W poniedziałkowy wieczór gośćmi dr hab. n. med. Pawła Balsama, kardiologa oraz internisty, byli wirusolog dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, Marek Tomków.
Mycie rąk najlepszą ochroną
W pierwszej części spotkania eksperci przybliżyli charakterystykę samego koronawirusa SARS-CoV-2. Został on odkryty na przełomie zeszłego i obecnego roku w Wuhan, w stolicy prowincji Hubei. Jego naturalnym gospodarzem prawdopodobnie są nietoperze i z pewnością nie jest to broń biologiczna, tylko naturalna mutacja – zapewnił T. Dzieciątkowski. Wirusolog przypomniał, że koronawirus przenosi się drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt. Nie przenosi się natomiast przez krew, ani przez drogę pokarmową. Również nie przedostaje się przez łożysko i nie zakaża płodu (czytaj również: Dręczą Cię pytania na temat koronawirusa? Weź udział w cyklu webinarów).
Jak podkreślił Dzieciątkowski, najskuteczniejszą metodą zapobiegania zakażeniu jest to, o czym mówi się od dłuższego czasu do znudzenia, czyli mycie rąk mydłem przez minimum 30 sekund. Dodatkowo pomaga dezynfekcja środkami na bazie alkoholu. W przypadku maseczek ochronnych nie zapobiegną one zakażeniu, jakiekolwiek by nie były. Jednak stanowią barierę mechaniczną, która pomoże nie wydalić wirusa do otoczenia. Poza tym chronią przed dotykaniem twarzy.
Co wiemy o leczeniu COVID-19?
Dzieciątkowski przyznał, że obecnie nie ma żadnego konkretnego leku, który byłby rekomendowany przeciwko koronawirusowi. Stosuje się kilka terapii eksperymentalnych, m.in. wykorzystując inhibitory proteazy HIV, interferon oraz lek stosowany w próbach terapii wirusa Ebola. – Leki te mają działanie wspomagające i zwalczające objawy zakażenia – tłumaczył ekspert.
Wirusolog dodał, że także zaczyna stosować się w ciężkim przebiegu COVID-19 pochodne chininy, m.in. chlorochinę. Sprawia ona, że wirus jest eliminowany z organizmu. Jak dodał Dzieciątkowski, w Wielkiej Brytanii lek ten będą otrzymywać profilaktycznie służby zdrowia.
Padły też pytania o szczepionkę przeciwko koronawirusowi. Pierwsza szczepionka jest w I fazie badań klinicznych. Była projektowana kilkanaście lat temu, gdy pojawiła się pandemia SARS 1. Teraz ją zmodyfikowano i testuje się. Jednak należy przypomnieć, że żadna szczepionka nie będzie dostępna wcześniej na rynku niż w przyszłym roku.
Podstawa to ochrona personelu aptek
W drugiej części spotkania Marek Tomków, wiceprezes NRA, skupił się nad tym, jak zarządzać zespołem w aptece w tym trudnym czasie. Podsumował, że w marcu pojawiło się ponad 40 mln pacjentów, co było ogromnym wyzwaniem dla personelu aptek. – Najpierw traktowano wszelkie środki ostrożności z przymrużeniem oka. Jednak to, co kiedyś odeszło do lamusa np. szyby, wróciło… – mówił Tomków. Przede wszystkim należy zabezpieczyć personel, czyli rozdzielać obsadę w taki sposób, żeby funkcjonowały dwa niemieszające się ze sobą zespoły.
Koniecznie trzeba wyłączyć te same osoby z dyżurowania w kilku aptekach. Farmaceuci oraz technicy farmaceutyczni powinni być wyposażeni w maseczki ochronne, przyłbice i rękawiczki. Aby nie wpaść w rutynę, kiedy łatwo o przeoczenie, dobrze jest co jakiś czas przypominać zasady dezynfekcji.
Środki ostrożności w aptece
Jeśli chodzi o przygotowanie lokalu, dobrym pomysłem jest obsługa przez okienka przygotowane do pracy nocnej, jeśli apteki są w nie wyposażone. Wielu aptekom odpowiada ta forma, bo jest mniejsze pole rażenia ze strony pacjenta oraz mniejsza powierzchnia do dezynfekcji. – Może będzie się trzeba pogodzić z tą formą obsługiwania pacjentów – dodał Tomków. Jego zdaniem to także przyczynek do tego, by znów zagościły szyby w izbie ekspedycyjnej. Powinny mieć one co najmniej 1,80 m.
Ponadto konieczne jest, by pacjenci zachowali między sobą 1,5–2 m odstępu. W tym celu można namalować linie na podłodze lub coś położyć. Wszystkie produkty, które są swobodnie dostępne dla pacjentów, muszą zostać usunięte. Jeśli chodzi natomiast o pinpady, wystarczy cieniutka folia spożywcza, którą można przykryć urządzenie, a potem łatwo zdjąć i wyrzucić. Tak samo można zabezpieczyć klawiatury komputerów. Dobrze mieć też środek dezynfekujący dla pacjentów, a dostawy towaru powinny odbywać się tylko przeznaczonym do tego wejściem.
Nie tylko seniorzy przed południem
Ze strony prowadzącego webinarium padło pytanie o godziny dla seniorów w aptekach. Czy to rozwiązanie ma sens i co zrobić, gdy w godz. 10.00–12.00 w aptece jest pusto i przychodzi ktoś zdecydowanie poniżej 65. roku życia? Marek Tomków przyznał, że Naczelna Rada Aptekarska zwróciła się do premiera o uchylenie tych przepisów z racji tego, że są różne przypadki, np. gorączkujące dziecko.
– Liberalizacja przyszła po dobie. Apteki mogą przyjmować pacjentów w tym czasie, jeśli istnieje zagrożenie życia lub zdrowia – powiedział wiceprezes NRA. Dodał, że zachęca farmaceutów, by interpretować ten zapis szeroko.
Czy grożą nam braki leków?
Tomków nie obawia się braków leków. Chociaż przyznał, że były trudne momenty, kiedy pacjenci ruszyli masowo do aptek – pierwszy, kiedy pojawiły się wstępne informacje o COVID-19. Następnie dało się zauważyć ogromne zainteresowanie paracetamolem, gdy media obiegła informacja, że ibuprofenu nie należy stosować w przypadku zakażenia koronawirusem, a paracetamol jest wskazany. Sprostowanie tych informacji nie pomogło.
Kolejnym momentem było rozszerzenie wskazań do Arechinu. – Pacjenci oszaleli i starali się zdobyć receptę, gdzie się dało – u stomatologów i weterynarzy. Zostało kilka tysięcy ludzi z poważnymi chorobami, które zostali bez swoich leków – opowiadał M. Tomków. Reglamentacja leków uratowała sytuację. Obecnie dzięki Obwieszczeniu Ministra Zdrowia z 1 kwietnia maksymalnie można wydać pacjentowi dwa opakowania leku Arechin na 30 dni i tylko w szczególnych wskazaniach.
Webinarium można odtworzyć ponownie na stronie: https://mgr.farm/adamecum/.
Kolejne webinarium „SARS-CoV-2 oczami farmaceuty – kluczowe wyzwania” odbędzie już w czwartek 9 kwietnia o godz. 19.00. W jego trakcie zostaną poruszone takie tematy, jak:
- prawne aspekty recepty farmaceutycznej w nowej rzeczywistości – najbardziej aktualne informacje,
- rozporządzenie reglamentacja – najnowsze informacje,
- jakie mamy dziś proponowane terapie COVID-19?
- metody wzmocnienia odporności organizmu,
- Arechin – jak stosować, zalecenia, doświadczenia/badania ze świata.
Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału i zadawania pytań ekspertom. Webinarium będzie można obejrzeć na stronie – https://farmaceuci.adamecum.pl/home.html.
©MGR.FARM
