U pacjentów z cukrzycą występuje podwyższone ryzyko demencji. Jednak dowody na określenie prawdopodobieństwa jej rozwoju związanego z różnymi schematami leczenia przeciwcukrzycowego są nadal ograniczone. Naukowcy z Seulu postanowili zbadać wpływ różnych leków stosowanych w cukrzycy na późniejsze ryzyko rozwoju demencji i choroby Alzheimera.
Yongjun Sunwoo z College of Pharmacy na Kyung Hee University w Seulu w Korei Południowej wraz ze współpracownikami przeprowadził w tym celu przegląd systematyczny i metaanalizę. Uwzględniono w niej dane z 16 badań z udziałem 1 565 245 pacjentów stosujących leki z sześciu grup terapeutycznych.
Metformina jako lek z najniższym ryzykiem rozwoju demencji
Naukowcy odkryli, że ryzyko demencji i choroby Alzheimera było znacznie niższe w przypadku leczenia metforminą i inhibitorami SGLT-2. Do grupy tej należą takie substancje jak dapagliflozyna – Forxiga, empagliflozyna – Jardiance, kanagliflozyna – Invokana). Wśród różnych leków przeciwcukrzycowych metformina wykazywała najniższe ryzyko rozwoju demencji. Natomiast najwyższe ryzyko zaobserwowano w przypadku inhibitorów α-glukozydazy (akarboza – Adeksa, Glucobay). Niezależnie od statusu powikłań cukrzycowych lub wyjściowego stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) prawdopodobieństwo wystąpienia demencji związane ze stosowaniem metforminy było znacznie niższe. Wśród leków przeciwcukrzycowych stosowanych jako leki II rzutu najniższym ryzykiem rozwoju demencji charakteryzowały się inhibitory SGLT-2.
Ograniczenia wyników i konieczność nowych badań na większą skalę
Pomimo że metformina i inhibitory SGLT-2 charakteryzowały się niższym ryzykiem powodowania demencji niż inne klasy leków przeciwcukrzycowych autorzy badania zaznaczają, że czynniki specyficzne dla konkretnych pacjentów mogą wpływać na tę zależność. Zaleca się więc ostrożną interpretację wyników.
– Ponadto metformina włączana jest zwykle jako lek I rzutu na samym początku leczenia, kiedy nie mamy jeszcze do czynienia z tak dużą ilością powikłań. – przypominają naukowcy z Seulu – Dlatego też konieczne są dalsze badania kliniczne na dużą skalę – sugerują.
Cukrzyca jako czynnik rozwoju demencji i choroby Alzheimera
Cukrzyca typu 2 wiąże się zazwyczaj z różnymi chorobami współistniejącymi, w tym chorobami układu sercowo-naczyniowego. Powoduje też wiele powikłań takich jak nefropatia cukrzycowa, retinopatia czy neuropatia obwodowa. Ponadto, coraz więcej dowodów wskazuje na co najmniej 50-procentowy wzrost ryzyka wystąpienia upośledzenia funkcji poznawczych i demencji u pacjentów z cukrzycą typu 2. Objawiają się one upośledzeniem między innymi pamięci i skupiania uwagi. Świadomość zaburzeń poznawczych u chorych na cukrzycę typu 2 jest zazwyczaj niższa niż w przypadku innych powikłań.
- Czytaj również: Aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko demencji?
Oporność na insulinę, która następnie wywołuje przewlekłą hiperglikemię i hiperinsulinemię, uważa się za najważniejszy czynnik patofizjologiczny przyczyniający się do neurodegeneracji i upośledzenia funkcji poznawczych związanych z cukrzycą typu 2. Receptory insuliny występują w dużej ilości w hipokampie, który głównie reguluje uczenie się, pamięć i orientację przestrzenną. W rezultacie insulinooporność powoduje deficyt neuroplastyczności hipokampa, osłabiając zależne od hipokampa funkcje uczenia się i pamięci. Insulinooporność nie tylko zaburza barierę krew–mózg, ale także wywołuje stan zapalny, stres oksydacyjny i uszkodzenia naczyń. Przyspiesza tym sposobem degenerację włókien nerwowych u pacjentów z cukrzycą typu 2.
Dobór leku i zmniejszenie epizodów hipoglikemii
Najnowsze metaanalizy i badania obserwacyjne ujawniają zmniejszone ryzyko demencji przy optymalnej kontroli glikemii dzięki stosowaniu leków przeciwcukrzycowych, w tym metforminy i inhibitorów dipeptydylopeptydazy-4 (DPP4i). Z drugiej strony powtarzające się epizody hipoglikemii również znacznie zwiększają ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych u pacjentów z cukrzycą typu 2. To wskazuje na nasilanie demencji związane z lekami przeciwcukrzycowymi, które często stają się przyczyną nadmiernego spadku stężenia cukru.
Najnowsze wytyczne dotyczące leczenia cukrzycy zalecają, aby w leczeniu przeciwcukrzycowym brać pod uwagę współistniejące choroby. Wskazują też, by wybierać te leki, których zastosowanie obarczone jest niskim ryzykiem wystąpienia hipoglikemii u osób starszych. To zapobiega pogarszaniu się funkcji poznawczych.
- Czytaj również: Duże zainteresowanie nowym lekiem przeciwcukrzycowym
– Optymalna kontrola glikemii przy zastosowaniu odpowiedniej farmakoterapii, a także zalecenie rutynowego monitorowania funkcji poznawczych u pacjentów chorych na cukrzycę są niezbędne dla poprawy rokowania związanego z upośledzeniem tych funkcji u chorych na cukrzycę – piszą autorzy.
Źródła:
- https://www.drugs.com/news/metformin-sglt2-inhibitors-exhibit-significantly-lower-dementia-risk-120257.html
- https://www.ajpmonline.org/article/S0749-3797(24)00140-5/fulltext#seccesectitle0009
©MGR.FARM
