Do Głównego Inspektoratu Sanitarnego wpływały liczne powiadomienia na temat wprowadzania do obrotu produktów kwalifikowanych jako suplementy diety, w składzie których znajdują się substancje będące źródłem witaminy D lub stanowiące jego główny składnik. W związku z tym GIS poprosił Zespół, żeby przedstawił stanowisko w sprawie maksymalnej bezpiecznej ilości witaminy D w suplementach diety.
Zbyt duże stężenie witaminy D wcale nie jest dobre
Polski Zespół Ekspertów we współpracy z Europejskim Towarzystwem Witaminy D – EVIDAS w 2018 roku opracował aktualne wytyczne suplementacji i leczenia witaminą D (Rusińska i wsp., 2018). Przed rozpoczęciem suplementacji należy ocenić zaopatrzenie organizmu w witaminę D (czytaj również: Witamina D – rekomendacje 2018). Jego najlepszym wyznacznikiem jest stężenie metabolitu wątrobowego 25(OH)D w surowicy krwi. Zgodnie z wytycznymi dla Europy Środkowej przyjęto, że suboptymalne zaopatrzenie organizmu występuje przy stężeniu 25(OH)D w surowicy krwi wynoszącym 20–30 ng/ml (50–75 nmol/l). Natomiast dla zapewnienia plejotropowego efektu witaminy D uznano utrzymanie stężenia 30–50 ng/ml (75–125 nmol/l). Wyższe stężenia w surowicy krwi (powyżej 100 ng/ml, czyli powyżej 250 nmol/l) mogą świadczyć o nieprawidłowo prowadzonej suplementacji.
Niektóre badania wykazują, że suplementacja witaminy D w dawkach powyżej 10 µg/dobę u osób bez niedoborów, u których stężenie 25(OH)D wynosiło powyżej 20 ng/ml (50 nmol/l), może zwiększać umieralność, w tym również z powodu raka (Chen, 2019). Kontrowersyjne jest zatem twierdzenie, że suplementacja może obniżyć ryzyko przedwczesnej śmierci i zapobiegać nowotworom (czytaj również: Witamina D redukuje ryzyko ataku astmy). W najnowszym badaniu VITAL (witamina D i Omega-3 Trial) trwającym ponad 5 lat nie wykryto wpływu stosowania witaminy D w dawce 2000 IU/dobę na zmniejszenie częstości występowania chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów wśród 25 817 uczestników (Manson, 2019).
Coraz więcej witaminy D w żywności
Na niedobór witaminy D w organizmie narażone są głównie osoby otyłe i seniorzy, szczególnie w okresie braku ekspozycji na działanie promieni słonecznych. W ostatnich wytycznych określono, że osobom tym zalecane jest suplementowanie witaminy D w dawce sięgającej 4000 IU/dobę [100 µg/dobę] (Rusińska, 2018). Jednak nowe dane naukowe wskazują, że suplementacja witaminą D w dawkach powyżej 10 µg/dobę u osób bez niedoborów tej witaminy może być związana ze zwiększoną umieralnością z powodu chorób nowotworowych i innych przyczyn (Chen, 2019).
Ponadto biorąc pod uwagę coraz większą popularność fortyfikacji produktów spożywczych oraz biofortyfikacji witaminą D, zwiększa się spożycie tej witaminy z dietą. Wobec tego Zespół stwierdził, że bezpieczną dawką jest 2 000 IU (50 µg)/dobę (czytaj również: Polacy przesadzają z witaminą D? EFSA publikuje nowe rekomendacje). Przed zastosowaniem wskazane jest jednak wykonanie badania 25-(OH)D we krwi oraz konsultacja wyniku badania z lekarzem lub farmaceutą.
Źródło: IK/gis.gov.pl
