REKLAMA
wt. 24 stycznia 2023, 08:01

Lek nie działa? Farmaceuta wyjaśni jak go prawidłowo stosować…

Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego 30-50% nowo przepisanych leków jest nieprawidłowo przyjmowanych przez pacjentów. To w konsekwencji prowadzi do spadku skuteczności farmakoterapii. Rozwiązaniem tej sytuacji ma być nowa usługa, która trafia właśnie do aptek.

Studia podyplomowe "Opieka farmaceutyczna w geriatrii – teoria i praktyka" przeznaczone są dla wszystkich osób posiadających dyplom ukończenia jednolitych studiów magisterskich na kierunku farmacja (fot. Shutterstock)
Nowy Lek pozwoli zwiększyć zdolności pacjentów do podejmowania świadomych decyzji dotyczących prawidłowego stosowania leków na receptę (fot. Shutterstock)

Naczelna Izba Aptekarska opublikowała „Zalecenia dotyczące postępowania u chorych objętych świadczeniem w ramach usługi farmaceutycznej Nowy Lek”. Dokument został przygotowany przez zespół ekspertów złożonych z naukowców, wykładowców akademickich i praktyków opieki farmaceutycznej.

– Niniejsze zalecenia, opracowane przez Zespół ds. Standaryzacji Opieki Farmaceutycznej Naczelnej Izby Aptekarskiej we współpracy z Ogólnopolską Sekcją Opieki Farmaceutycznej Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, mają za zadanie stanowić praktyczny przewodnik postępowania dla farmaceutów, którzy w najbliższej przyszłości, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom polskiego społeczeństwa i podążając śladem europejskich wzorców, podejmą się realizacji usługi farmaceutycznej Nowy Lek w ramach nowych kompetencji zawodowych – wskazuje Elżbieta Piotrowska-Rutkowska, Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, w przedmowie dokumentu.

Jak przekonuje, wybór akurat tej konkretnej usług i omówienie zasad jej realizacji, w pierwszym oficjalnym dokumencie NIA i PTFarm nie jest przypadkowe. Badania pokazują bowiem, że pacjenci pomimo stałej opieki lekarskiej, prawidłowo postawionej diagnozy i odpowiednio dobranego leczenia, nie zawsze osiągają zamierzony cel terapeutyczny (czytaj również: Usługa „Nowy Lek” wkracza do aptek. Farmaceuci zaczynają szkolenia…).

Choć przyczyn może być wiele, jedną z najczęstszych jest niestosowanie się do zaleceń. Statystyki nie napawają optymizmem. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego 30-50% nowo przepisanych leków jest nieprawidłowo przyjmowanych przez pacjentów, co w konsekwencji prowadzi do spadku skuteczności farmakoterapii i pogorszenia jakości życia – podkreśla Prezes NRA.

Standardy nowej usługi

Dr hab. Bożena Karolewicz – Prezes Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego – w przedmowie do dokumentu wskazuje natomiast, że usługa Nowy Lek pozwoli zwiększyć zdolności pacjentów do podejmowania świadomych decyzji dotyczących prawidłowego stosowania leków na receptę. Pomoże też im w podejmowaniu najlepszych decyzji dotyczących zdrowia oraz zmieni postrzeganie zaleceń terapeutycznych.

– „Zalecenia…” wychodzą naprzeciw działaniom podejmowanym w celu opracowania standaryzacji usługi konsultacji na rzecz pacjenta stosującego nowo ordynowane leki, stanowiąc ważny element zdefiniowanych w ustawie o zawodzie farmaceuty usług świadczonych w ramach opieki farmaceutycznej – wskazuje dr Karolewicz.

Dokument w sposób kompleksowy opisuje realizację nowej usługi, wskazując na wykaz proponowanych chorób przewlekłych objętych świadczeniem, przebieg konsultacji, procedury w trakcie spotkania z pacjentem czy wzory dokumentacji (czytaj również: Rusza pilotaż usługi „Nowy lek w hipercholesterolemii” w jednej z sieci aptek).

– Przedstawione opracowanie jest solidnym fundamentem dla praktycznego rozwoju usługi „Nowy Lek”, umożliwiając jej realizację w sposób w pełni zaplanowany i dokumentowany, i tym samym pozwalając na ocenę realizacji wydanych zaleceń w trakcie kolejnych, planowanych wizyt konsultacyjnych z pacjentem – podkreśla Prezes PTFarm.

– Jestem przekonana, że szczegółowe zasady przeprowadzenia trzyetapowej konsultacji farmaceutycznej z pacjentem przyjmującym lek po raz pierwszy, omówione w niniejszym stanowisku wraz z kompletem integralnych dokumentów, stanowić będą istotne wsparcie merytoryczne dla każdego farmaceuty, który po odpowiednim przeszkoleniu podejmie się realizacji tego świadczenia zdrowotnego – wskazuje z kolei Elżbieta Piotrowska-Rutkowska.

Zalecenia oraz załączniku do niego dostępne są na stronie opiekafarmaceutyczna.nia.org.pl

Źródło: ŁW/opiekafarmaceutyczna.nia.org.pl

Flora bakteryjna – jak o nią prawidłowo dbać?

11 kwietnia 202408:44

Flora bakteryjna człowieka kształtuje się od pierwszego dnia jego narodzin, a przez wszystkie następne lata podlega ciągłym fluktuacjom. Wpływ na zmianę składu i jakości mikrobiomu ma bardzo wiele czynników, m.in. stosowana dieta, przebyte infekcje, zażywane leki, aktywność fizyczna, przewlekły stres, zmiany hormonalne i szereg innych. [1][2]

Flora bakteryjna- jak o nią prawidłowo dbać? (fot. shutterstock.com)

Odpowiednio ukształtowana flora bakteryjna jelit jest jednym z najważniejszym elementów, warunkujących utrzymanie dobrego stanu zdrowia człowieka przez całe życie. Badania naukowe dowodzą, iż zachowanie homeostazy organizmu w dużej mierze zależy od składu mikrobiomu, a zmiany w nim zachodzące mogą przełożyć się na trwałe efekty, wpływające na funkcjonowanie całego organizmu przez wiele lat. [3]

Z tego powodu tak ważne jest, aby nie zaniedbywać własnego mikrobiomu, a w razie wystąpienia sytuacji, które mogą niekorzystnie wpływać na jego funkcjonowanie (np. infekcje z towarzyszącą biegunką, przyjmowanie niektórych leków, zaburzenia hormonalne, przewlekły stres itp.), wspomagać organizm odpowiednimi preparatami probiotycznymi.[1][2]

Probiotyki a stosowanie leków z różnych grup terapeutycznych

Wbrew powszechnie panujacej opinii, według której probiotyki stosuje się jedynie podczas antybiotykoterapii, należy wziąć pod uwagę konieczność ich suplementacji podczas przyjmowania leków, mogących doprowadzić do dysbiozy jelitowej. Są to m.in. leki przeciwzapalne i przeciwbólowe z grupy NLPZ, często łączone z lekami hamującymi wydzielanie kwasu solnego z grupy IPP (szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku). Połączenie to wpływa niekorzystnie zarówno na śluzówkę przewodu pokarmowego (działanie uszkadzające wywołane przez NLPZ), jak i na skład i liczebność bakterii jelitowych (dysbioza wywołana przez IPP). Badania naukowe dowiodły, iż stosowanie probiotyków równolegle z NLPZ i IPP zmniejsza negatywne działanie tychże leków na śluzówkę przewodu pokarmowego oraz działa korzystnie na mikrobiom. [4][5]

Ponadto, innymi lekami, mogącymi powodować niekorzystne zmiany w mikrobiomie i wywoływać zaburzenia żołądkowo – jelitowe są: statyny, metformina (szczególnie w początkowym okresie leczenia) oraz leki przeczyszczające. [5] Udowodniono, iż równoczesne stosowanie probiotyków w czasie zażywania leków z powyższych grup wiąże się ze zminimalizowaniem skutków dysbiozy jelitowej oraz poprawą szczelności nabłonka jelit. [4]

Odporność organizmu a stosowanie probiotyków

Co więcej, warto pamiętać również o profilaktycznym stosowaniu probiotyków w okresie zwiększonej zapadalności na infekcje, m.in. jesienią i zimą. Według badań naukowych aż 70% limfocytów człowieka związanych jest z tkanką limfatyczną jelit, której stymulacja odbywa się za pomocą mikrobiomu. Podawanie probiotyków ma więc niebagatelny wpływ na utrzymanie wysokiej odporności organizmu. [1]

Probiotykoterapia w przewlekłym stresie

Kolejnym istotnym czynnikiem, który w znaczący sposób zaburza funkcjonowanie mikroflory jelitowej jest silny i przewlekły stres. [1] Według doniesień naukowych, istnieje wyraźny związek pomiędzy przyjmowaniem określonych szczepów probiotycznych, a reakcją organizmu na czynniki stresowe. Wykazano również, iż stosowanie probiotyków przez osoby zmiagające się ze stresem, poprawia szczelność nabłonka jelitowego i wpływa na obniżenie napięcia nerwowego.[6]

Mało urozmaicona dieta a probiotyki

Probiotyki zalecane są również podczas stosowania mało urozmaiconej diety. Badania wykazały, że nieprawidłowa (uboga w błonnik) dieta może prowadzić do namnażania w jelitach szkodliwych bakterii, co z kolei sktkuje wieloma problemami jelitowymi, takimi jak wzdęcia, zaparcia czy biegunki. Suplementacja bakterii probiotycznych wpływa wówczas na poprawę składu i jakości mikrobiomu, co przekłada się na zminimalizowanie ryzyka wystąpienia np. jelita drażliwego oraz objawów dyspeptycznych. [1][7]

Inne wskazania

Warto także pamiętać o zasadności stosowania probiotyków w czasie zmian hormonalnych, a także procesów starzenia się organizmu. Wykazano bowiem istnienie związku pomiędzy zmianami, zachodzącymi  w układzie endokrynnym, a składem mikroflory jelitowej.[2]

Ponadto, badania dowodzą, że przyjmowanie szczepów probiotycznych przez osoby, u których zachodzą procesy starzenia, korzystnie wpływa na różnorodność flory bakteryjnej jelit. [8]

Probiotyki wieloszczepowe – korzyści ze stosowania

Aby zapewnić sobie kompleksową probiotykoterapię warto wybierać takie preparaty, które zawierają wiele różnych szczepów bakteryjnych. Badania wykazały, iż kombinacja szczepów probiotycznych może wykazywać się większą skutecznością, niż stosowania tylko jednego szczepu, dzięki zachodzącemu synergizmowi działania. [9] Dla przykładu, preparat zawierający dziewięć różnych szczepów bakterii z rodzajów: Lactobacillus, Bifidobacterium, Streptococcus i Lactoccocus działa wielokierunkowo na mikrobiom, szybko wypełniając w nim ewentualne ubytki. [10] Co więcej, podczas wyboru probiotyku, dobrze jest zwrócić uwagę na obecność w nim substancji prebiotycznej (np. fruktoligosacharydów), która zapewnia szykie namnażanie szczepów probiotycznych w jelitach. [9]

Podsumowując, najczęstszym wskazaniem do stosowania probiotyków jest antybiotykoterapia. Jednak warto zdawać sobie sprawę z korzyści, wynikających z przyjmowania preparatów probiotycznych w sytuacjach, które mogą negatywnie wpłynąć na stan flory jelitowej, np. stosowanie leków typu NLPZ, IPP czy metforminy, mało urozmaicona dieta, zmiany hormonalne czy przewlekły stres. Warto również zwrócić uwagę na dobroczynne skutki stosowania probiotyków, zawierających wiele różnych szczepów bakteryjnych, mogących kompleksowo wpływać na mikrobiom organizmu.[2][4][5][6][9]

Źródła:

  1. M. Gałęcka i wsp., Znaczenie mikrobioty jelitowej w kształtowaniu zdrowia człowieka — implikacje w praktyce lekarza rodzinnego, Insytut Mikroekologii w Poznaniu. Forum Medycyny Rodzinnej 2018;12(2):50-59.
  2. H. Neuman i wsp., Microbial endocrinology: the interplay between the microbiota and the endocrine system, FEMS Microbiology Reviews 39(4), 2015. https://www.researchgate.net/publication/272624683_Microbial_endocrinology_the_interplay_between_the_microbiota_and_the_endocrine_system
  3. R.Witkowska-Wirstlein, M. U. Jurczyk , Czynniki determinujące kolonizację przewodu pokarmowego noworodka, Katedra Zdrowia Matki i Dziecka, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. http://www.przeglad.amp.edu.pl/uploads/2016/3/285_3_48_2016.pdf
  4. Węgielska, J. Suliburska, Wpływ leków na mikroflorę jelitową, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.
  5. https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/zaburzenia-flory-jelitowej-wywolane-lekami/
  6. Herman, Probiotics supplementation in prophylaxis and treatment of depressive and anxiety disorders – a review of current research, Psychiatr Pol 2019;53(2):459-473. https://www.psychiatriapolska.pl/Probiotics-supplementation-in-prophylaxis-and-treatment-of-depressive-and-anxiety,92392,0,2.html
  7. D. Winiarz i wsp., Probiotyki a zdrowie – dziś i jutro, Biul. Wydz. Farm. WUM, 2017, 10, 86-94.
  8. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468501120300146
  9. Zaremba, Dobrodziejstwa probiotyków i prebiotyków oraz ich naturalne źródła. Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  10.  https://www.multilac.pl/multilac-kapsulki/?

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]