych (czytaj również: Co ustawa o zawodzie dała farmaceutom? Minął rok jej obowiązywania…).
Czy apteka jest świadczeniodawcą?
Zakres podmiotów będących świadczeniodawcami został uregulowany w art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Do momentu wejścia w życie ustawy o zawodzie farmaceutów, w katalogu świadczeniodawców nie było mowy o aptece. Niemniej jednak, sytuacja ta uległa zmianie wraz z wejściem wyżej wspomnianej ustawy.
– Wtedy bowiem, obok m.in. podmiotów wykonujących działalność leczniczą w katalogu świadczeniodawców znalazło się miejsce dla podmiotów udzielających opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 UoZF – czytamy na blogu DZP.
Konstrukcja ta może być jednak rozumiana dwojako:
- z jednej strony można przyjmować, że chodzi wyłącznie o apteki ogólnodostępne, które w swojej ofercie mają usługi wyszczególnione w art. 4 ust. 2 UoZF i faktycznie je prowadzą,
- z drugiej strony można by przyjmować, że regulacją objęte są wszystkie podmioty, którym ustawa przyznaje prawo do prowadzenia ww. działań.
Prawnicy nie mają jednak wątpliwości co do tego, że jakiś zakres aptek (częściowy lub pełny) znajduje się obecnie w katalogu świadczeniodawców (mając na uwadze literalną treść obowiązujących przepisów).
– Użyte sformułowanie „podmiot udzielający opieki farmaceutycznej” przemawia za prawidłowością pierwszego z dwóch ww. możliwych wykładni (tj. za uznawaniem za świadczeniodawcę jedynie aptek faktycznie realizujących świadczenia opieki farmaceutycznej) – wskazują prawnicy DZP.
Świadczenia gwarantowane w aptece
Kancelaria na swoim blogu zwraca uwagę, że pacjenci udający się do aptek ogólnodostępnych, jako świadczeniobiorcy, mają prawo do korzystania ze świadczeń gwarantowanych z zakresu leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych dostępnych w aptece na receptę.
– W celu realizacji świadczeń gwarantowanych w ww. zakresie apteki zobowiązane są do zawarcia z Narodowym Funduszem Zdrowia umów na wydawanie refundowanego leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego na receptę. Należy więc przyjąć, że apteki posiadające takie umowy spełniają kryterium nabywania produktów refundowanych w celu realizacji świadczeń gwarantowanych – czytamy na blogu.
W ocenie prawników ta analiza prowadzi do wniosku, że wyjątkiem określonym w art. 9 ustawy o refundacji, tj. stosowania cen maksymalnych, mogą być objęte apteki ogólnodostępne, które prowadzą działania z zakresu opieki farmaceutycznej. Taka wykładnia przepisów ww. ustaw sektorowych znajduje bowiem swoje uzasadnienie w wykładni literalnej przepisów (opartej na prostym zestawieniu poszczególnych definicji prawnych).
– W takim wypadku, apteki te mogłyby nabywać produkty refundowane od hurtowni farmaceutycznej po cenach ustalonych z tym podmiotem (nie wyższych oczywiście niż ceny maksymalne) bez konieczności stosowania cen sztywnych. Warto podkreślić, że choć na ten moment zakres opieki farmaceutycznej świadczonej w aptekach jest wąski, to część placówek rozpoczęło już udzielanie takich świadczeń, m.in. w zakresie badań diagnostycznych (testy antygenowe w kierunku SARS-CoV-2). Pojawia się pytanie, w jakim zakresie apteki udzielające świadczeń opieki farmaceutycznej miałyby zostać objęte ww. wyjątkiem – czytamy na blogu.
Uzasadnione wątpliwości
W ocenie Kancelarii DZP włączenie podmiotów udzielających opieki farmaceutycznej do katalogu świadczeniodawców należy uznać za zabieg celowy w zakresie planowanego objęcia usług opieki farmaceutycznej finansowaniem ze środków publicznych.
– Trudno jednak jednoznacznie określić czy (a jeżeli tak, to w jakim zakresie) zamiarem ustawodawcy było włączenie tych podmiotów w poczet beneficjentów cen maksymalnych, uprawnionych do skorzystania z ustawowego wyjątku od cen i marż sztywnych dla produktów refundowanych. Wydaj3 się, że wykładnia literalna obecnie obowiązujących przepisów nie budzi wątpliwości, co do tego, że apteki udzielające świadczeń opieki farmaceutycznej są świadczeniodawcami działającymi w celu realizacji świadczeń gwarantowanych (dostęp do produktów refundowanych) – czytamy na blogu DZP.
Zdaniem prawników na kanwie obecnych przepisów należałoby przyznać tym aptekom prawo do zakupu produktów refundowanych po cenach maksymalnych. Wskazują, że nawet jeżeli opisana powyżej konstrukcja prawna stanowi niedopatrzenie ustawodawcy, to przedsiębiorcy nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowego działania organów administracji publicznej, w sytuacji, w której chcieliby skorzystać z ww. uprawnienia.
– Naszym zdaniem, opisane w artykule wątpliwości są bardzo istotne dla rynku farmaceutycznego, w tym w szczególności dla wnioskodawców i adresatów decyzji refundacyjnych, hurtowni farmaceutycznych, aptek, ale i samych pacjentów. W związku z tym pomocne, a zarazem konieczne w tym zakresie jest uzyskanie wyjaśnień i poznanie oficjalnego stanowiska strony publicznej, w szczególności Ministerstwa Zdrowia – podsumowuje kancelaria DZP.
Źródło: ŁW/Blog DZP
