Według Światowej Organizacji Zdrowia, od 1975 roku, problem otyłości na świecie miał zwiększyć się blisko trzykrotnie. Równolegle z tym trendem, doszło do eksplozji sprzedaży słabo regulowanych oraz słabo zbadanych ziołowych i dietetycznych suplementów odchudzających.
Blisko 15% obywateli Stanów Zjednoczonych próbowało jednego z tych dietetycznych środków – produktów z przemysłu, który, jak ocenia się, wart był w 2020 roku 140 bln dolarów.
Badanie prowadzone przez Uniwersytet w Sydney, obejmujące 2 dokładne przeglądy, w skład których wchodziło 121 randomizowanych badań klinicznych kontrolowanych z placebo, pokazało, że nie ma wystarczających dowodów na to, by ziołowe oraz dietetyczne suplementy przyczyniały się do znaczącej klinicznie utraty wagi.
Lider badania, Erica Bessell, mówiła:
– Nasza rygorystyczna ocena na podstawie najlepszych dostępnych dowodów pokazuje, że nie ma wystarczających dowodów, by rekomendować te suplementy w celu utraty wagi. Nawet jeśli większość suplementów wydaje się bezpieczna w przypadku krótkotrwałego stosowania, nie przyczyniają się one do utraty wagi, która jest znacząca klinicznie.
Nie tak dobrze regulowane jak leki
Chodzi o szereg tabletek, proszków czy napojów, które reklamowane są z obietnicą, że pomogą ludziom zrzucić wagę. Mogą one obejmować całe rośliny lub produkty, w których roślina jest aktywnym składnikiem. Mogą także obejmować wyizolowane substancje odzwierzęce lub roślinne, takie jak tłuszcze, błonnik czy białko.
– Suplementy ziołowe i dietetyczne OTC, które reklamuje się jako pomoc w zrzuceniu wagi, są coraz bardziej popularne, ale, w przeciwieństwie do leków, kliniczne dowody potwierdzające ich bezpieczeństwo oraz skuteczność, nie są konieczne, zanim zdobędą one rynek – mówi Bessell.
Niewielkie są możliwości ochrony konsumentów ze strony prawnej. Przykładowo, podczas gdy amerykańska Agencja Żywności i Leków odpowiada za bezpieczeństwo suplementów dietetycznych, kiedy są one już dostępne na rynku, to jednak wcześniej, zakres możliwych działań FDA jest ograniczony (czytaj też: Polacy bardziej wierzą w suplementy diety niż w szczepionki… to smutne).
Badania nad ziołowymi suplementami
Pierwsze badanie uwzględniło przegląd 54 testów, w których porównywało się skutki działania ziołowych suplementów z placebo. Objęło ono 4331 uczestników w wieku 16 i więcej lat, którzy cierpią na nadwagę lub otyłość.
Utratę wagi o więcej niż przynajmniej ok. 2,5 kilograma uznano za klinicznie znaczącą.
Testowano: efedrynę (substancję pobudzającą metabolizm), garcinia cambogia, białą fasolę, korzeń lukrecji, yerba maté, afrykańskie mango, Cissus czworograniasty, mangostan oraz East Indian Globe Thistle.
Tylko jedna z tych substancji testowana jako samodzielny czynnik – biała fasola – prezentowała znaczącą statystycznie korzyść, jednak wciąż było to zbyt mało, by mówić o korzyściach klinicznych.
Pozostałe suplementy prezentowały znaczące statystycznie korzyści, kiedy podawane były w kombinacji z innymi suplementami, ale, znowu, nie były to korzyści znaczące klinicznie.
Co więcej, ostatnie 4 substancje z tej listy, mogłyby może wydawać się obiecujące, jeśli chodzi o znaczącą klinicznie utratę wagi. Jednakże, autorzy badania ostrzegają, że każda z nich była testowana najczęściej w 3 badaniach, i że odbywały się one przy zastosowaniu niewystarczającej metodologii i systemu raportowania.
Badania nad suplementami dietetycznymi
Druga z analiz objęła 67 randomizowanych testów, w czasie których porównywano utratę wagi naturalnie występujących składników, z placebo. Objęły one 5194 dorosłych z nadwagą oraz otyłością.
Chitozan, glukomannan i sprzężony kwas linolowy przyczyniały się znaczącej statystycznie utraty wagi w porównaniu z placebo, jednak znowu były one zbyt małe, by mówić o znaczeniu klinicznym.
Z drugiej strony, fruktany, nie przyczyniały się do znaczącej statystycznie utraty wagi.
Także dwie substancje prezentowały się obiecująco: były to modyfikowana celuloza, która sprawia, że czujemy się pełni, a także ekstrakt z soku z czerwonych pomarańczy. Jednakże, każdy z nich testowany był tylko w jednym badaniu, co nie stanowi wystarczającego powodu, by usprawiedliwić rekomendowanie jego użycia.
O zdrowej diecie
Bessell komentuje dalej:
– Ziołowe i dietetyczne suplementy mogą wydawać się szybkim rozwiązaniem na problemy z wagą, jednak ludzie powinni mieć świadomość, jak niewiele tak właściwie o nich wiemy. Do tej pory, przeprowadzono bardzo niewiele badań o wysokiej jakości nad suplementami, z bardzo niewielką ilością danych na temat ich długoterminowej skuteczności. Co więcej, wiele badań jest skonstruowanych w skromny sposób, a część nie podaje informacji o kompozycjach suplementów, jakie zostały poddane testom (zobacz także: Przebadali suplementy diety z kwasami omega-3. Oto wyniki…).
Swój punkt widzenia przestawiła w rozmowie z Medical News Today także dietetyk kliniki w Cleveland, Kristen Kirkpatrick, która podkreślała:
– Suplementy, które tłumią apetyt, nie uczą cię, jak właściwie jeść. W końcu, będziesz musiał je odstawić , a kiedy to zrobisz, zdasz sobie sprawę z tego, że nauczyłeś się, jak spożywać pigułkę, by kontrolować dietę, ale nie nauczyłeś się, jaka dieta jest dla ciebie właściwa, bazująca na twoich genach, stylu życia itd.
Tymczasem, nauczenie się tego, jak jeść, jest kluczem, by kontrolować wagę w sposób długoterminowy, ponieważ, jak dodaje Kirkpatrick, „o ile nie jest wcale łatwo najpierw zrzucić wagę, o tyle na pewno jest łatwiej ją najpierw zrzucić niż potem utrzymać”.
Także Bessell zaznacza, że „przerażający wzrost przemysłu i popularności tych produktów, podkreśla pilną konieczność, by przeprowadzić dalsze, dokładniejsze badania, aby zdobyć pewność odnośnie ich bezpieczeństwa oraz skuteczności przy utracie wagi”.
