Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych przypomina, że szczepienia ochronne przyczyniają się do redukcji zachorowalności i umieralności. Pomagają także w odciążeniu systemu opieki zdrowotnej, szczególnie w okresie jesienno-zimowego sezonu infekcyjnego. Eksperci w wydanych niedawno rekomendacjach podkreślili rolę farmaceutów w promocji szczepień.
– Promocja i rozwijanie programów szczepień ochronnych stanowi kluczowe zadanie dla systemu ochrony zdrowia. Mimo ostatnich osiągnięć, takich jak wprowadzenie na stałe szczepień p/grypie i pneumokokom do aptek oraz umieszczenie w/w szczepionek na liście bezpłatnych leków dla osób powyżej 65 roku życia, wciąż istnieją obszary wymagające uwagi oraz działań rządu i parlamentu – wskazują w swoich rekomendacjach.
Zmiany legislacyjne wprowadzone w ostatnim czasie dawały nadzieję na poprawę wyszczepialności, która w Polsce jest ekstremalnie niska. Niestety ze względu na zbyt skomplikowany proces szczepienia odnotowano kolejny spadek. Spowodowały go różne czynniki, takie jak braki możliwości zrealizowania całości usługi szczepienia podczas jednej wizyty w placówce POZ czy aptece. Problemem było też zawężenie publicznego finansowania usługi szczepienia w aptece do populacji senioralnej.
Refundowana recepta farmaceutyczna na szczepionkę
Eksperci OPZCI doceniają zaangażowanie Ministerstwa Zdrowia, jednostek podległych oraz polityków praktycznie wszystkich opcji politycznych w temat szczepień. Organizacja dostrzega jednak konieczność podjęcia pilnych decyzji oraz przyśpieszenia prac legislacyjnych dotyczących zmian. Chodzi o to, by miały szansę wejść w życie jeszcze przed wrześniem, który jest początkiem kolejnego sezonu szczepień 2024/2025 r.
– Z dużą satysfakcją przyjęliśmy zapowiedź Ministerstwa Zdrowia, przedstawioną w trakcie posiedzenia Senackiej Komisji Zdrowia, uruchomienia prac dot. wprowadzenia recepty farmaceutycznej na szczepionki refundowane – piszą eksperci OPZCI.
Wskazują, że przyznanie tej grupie zawodowej uprawnień do wystawiania recept na szczepionki, w tym refundowane, w istotny sposób poprawi dostępność. Pozytywnie wpłynie też na częstotliwość wykonywania szczepień w aptekach. Obecnie istotną przeszkodą w promowaniu szczepień w aptekach jest fakt, że pacjent musi uzyskać receptę na refundowaną szczepionkę od lekarza. Dopiero potem może udać się do apteki w celu uzyskania szczepionki i wykonania szczepienia.
Rekomendacje ekspertów dotyczące farmaceutów
Eksperci po raz kolejny wskazują na konieczność skrócenia ścieżki szczepienia do jednej wizyty zarówno w aptece, jak i placówce medycznej. Obecnie główną barierą w dostępie do szczepień jest konieczność kilkukrotnej wizyty pacjenta w takich miejscach jak placówki POZ czy apteki. Najpierw by uzyskać receptę, następnie szczepionkę i szczepienie.
– Uprawnienie farmaceutów do wystawiania recept na szczepionki, w tym refundowane, jest niezbędnym ruchem w celu skrócenie ścieżki pacjenta do szczepienia w aptece. Aktualnie, farmaceuci posiadają uprawnienia do wystawienia recepty farmaceutycznej (płatnej 100% przez pacjenta) tylko na szczepionkę przeciwko grypie, bez możliwości wystawienia recepty pełnopłatnej na inne szczepionki, których wykonanie jest możliwe w aptece (wszystkie zalecane szczepienia ochronne dorosłych, w tym pneumokoki) oraz nie mogą wystawiać recepty na szczepionki refundowane – przypomina OPZCI.
Eksperci chcą też, by apteki mogły informować o szczepieniach wykonywanych w ramach opieki farmaceutycznej. Chodzi o wizualizację zewnętrzną punktów szczepień przeciw grypie oraz pneumokokom. Obecnie zdarzają się sytuacje, gdy informacja na ten temat traktowana jest jako naruszenie zakazu reklamy aptek.
Więcej szczepień w aptekach
W swoich rekomendacjach eksperci OPZCI o zwiększenie katalogu refundowanych szczepień w aptekach. Obowiązujące od 1 października 2023 roku przepisy przewidują możliwość finansowania ze środków NFZ wykonania w aptece szczepienia ochronnego. Dotyczą one także przeprowadzenia przez farmaceutę badania kwalifikującego do tego szczepienia.
– Wykaz szczepień ochronnych przeprowadzanych w aptece, które mogą być w całości lub części finansowane ze środków publicznych, ustala w drodze obwieszczenia Minister Zdrowia. Obecnie w obwieszczeniu tym (z 9 października 2023 roku) uwzględnia się szczepienia przeciwko COVID-19 (po ukończeniu 18 roku życia), grypie (po ukończeniu 65 roku życia) oraz pneumokokom (po ukończeniu 65 roku życia) – wskazują eksperci.
W ich ocenie ograniczenie finansowania szczepień przeciwko grypie i pneumokokom w aptekach wyłącznie do populacji seniorów (65+) jest zbyt ograniczające. Zniechęca wielu pacjentów do skorzystania z możliwości zaszczepienia się w aptece.
– Trzeba tu nadmienić, że wszyscy Polacy mają prawo do skorzystania z bezpłatnej usługi szczepienia zalecanego w placówce medycznej. Oznacza to nierówny dostęp do świadczenia dla pacjenta, czyni szczepienia w aptece nieatrakcyjnymi dla pacjenta oraz jest zaprzeczeniem idei szczepień w aptekach, jako metody ułatwiającej realizację szczepień i podnoszącej wyszczepialność. Uważamy, że w ramach działań prozdrowotnych i profilaktyki ogólnej celowe byłoby objęcie finansowaniem ze środków publicznych szczepień przeciwko wybranym chorobom wykonywanych w aptekach u wszystkich pełnoletnich pacjentów, a nie wyłącznie 65+ – wskazują eksperci.
Źródło: ŁW/OPZCI
