REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Farmacja kliniczna szansą na rozwój zawodowy polskich farmaceutów

pt. 18 listopada 2022, 08:01

W ostatnich latach, a szczególnie w trakcie procedowania Ustawy o zawodzie farmaceuty, w środowisku farmaceutycznym sporo mówiło się o możliwościach wykonywaniu zawodu farmaceuty poza aptekami. W Polsce mamy już specjalistów, którzy świadczą usługi z zakresu opieki farmaceutycznej w miejscach innych niż apteki. Do nich zaliczamy farmaceutów klinicznych, którzy stają się w naszym kraju coraz bardziej doceniani. Gościni 41 odcinka „Kwadransa z farmacją” opowiedziała o tym, jak aktualnie prezentuje się polska farmacja kliniczna i gdzie widzi szansę na jej dalszy progres.

Gościni "Kwadransa" zwróciła uwagę na to, że jeszcze nie zagospodarowaną przestrzenią do działań farmaceuty z zakresu farmacji klinicznej jest współpraca z placówkami podstawowej opieki zdrowotnej.
Gościni "Kwadransa" zwróciła uwagę na to, że jeszcze nie zagospodarowaną przestrzenią do działań farmaceuty w zakresie farmacji klinicznej jest współpraca z placówkami podstawowej opieki zdrowotnej.

Rozwój farmacji klinicznej w Polsce to nie tylko zasługa ostatnich lat – jego początki sięgają znacznie wcześniejszych czasów. Mgr farm. Kamila Urbańczyk – farmaceutka kliniczna i wiceprezeska Polskiego Towarzystwa Farmacji Klinicznej – przedstawiła obecny status polskich farmaceutów klinicznych.

– Jeśli chodzi o farmację kliniczną, to mamy kształcenie na poziomie przeddyplomowym i podyplomowym. Mamy powołanego konsultanta krajowego oraz konsultantów wojewódzkich, co na pewno umożliwia dalszy rozwój. Od 2008 roku specjalizację farmacji klinicznej uzyskało 245 farmaceutów. Są to najczęściej osoby zatrudnione w aptekach szpitalnych. Mamy wiele inicjatyw oddolnych podejmowanych przez farmaceutów: udział w antybiotykoterapii, koncyliacja lekowa czy same działania edukacyjne skierowane do pacjentów – poinformowała gościni „Kwadransa”.

REKLAMA

Działania zespołu ministerialnego

Kamila Urbańczyk ujawniła też wyniki pewnej ankiety, które pokazują skalę działań z zakresu farmacji klinicznej w Polsce.

REKLAMA

– Ankieta przeprowadzona przez konsultanta wojewódzkiego z zakresu farmacji szpitalnej pokazała, że około 40 ośrodków odpowiedziało nam pozytywnie w zakresie realizacji różnego rodzaju czynności. Nie mówię, że one są kompleksowe i wystandaryzowane, ale już świadczą o tym, że mamy pewną pulę osób, które nabywają takie doświadczenie i podejmują tę inicjatywę. Teraz potrzebujemy inicjatywy odgórnej, aby to wszystko zadziałało, ale z pewnością UoZF definiująca usługi farmacji klinicznej oraz obecnie powołany zespół ministerialny bardzo pomaga – stwierdziła Kamila Urbańczyk.

6 października 2021 roku został powołany Zespół do spraw wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych wraz z wykazem badań diagnostycznych wykonywanych przez farmaceutów. Prace tego zespołu zakończyły się niedawno. Zaproszona specjalistka, jako członkini tego zespołu, uchyliła rąbka tajemnicy dotyczącej wyników tych prac.

– Raport został przedłożony Ministrowi Zdrowia i teraz wszystko jest w jego rękach. Ja brałam udział w pracach tego zespołu z ramienia Polskiego Towarzystwa Farmacji Klinicznej i staraliśmy się podejść całościowo do tematu usług, uwzględniając doświadczenia innych krajów, gdzie jest to wysoko rozwinięte. Sprecyzowaliśmy sugestie dotyczące potencjalnych usług, które mogłyby być wykonywane w Polsce oraz zawarliśmy wymagany wykaz badań sugerowanych przez farmaceutów, ale także kierunek ewentualnych przyszłych pilotaży – powiedziała wiceprezeska PTFK.



Praca w farmacji klinicznej jest atrakcyjna

Farmaceutka kliniczna odniosła się ponadto do rezultatów innej ankiety – przeprowadzonej wśród studentów farmacji – z której wynika, że 10% z nich chciałoby swoją karierę zawodową związać z farmacją kliniczną. To wynik wyższy od tego, uzyskanego dla aptek. Wyraziła ona swój entuzjazm, jednocześnie podkreślając, że dziś studenci mają dużą świadomość tego, jakie możliwości kariery są dla nich dostępne po studiach farmaceutycznych. Przyczyniają się do niej inicjatywy podejmowane już na studiach, takie jak konferencje czy spotkania o ścieżkach kariery. Farmaceutka podkreśliła, że dopiero od 2019 roku farmacja kliniczna zawitała na uczelnie – czy to w postaci przedmiotu, czy zajęć fakultatywnych. Według niej zawód farmaceuty klinicznego jest atrakcyjny dzięki poziomowi wykorzystywanej w pracy wiedzy, dynamicznemu środowisku i możliwości bezpośredniego udziału w opiece nad pacjentem – a to daje dużą satysfakcję (czytaj więcej: Tylko 10 proc. studentów farmacji chce pracować w aptece).

REKLAMA

Rozmówczyni red. Łukasza Waligórskiego udzieliła również kilku wskazówek, które mają ułatwić staranie się o pracę farmaceuty klinicznego. W celu zorientowania się w realiach pracy szczególnie poleciła ona praktyki, które można odbyć jeszcze w czasie studiów farmaceutycznych – nawet będąc na trzecim roku studiów. Zdaniem wiceprezeski PTFK bardzo cennym doświadczeniem będzie też aktywność w kołach naukowych związanych z farmacją kliniczną, a póżniej podjęcie specjalizacji z tego zakresu. Zdradziła ona, że w tym roku swą działalność rozpoczął zespół, który pracuje zarówno nad kształceniem przeddyplomowym, jak i podyplomowym, a jego zadaniem będzie dostosowywanie programu kształcenia do obecnych wymagań pracy farmaceuty klinicznego.

Co dziś, a co w przyszłości?

Odpowiadając na pytanie dotyczące zapotrzebowania na usługi farmaceutyczne poza aptekami, gościni „Kwadransa” zwróciła uwagę na to, że jeszcze nie zagospodarowaną przestrzenią do takich działań farmaceuty jest współpraca z placówkami podstawowej opieki zdrowotnej. Przyniosłaby ona wiele korzyści lekarzom.

– Lekarze mają dokładanych coraz więcej obowiązków, system działania POZ-ów się zmienia, więc farmaceuta w znacznym stopniu mógłby odciążyć lekarza. Chociażby w zakresie takiej recepty kontynuowanej – pacjent, który przychodzi wyłącznie w celu przedłużenia swojej dotychczasowej farmakoterapii, mógłby to uzyskać od farmaceuty, jednocześnie otrzymując np. przegląd lekowy. Żeby za tym nie szła wyłącznie taka usługa związana z wystawieniem recepty, ale też optymalizacja farmakoterapii. To już w znaczny sposób potencjalnie skróciłoby kolejki – podsumowała farmaceutka.

Na koniec rozmowy Kamila Urbańczyk podzieliła się tym, jak wygląda jej dzień pracy w szpitalu. Rozpoczyna się on od odprawy lekarskiej, w trakcie której dyskutuje się na temat aktualnych problemów pacjentów, zwłaszcza tych, które ujawniły się podczas ostrego dyżuru. Następnie odbywa się obchód – przy łóżku pacjenta omawiane są bieżące kwestie oraz zadawane farmaceucie klinicznemu pytania, np. związane z doborem antybiotyku. Potem farmaceuta może przeprowadzić koncyliację lekową, w efekcie której dowie się o lekach przyjmowanych przez pacjenta, bądź przegląd lekowy. W dalszej kolejności opiekuje się on pacjentami przebywającymi na oddziale przez dłuższy czas – analizuje wyniki badań laboratoryjnych i dostosowuje farmakoterapię. Przy wypisie następuje edukacja pacjenta, obejmująca m.in. zmiany w stosowanych przez niego lekach.

Farmacja kliniczna zauważana i doceniana

W tym miejscu warto dodać, że szpital, w którym pracuje mgr farm. Kamila Urbańczyk (Wojewódzki Szpital Specjalistyczny we Wrocławiu) został wyróżniony w konkursie „Zdrowa przyszłość – Inspiracje” w kategorii „Bezpieczeństwo i redukcja zdarzeń niepożądanych, ze szczególnym uwzględnieniem zakażeń szpitalnych” –  za rozwój usług farmacji klinicznej w celu optymalizacji i poprawy bezpieczeństwa farmakoterapii pacjentów. Ta nagroda jest skutkiem oszacowań i pomiarów w zakresie usług, które były realizowane w tym szpitalu.

Pani magister przyznała, że starała się dokumentować wszystkie czynności związane ze świadczeniem usług farmacji klinicznej, monitorowała problemy lekowe oraz dokonała oszacowań ekonomicznych wykazujących potencjalne oszczędności. Na oddziale chirurgii naczyniowej odnotowała ponad 1300 interwencji dotyczących farmakoterapii pacjentów ze średnią akceptacją ze strony personelu lekarskiego na poziomie 97%, a potencjalne oszczędności związane z tymi interwencjami wyniosły ponad 300 000 złotych, w tym ok. 30 000 złotych jeśli chodzi o wydatki na same leki. Wyniki tych prac zostały opublikowane na łamach Italian Journal of Vascular and Endovascular Surgery i to je wzięto pod uwagę, wybierając laureatów konkursu (czytaj również: Wrocławski szpital nagrodzony za rozwój usług farmacji klinicznej)

©MGR.FARM

REKLAMA
REKLAMA
Artykuł sponsorowany
Redakcja mgr.farm

Prebiotyk Fibraxine – unikalny skład i niezwykły wpływ na przewód pokarmowy

1 grudnia 202209:34

Najprościej ujmując, prebiotyki są „superpokarmem” dla żyjących w naszych jelitach „dobrych” bakterii. Wspomagają także odbudowę prawidłowej mikrobioty. Proces bakteryjnej przemiany materii to fermentacja. W jej wyniku z błonnika rozpuszczalnego powstają pierwszo- i drugorzędowe metabolity bakteryjne, a wśród nich krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (ang. short chain fatty acid – SCFA): octowy, propionowy i masłowy. Odgrywają one podstawową […]

Najprościej ujmując, prebiotyki są „superpokarmem” dla żyjących w naszych jelitach „dobrych” bakterii. Wspomagają także odbudowę prawidłowej mikrobioty. Proces bakteryjnej przemiany materii to fermentacja. W jej wyniku z błonnika rozpuszczalnego powstają pierwszo- i drugorzędowe metabolity bakteryjne, a wśród nich krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (ang. short chain fatty acid – SCFA): octowy, propionowy i masłowy. Odgrywają one podstawową rolę w odżywianiu nabłonka jelita grubego (zapewniają ponad 95% energii) oraz w utrzymaniu homeostazy, czyli dobrostanu organizmu. SCFA, w szczególności kwas masłowy, poza zapewnieniem energii komórkom nabłonka jelitowego powodują wzrost i różnicowanie komórek, utrzymanie stabilnej bariery jelitowej („uszczelnienie” jelita). W przypadku uszkodzenia ściany jelita SCFA umożliwiają i przyspieszają procesy gojenia, mają działanie antyonkogenne. Działają przeciwzapalnie (hamują produkcję cytokin prozapalnych i stymulują produkcję cytokin przeciwzapalnych jak również pobudzają układ odpornościowy gospodarza). Są odpowiedzialne również za prawidłową kurczliwość jelit i czucie trzewne. 

Prebiotyczny błonnik, dzięki mechanicznej regulacji rytmu wypróżnień, przyspieszeniu perystaltyki i pasażu, zwiększeniu masy/objętości stolca i poprawie jego konsystencji, reguluje pasaż jelitowy. To oznacza, że działa zarówno przeciwzaparciowo jak i przeciwbiegunkowo. Błonnik spowalnia rozkład węglowodanów, zmniejsza wchłanianie cholesterolu i trójglicerydów, obniża stężenie glukozy i zapotrzebowanie na insulinę. Dzięki temu, błonnik przyczynia się do zmniejszenia uczucia głodu i obniżenia ciśnienia tętniczego krwi. Pomaga w utrzymaniu prawidłowej masy ciała.

REKLAMA

REKLAMA

Ostatnie badania wykazały, że dieta bogatobłonnikowa zmniejsza ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów ogółem, a błonnik rozpuszczalny zmniejsza ryzyko wystąpienia zapalenia uchyłków.

Tymczasem populacje zachodnie mają zdecydowanie zbyt mało błonnika w diecie. W dzisiejszych czasach, zwiększenie objętości błonnika pokarmowego w diecie jest trudne do zrealizowania, gdyż wiąże się ze spożywaniem dużych, liczonych w kilogramach, ilości owoców i warzyw. Dlatego też coraz częściej sięga się po gotowe suplementy, których zaletami są znana objętość podawanego błonnika, jego pochodzenie i jakość, jak również dodatki zwiększające skuteczność preparatów. Szczególnie preparat złożony FIBRAXINE jest wart uwagi, gdyż jest to produkt z którym przeprowadzono badania w Polsce, a po drugie ma unikatowy skład warunkujący jego właściwości: arabinogalaktan z laktoferyną.

Laktoferyna to naturalna glikoproteina o właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych, wspomaga regulację mikrobioty jelitowej. Arabinogalaktan, zatwierdzony przez FDA błonnik pokarmowy o statusie GRAS (ang. generally recognised as safe = generalnie uznany za bezpieczny wg FDA), działa szczególnie silnie prebiotycznie (zwiększa liczbę endogennych dobrych bakterii), natomiast laktoferyna, działa przeciwzapalnie, immunomodulująco i przeciwdrobnoustrojowo. Arabinogalaktan jest nie skrobiowym polisacharydem o szczególnie rozgałęzionej strukturze (galaktoza do arabinozy jak 1:6), co czyni go rozpuszczalnym w wodzie i nieżelującym (w przeciwieństwie do innych, takich jak guar, karagen czy guma arabska). 

Według rekomendacji różnych towarzystw naukowych, zarówno polskich (Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, PTGE), amerykańskich (American College of Gastroenterology, ACG, Americal Gastroenterological Asociation, AGA) czy europejskich (United Gastroenterology, UEG) błonnik rozpuszczalny, a w szczególności z dodatkiem arabinogalaktanu zalecany jest w leczeniu i profilaktyce zaostrzeń takich schorzeń jak: 

REKLAMA
  • różne postaci choroby uchyłkowej, w tym po przebytym zapaleniu uchyłków
  • zespół jelita drażliwego (IBS)
  • wspomagająco długoterminowo! W leczeniu zaparcia niezależnie od jego przyczyny
  • u pacjentów w trakcie radioterapii i chemioterapii – o ile jest dobrze tolerowany
  • u osób po operacjach na jelicie cienkim i grubym

Błonnik rozpuszczalny z laktoferyną (FIBRAXINE) mogą stosować osoby zdrowe, w celu uzupełnienia zawartości błonnika rozpuszczalnego w diecie (1 saszetkę dziennie codziennie). Należy podkreślić, że obecnie na rynku dostępnych jest wiele suplementów. Większość z nich nigdy nie była przebadana naukowo i nie ma dowodów na swoją skuteczność. Zatem błonnik błonnikowi nierówny i nie wystarczy „jakiś” preparat. Warto sięgać po sprawdzone rozwiązania, takie jak Fibraxine.

dr n. med. Anna Pietrzak
II Klinika Gastroenterologii CMKP
Oddział Gastroenterologii Szpitala Bielańskiego, Warszawa

 

Bibliografia:

1. Zannini E, Bravo Núñez Á, Sahin AW, Arendt EK. Arabinoxylans as Functional Food Ingredients: A Review. Foods. 2022 Apr 1;11(7):1026.
2. Lee DPS, Peng A, Taniasuri F, Tan D, Kim JE. Impact of fiber-fortified food consumption on anthropometric measurements and cardiometabolic outcomes: A systematic review, metaanalyses, and meta-regressions of randomized controlled trials. Crit Rev Food Sci Nutr. 2022 Mar 25:1-19.
3. Huwiler VV, Schönenberger KA, Segesser von Brunegg A, Reber E, Mühlebach S, Stanga Z, Balmer ML. Prolonged Isolated Soluble Dietary Fibre Supplementation in Overweight and Obese Patients: A Systematic Review with Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Nutrients. 2022 Jun 24;14(13):2627.
4.Arayici ME, Mert-Ozupek N, Yalcin F, Basbinar Y, Ellidokuz H. Soluble and Insoluble Dietary Fiber Consumption and Colorectal Cancer Risk: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutr Cancer. 2022;74(7):2412-2425.
5. Carrasco-Labra A, Lytvyn L, Falck-Ytter Y, Surawicz CM, Chey WD. AGA Technical Review on the Evaluation of Functional Diarrhea and Diarrhea-Predominant Irritable Bowel Syndrome in Adults (IBS-D). Gastroenterology. 2019 Sep;157(3):859-880.
6. Lacy BE, Pimentel M, Brenner DM, Chey WD, Keefer LA, Long MD, Moshiree B. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome. Am J Gastroenterol. 2021 Jan 1;116(1):17-44.
7. Pietrzak A. Bartnik W., Szczepkowski M., Krokowicz P., Dziki A., Reguła J., Wallner G. Polish inerdisciplinary consensus and treatment of diverticular disease of the colon (2015). Gastroenterologia Kliniczna 2015; 7:1-19.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]