REKLAMA
śr. 23 marca 2022, 10:11

Pilotaż Przeglądów Lekowych rusza w 75 aptekach w całej Polsce. Ile było chętnych?

Wczoraj zakończył się pierwszy etap pilotażu przeglądów lekowych, jakim było wyłonienie jego 75 realizatorów. Zainteresowanie farmaceutów i aptek udziałem w nim było prawie dwukrotnie wyższe i przerosło oczekiwania koordynatorów projektu. A jakie placówki zostały zakwalifikowane do pilotażu?

Pacjent poskarżył się na sposób, w jaki pracownik apteki potraktował go, wzywając policję oraz na niewydanie faktury (fot. Shutterstock)
Pilotaż Przeglądów Lekowych składa się z trzech etapów. Pierwszy z nich został właśnie zakończony (fot. Shutterstock)

W najbliższych dniach poznamy listę aptek z całej Polski, w których odpowiednio przygotowani farmaceuci będą przeprowadzać przeglądy lekowe w ramach pilotażu, zatwierdzonego przez Ministerstwo Zdrowia. W sumie w całym kraju będzie 75 takich miejsc.

Przypomnijmy, że nabór realizatorów Pilotażu Przeglądów Lekowych prowadził Szpital Kliniczny im. Heliodora Święcickiego w Poznaniu. Koordynatorem całego projektu jest dr hab. n. med. Agnieszka Neumann-Podczaska. W jej ocenie pierwszy etap pilotażu, którym był właśnie nabór realizatorów, okazał się sukcesem. Mimo wysoko postawionej poprzeczki, odnośnie kwalifikacji farmaceutów przeprowadzających przeglądy lekowe, chętnych do wzięcia udziału w Pilotażu było prawie dwukrotnie więcej niż miejsc (czytaj więcej: Farmaceuci, którzy wezmą udział w pilotażu przejdą do historii).

– Wszystkich zgłoszeń było dokładnie 131, natomiast tych spełniających kryteria rekrutacji było 109. Podczas wyboru decydowały zapisy Rozporządzenia czyli równomierne rozłożenie w kraju oraz kolejność zgłoszeń – wyjaśnia Neumann-Podczaska.

Różnorodność i równowaga

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego przeglądów lekowych, farmaceuta przeprowadzający przeglądy w aptece będącej realizatorem pilotażu, musi być absolwentem studiów podyplomowych w zakresie opieki farmaceutycznej lub posiadać co najmniej roczną praktykę wykonywania przeglądów lekowych w innym kraju. Praktyka ta musi być potwierdzona przetłumaczonym na język polski dokumentem wydanym w tym kraju, potwierdzającym kwalifikacje tego farmaceuty do prowadzenia przeglądów lekowych. Okazuje się, że w pilotażu wezmą farmaceuci z obu tych grup (czytaj więcej: 75 farmaceutów weźmie udział w pilotażu przeglądu lekowego).

– W całej grupie wyłonionych 75 realizatorów znalazło się 17 farmaceutów (22,6%) z uprawnieniami do wykonywania przeglądów lekowych z zagranicy (Wielka Brytania). Reszta (58 osób) to Absolwenci Studiów Podyplomowych „Opieka farmaceutyczna w geriatrii – teoria i praktyka” prowadzonych na UMP – mówi dr hab. n. med. Agnieszka Neumann-Podczaska.

Jak podkreśla różnorodność i równowaga realizatorów Pilotażu została też zachowana w kwestii struktury własności aptek. Połowę z nich stanowią bowiem apteki indywidualne, a połowę apteki sieciowe.

Mapa pilotażu przeglądów lekowych

Realizatorzy Pilotażu Przeglądów Lekowych zostali wybrani także w taki sposób, by ich rozmieszczenie geograficzne było równomierne. Spośród wszystkich województw najwięcej aptek weźmie udział w Pilotażu w Wielkopolsce – aż 12 (przy czym chętnych było dwukrotnie więcej). Niewiele mniej – bo 10 aptek – weźmie udział w pilotażu w województwie dolnośląskim.

Finalnie tylko w dwóch województwach nie zgłosiła się żadna apteka do udziału w Pilotażu: w warmińsko-mazurskim i świętokrzyskim.

Mapa udziału i zainteresowania aptek Pilotażem Przeglądów Lekowych
Mapa udziału i zainteresowania aptek Pilotażem Przeglądów Lekowych

Dokładna lista placówek, które zostały wyłonione do Pilotażu Przeglądów Lekowych będzie dostępna na stronach Narodowego Funduszu Zdrowia. Jak zapewnia Neumann-Podczaska, w porozumieniu z Głównym Inspektorem Farmaceutycznym zostanie też przygotowana wystandaryzowana, jednolita informacja o prowadzonym pilotażu, która umieszczona zostanie w aptekach tak, aby była dostępna dla pacjentów (czytaj również: Praktyczny przewodnik po przeglądach lekowych – przedsprzedaż wyczekiwanej książki!).

Jacy pacjenci wezmą udział w Pilotażu?

Przypomnijmy, że kształt oraz przebieg Pilotażu Przeglądów Lekowych reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego przeglądów lekowych. Mówi ono między innymi, że Pilotażem może zostać objęta osoba w wieku pomiędzy 18. a 60. rokiem życia, przyjmująca na stałe nie mniej niż 5 leków wydawanych z przepisu lekarza, w tym co najmniej 2 leki należące do kategorii C zgodnie z aktualną klasyfikacją anatomiczno-terapeutyczno-chemiczną produktów leczniczych (ATC) sporządzoną przez Centrum Współpracy nad Metodologią Statystyczną Leków, które podlega pod Światową Organizację Zdrowia.

Uczestnikiem Pilotażu może też być osoba, która ukończyła 60. rok życia, przyjmująca na stałe nie mniej niż 10 leków, w tym co najmniej 2 leki należące do kategorii C zgodnie z tą klasyfikacją. W przypadku gdy w skład leku wydawanego z przepisu lekarza wchodzi więcej niż jedna substancja czynna, każda z tych substancji liczona jest jako jeden lek.

U takiej osoby farmaceuta musi zidentyfikować nadmierną liczbę stosowanych jednocześnie leków. Pacjent musi wyrazić pisemną zgodę na objęcie jej pilotażem prowadzonym w danej aptece, w tym stosowanie się do ustalonych z farmaceutą zaleceń będących wynikiem dokonanego przez niego przeglądu lekowego. Taka osoba musi też wyrazić gotowość osobistego kontaktowania się z farmaceutą w sprawach związanych z pilotażem, a w szczególnych przypadkach za pośrednictwem urządzeń do komunikacji na odległość. Musi też wyrazić gotowość do współdziałania z farmaceutą i lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej w zakresie dokonania optymalizacji farmakoterapii i suplementacji.

Uroczyste otwarcie

A już jutro w Warszawie odbędzie się uroczysta inauguracja pilotażu przeglądów lekowych, na której spotkają się wszyscy farmaceuci z aptek wyłonionych do udziału w nim. W wydarzeniu wezmą udział zaproszeni goście, eksperci oraz przedstawiciele Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Wśród gości znajdą się: Ewa Krajewska (Główny Inspektor Farmaceutyczny), dr n. farm. Anna Kowalczuk (dyrektor Narodowego Instytutu Leków) oraz prof. dr hab. Agnieszka Mastalerz-Migas (Konsultant Krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej).

W programie przewidziane są także wystąpienia ekspertów pilotażu przeglądów lekowych z USA, Kanady i Belgi.

Pilotaż Przeglądów Lekowych składa się z trzech etapów, które łącznie mają potrwać maksymalnie 12 miesięcy. Pierwszy etap – organizacja pilotażu oraz wybór jego realizatorów – trwał 3 miesiące i został już zakończony. Kolejny etap – realizacja pilotażu – ma potrwać 6 miesięcy, a w jego trakcie farmaceuci przeprowadzą łącznie nie mniej niż 750 i nie więcej niż 1000 przeglądów lekowych. Ostatni etap projektu będzie polegał na ewaluacji pilotażu i przedstawieniu jego wyników oraz wniosków.

©MGR.FARM

Profilaktyka i właściwa terapia odleżyny – na co warto zwrócić uwagę?

17 maja 202408:58

Odleżyny lub też ciężko gojące się rany to wymagający problem, który wbrew pozorom dotyka sporej grupy pacjentów. Pojawienie się odleżyn może komplikować proces terapeutyczny innej choroby, bądź też być powodem dodatkowych trudności wymagających wdrożenia właściwego postępowania. W tym kontekście zasadnym wydaje się posiadanie wiedzy nt. tego, jak radzić sobie z tego typu problemami. Warto też wiedzieć, jak przeciwdziałać powstawaniu odleżyn, gdyż obecne na rynku preparaty dają również i taką możliwość.

Odleżyny to tak naprawdę uraz/uszkodzenie obszaru skóry obejmującego zwykle skórę i tkanki podskórne [1]. W wielu przypadkach uszkodzenie obejmuje także podskórną tkankę tłuszczową [2]. Tego typu rany powstają na skutek ucisku, tarcia, wilgoci lub też połączenia wszystkich tych niekorzystnych czynników [1]. Nowe rekomendacje proponują, aby odleżyny definiować zatem jako „urazy uciskowe” [2].

Co do zasady odleżyny powstają głównie w miejscach narażonych na ucisk w czasie unieruchomienia danej osoby [2]. Oznacza to, że najbardziej narażone na pojawienie się odleżyn są tkanki znajdujące się w okolicach kości krzyżowej, kości ogonowej, a także kończyn dolnych, zwłaszcza bioder i pięt [2]. Wszystko dlatego, że długotrwały ucisk prowadzi wprost  do niedokrwienia tych okolic. W wyniku tego komórki w tych miejscach są niedotlenione i nieodżywione. Konsekwencją tego jest rozwój stanu zapalnego, nadprodukcja wolnych rodników i upośledzenie normalnych procesów regeneracji skóry [2]. Im dłużej utrzymuje się taki stan, tym większe ryzyko powstania odleżyn.

Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie odleżyny?

Częstość występowania odleżyn jest różna, niemniej jednak istnieje zależność, że im dłuższy czas opieki nad pacjentem unieruchomionym, tym większe jest ryzyko tego typu zmian skórnych [2,3]. Generalnie statystyki pokazują, że częstość występowania waha się od kilku do nawet 30% u pacjentów objętych opieką długoterminową [3]. Pojawienie się odleżyn znacząco komplikuje dotychczasowy proces terapeutyczny i zwykle znacząco go wydłuża. Co gorsza – odleżyny zwiększają wskaźniki śmiertelności wśród pacjentów [3,4].

W praktyce istnieje kilka czynników, które wyraźnie zwiększają ryzyko wystąpienia odleżyn. Zalicza się do nich przede wszystkim unieruchomienie i ograniczenie mobilności danej osoby [2,3,4]. Nie bez znaczenia jest także wiek (osoby starsze są bardziej narażone z racji zmian w strukturze skóry oraz niedoborów dietetycznych) [2,3,4]. Odleżynom sprzyjają także niektóre schorzenia, jak cukrzyca, zakrzepica czy też reumatoidalne zapalenie stawów [2,4]. Wiele badań pokazuje jednak, że ogromne znaczenie w kontekście przeciwdziałania i terapii odleżyn odgrywa kwestia niedożywienia i braku konkretnych składników odżywczych w diecie [2,3,4,5].

Niedobory żywieniowe jako przyczyna odleżyny

Jak pokazuje zarówno teoria, jak i praktyka odżywianie i gojenie się ran są ze sobą ściśle powiązane [1]. Badania prowadzone na osobach z problematyką odleżyn uwidoczniły, że utrata masy ciała i niedobory żywieniowe znacząco zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się odleżyn [3]. Przykładem jest chociażby doświadczenie japońskie, gdzie prawie 59% osób po 65 roku życia z odleżynami było niedożywionych [3].

Z czego to wynika? Okazuje się, że stan odżywienia jest istotny dla procesów gojenia się ran. Brak składników odżywczych wydłuża chociażby fazę zapalną procesu gojenia, upośledza proliferację fibroblastów i zmniejsza poziom syntezy kolagenu [1]. Co więcej – niedożywienie ogranicza zdolności antyoksydacyjne organizmu, zwiększa podatność na infekcje (również w obrębie odleżyny) i wydłuża tym samym czas gojenia [1,2,3]. Wsparciem w takich sytuacjach jest uzupełnienie diety o niezbędne dla tych procesów składniki. Liczne wytyczne rekomendują w tym celu podaż białek. Niestety spora część pacjentów nie może ich przyjmować, z racji upośledzenia pracy nerek [1,6]. Co wtedy?

Aminokwasy wsparciem w terapii i profilaktyce odleżyn 

Wytyczne ESPEN (to europejska organizacja, która opracowuje zalecenia dietetyczne dla pacjentów z różnymi schorzeniami) rekomendują pacjentom z odleżynami przyjmowanie aminokwasów [3]. Pojawia się jednak pytanie, jakie konkretnie aminokwasy znajdują zastosowanie w tego typu problemach? Z pomocą przychodzą badania na pacjentach z odleżynami, według których w osoczu takich osób stwierdzono obniżone stężenia chociażby histydyny i tryptofanu [7].

Z kolei inne badania pokazały spore korzyści, jakie niesie ze sobą przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny [5]. Karnozyna to dipeptyd, składający się z dwóch aminokwasów: beta-alaniny i histydyny. Co do zasady posiada wiele biologicznych funkcji: działa antyoksydacyjnie oraz wspiera procesy gojenia się ran [5]. Mechanizm jej działania opiera się najprawdopodobniej na stymulacji fibroblastów do produkcji kolagenu oraz na zmniejszaniu stresu oksydacyjnego (który bez wątpienia ma miejsce w uszkodzonych tkankach) [5]. Badania udowodniły, że przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny przyśpiesza gojenie się ran [5,8].

Pellicar-F w prewencji i terapii odleżyn oraz ran przewlekłych

W kontekście zarówno przeciwdziałania, jak i właściwej terapii odleżyn dobrym rozwiązaniem może być produkt Pellicar-F, będący żywnością specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Pellicar-F to preparat zawierający:

  • L-karnozynę, która rozpada się we krwi do beta-alaniny i histydyny
  • treoninę

L-karnozyna, jak już wspomniano wspiera procesy gojenia się ran. Dodatek treoniny i tryptofanu ma za zadanie uzupełnić to działanie. Warto też wiedzieć, że przyjmowanie tryptofanu zmniejsza odczucie niepokoju i poprawia nastrój [9]. To również istotne w kontekście takich pacjentów, gdyż stres dotykający takie osoby dodatkowo utrudnia proces gojenia [10]. Pellicar-F rekomenduje się przyjmować 2 lub 3 razy na dobę. Wskazany jest zarówno dla osób dotkniętych już problemem ran i odleżyn, jak również jako ich prewencja. Wszystko dlatego, że jak już wspomniano niedobory żywieniowe znacząco zwiększają ryzyko powstania tego typu zmian skórnych.

Wyłącznym dystrybutorem produktu w Polsce jest NGK Pharma Sp. z o.o.

Literatura:

  1. Joyce K. Stechmiller, Understanding the role of nutrition and wound healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 25, Number 1, 2010, 61-68
  2. Joshua S. Mervis, Tania J. Phillips, Pressure ulcers: pathophysiology, epidemiology, risk factors, and presentation, J Am Acad Dermatol, October 2019
  3. Seied Haidi Saghaleini, et.al., Pressure ulcer and nutrition, Indian J Crit Care Med 2018;22: 283-9
  4. Man-Long Chung, et.al., Risk factors for pressure injuries in adult patients: a narrative synthesis, Int. J. Environ. Public Health 2022,19,761
  5. Kensaku Sakae, et.al., Effects of L-carnosine and its zinc complex (polaprezinc) on pressure ulcer healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 28, Number 5, October 2013, 609-616
  6. Emily Haesler, et.al., National Pressure ulcer advisory panel, European pressure ulcer advisory panel and Pan Pacific injury alliance. Prevention and treatment od pressure ulcers: Clinical practice Guideline, Australia 2014
  7. Dawson B, Fevaloro E.J., High rate of deficiency in the amino acids tryptophan and histidine in people with wounds: implication for nutrient targeting in wound management – a pilot study, Adv Skin Wound Care 2009;22:79-82
  8. Ansurudeen I, et.al., Carnosine promotion of wound healing. (w:) Imidazole dipeptides chemistry analysis, function and effects, ed. R. Preedy, The Royal Society of Chemistry, 2015, 325-340
  9. Kikuchi A.M., et.al., A systematic review of the effect od L-tryptophan supplementation on mood and emotional functioning, J Diet Suppl. 2021;18: 316-333
  10. Vileikyte L., Stress and wound healing, Clin Dermatol 2007;25: 49-55