REKLAMA
pon. 3 lipca 2023, 08:01

Podsumowano Pilotaż Przeglądów Lekowych. Zyski, oszczędności i korzyści…

W miniony piątek odbyła się uroczysta gala podsumowująca Pilotaż Przeglądów Lekowych. W jej trakcie przedstawiono najważniejsze dane i wnioski płynące z Pilotażu, ale też uhonorowano jego realizatorów – farmaceutów, którzy w jego trakcie pomogli 850 pacjentom.

Pilotaż Przeglądów Lekowych dostarczył danych o zyskach, oszczędnościach i korzyściach z tego typu usługi (Fot. mgr.farm)
Pilotaż Przeglądów Lekowych dostarczył danych o zyskach, oszczędnościach i korzyściach z tego typu usługi (Fot. mgr.farm)

Pilotaż Przeglądów Lekowych można oficjalnie uznać za zakończony. W miniony piątek (30 czerwca 2023 r.) odbyła się w Warszawie uroczysta gala, w trakcie której podsumowano Pilotaż i przedstawiono jego wyniki. Nagrodzono też farmaceutów, którzy go realizowali, przeprowadzając przeglądy lekowe swoim pacjentom. W trakcie gali uroczyście przekazano także przedstawicielowi Ministerstwa Zdrowia (Łukasz Szmulski, Dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji) dwa dokumenty podsumowujące pilotaż: „Raport z ewaluacji pilotażu i analiza wdrożenia świadczeń” oraz „Aneks do raportu” zawierający analizę zysków z perspektywy NFZ.

Podczas piątkowego wydarzenia, jego koordynatorzy – dr hab. n. med. prof. UMP Agnieszka Neumann-Podczaska i dr n. farm. Piotr Merks – przedstawili część danych z obu dokumentów. Ich pełna treść pozostaje jednak utajniona, a decyzja o ich publikacji należy do Narodowego Funduszu Zdrowia.

Jednocześnie poinformowano, że przygotowywany jest jeszcze jeden aneks do raportu: „Standard Przeglądu Lekowego jako świadczenia gwarantowanego. Dokument uzgodnieniowy”. To dokument, nad którym aktualnie pracują zarówno koordynatorzy Pilotażu, jak i Naczelna Izba Aptekarska oraz Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne. Jest to niewątpliwie przełomowe wydarzenie, biorąc pod uwagę, że jeszcze kilka miesięcy temu model kształcenia i wdrażanie przeglądów lekowych stanowiły kość niezgody między wspomnianymi środowiskami.

Podczas Gali podsumowującej Pilotaż Przeglądów Lekowych byli obecni także przedstawiciele samorządu zawodu farmaceuty – mgr farm. Marian Witkowski (Prezes ORA w Warszawie) i dr Mikołaj Konstanty (Prezes ORA w Katowicach). Przypomnijmy, że na wcześniejszych wydarzeniach dotyczących Pilotażu, przedstawiciele samorządu się nie pojawiali.

Korzyści, zyski…

Jak wynika z przedstawionych danych, w trakcie Pilotażu 75 farmaceutów przeprowadziło łącznie 850 przeglądów lekowych. 65% biorących w nim udział pacjentów zmniejszyło liczbę stosowanych leków. Dzięki interwencjom farmaceutów udało się też zmniejszyć liczbą interakcji typu lek-lek i lek-choroba u 60% jego uczestników. Z kolei u 39% pacjentów wyeliminowano stosowanie nieprawidłowej terapii.

Co ciekawe dość nieoczekiwaną korzyścią z Pilotażu Przeglądów Lekowych okazał się… wzrost odsetka pacjentów zaszczepionych przeciw grypie. Okazuje się, że farmaceuci edukując swoich pacjentów, przekonywali ich do tego typu profilaktyki. Nierzadko też apteki, w których wykonywane były przeglądy lekowe, były także punktami szczepień.

Korzyści płynące z przeglądów lekowych dla uczestniczących w nim pacjentów są więc oczywiste. Oprócz tych związanych z optymalizacją farmakoterapii i zmniejszeniem liczby interakcji, udało się też zmniejszyć ich wydatki na miesięczną terapię. Jak wynika z przedstawionych danych oszczędności te nie były jednak wielkie. Zdarzały się wręcz sytuacje, gdy po przeglądzie lekowym wydatki pacjenta rosły, co spowodowane było np. zamianą suplementu z witaminą D, na lek w wygodniejszej dla pacjenta postaci.

Co z oszczędnościami NFZ?

Wyniki Pilotażu Przeglądów Lekowych przeanalizowano także z punktu widzenia wydatków Narodowego Funduszu Zdrowia. Możliwe to było dzięki danym dotyczącym wartości refundacji, dostarczonym przez NFZ. Tutaj wyniki okazały się nierozstrzygające. W czterech klasach najczęściej stosowanych leków (układ sercowo-naczyniowy, przewód pokarmowy i metabolizm, ośrodkowy układ nerwowy, układ mięśniowo-szkieletowy) odnotowano wręcz wzrosty kosztów refundacji u pacjentów w trakcie przeglądów lekowych.

Komentująca te dane Iwona Kasprzak – dyrektorka departamentu gospodarki lekami NFZ – wskazywała, że analiza danych w tym kontekście była jednak dużym wyzwaniem. Głównie z powodu krótkiego czasu trwania pilotażu.

– W czasie pilotażu zmieniały się także wskazania refundacyjne dla niektórych preparatów – podkreślała Kasprzak.

Iwona Kasprzak - dyrektorka departamentu gospodarki lekami NFZ (fot. MGR.FARM)
Iwona Kasprzak – Dyrektorka Departamentu Gospodarki Lekami NFZ (fot. MGR.FARM)

Jako przykład wskazywała farmakoterapię cukrzycy, na którą chorowała duża część uczestników Pilotażu. W jego trakcie okazało się, że zmiana wskazań refundacyjnych droższych leków, spowodowała zwiększenie wydatków na ich refundację.

– To też na pewno miało wpływ na te wyniki i rzeczywiście koszty farmakoterapii nie spadały. Ale to jest leczenie nowoczesne, bardzo skuteczne, więc należy tutaj patrzeć w kryteriach jakości – zapewniała Ewa Kasprzak.

Z kolei jak tłumaczyła dr hab. n. med. prof. UMP Agnieszka Neumann-Podczaska w trakcie Pilotażu zdarzył się także przypadek pacjentki, która po interwencji farmaceutki powróciła do stosowania insuliny. To poprawiło jej kontrolę glikemii, ale oczywiście wpłynęło na wzrost kwoty refundacji stosowanych przez nią leków.

Co ciekawe istotne zmiany w zakresie zmniejszenia zarówno liczby opakowań, jak i wartości refundacji odnotowano w przypadku inhibitorów pompy protonowej (IPP). Tutaj dochodziło bowiem do sytuacji, gdy pacjent zaczynał stosować leki z tej grupy dostępne bez recepty.

Wrażenia, odczucia i opinie

Przegląd lekowy to proces, w którym biorą udział trzy osoby: pacjent, farmaceuta i lekarz. Dlatego wśród danych podsumowujących Pilotaż znalazły się również wyniki przeprowadzanych wśród nich ankiet. Oceniali w nich swoje wrażenia, doświadczenia, własne samopoczucie, ale też efekty interwencji farmaceutów.

Z ankiet tych wynika, że 93,8% pacjentów biorących udział w Pilotażu oceniło rekomendacje farmaceutów jako „zwiększające poziom ich wiedzy o przyjmowanych preparatach lub zwiększające bezpieczeństwo przyjmowania tych preparatów”. Jednocześnie 68,3% pacjentów stwierdziło, że w wyniku przeglądu lekowego zmniejszył się i nich występujący wcześniej ból. Natomiast 83% pacjentów uznało, że wynikiem przeglądu lekowego była ogólna poprawa samopoczucia.

Pozytywnie przeglądy lekowe oceniali także lekarze, do których trafiały rekomendacje farmaceutów. 87% z nich uznało, że problemy lekowe rozpoznane przez farmaceutę były istotne. Niewiele więcej stwierdziło też, że opis problemów związanych z farmakoterapią był poprawny i zrozumiały.

Nieco gorzej wypadły natomiast opinie farmaceutów o możliwościach współpracy z lekarzami. Tylko 65% przyznało, że nie mieli żadnych problemów, dotyczących komunikacji z lekarzami. Podczas Gali zaprezentowano też niektóre niezbyt pochlebne opinie lekarzy, którzy kwestionowali rekomendacje farmaceutów. Często wynikały one z obawy, że farmaceuta chce „kontrolować” i „recenzować” pracę lekarza.

Trudna ocena wyników Pilotażu

Eksperci oceniający zaprezentowane wyniki Pilotażu dość zgodnie wskazywali, że do oceny korzyści wynikających z przeglądów lekowych zabrakło dłuższej (czas trwania) i szerszej perspektywy. Prof. Michał Nowicki – prorektor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu – wskazywał, że to świadczenie, które przyniesie zyski dopiero w perspektywie kilku lub kilkunastu lat. I będą to nie tylko zyski finansowe związane z oszczędnościami pacjentów i NFZ, ale przede wszystkim zyski społeczne.

Wtórowała mu prof. dr hab. n. med. Katarzyna Wieczorowska-Tobis – ekspertka Pilotażu – które wskazywał, że podobne pilotaże przeprowadzana w innych krajach również nie wykazywały natychmiastowych efektów.

– Badania pokazują, że takiego natychmiastowego efektu nie ma. Ten efekt ocenia się z perspektywy. Jest to np. jest mniej upadków, a zatem mniej złamań, a w związku z tym niższe koszty dla systemu. To oszczędności, które nie zawsze widać – mówiła prof. Wieczorowska-Tobis.

Ewa Krajewska - Główny Inspektor Farmaceutyczny (fot. MGR.FARM)
Ewa Krajewska – Główny Inspektor Farmaceutyczny (fot. MGR.FARM)

Obecna na gali Ewa Krajewska – Główny Inspektor Farmaceutyczny – była z kolei pod wrażeniem wyników ankiet, w których pacjenci oceniali swoje samopoczucie po udziale w pilotażu. Wskazywała też, że bardzo ważne są wyniki badania opinii wśród lekarzy, którzy w zdecydowanej większości pozytywnie ocenili rekomendacje przekazywane przez farmaceutów. W jej opinii to potwierdza wysoką jakość informacji przekazywanych przez farmaceutów, którzy faktycznie stwierdzali istotne kliniczne problemy lekowe.

Co dalej z przeglądami lekowymi?

Jeszcze kilka miesięcy temu wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski obiecywał, że jeszcze w tym roku przeglądy lekowe trafią do koszyka świadczeń gwarantowanych. Podczas piątkowej Gali z ust przedstawiciela resortu zdrowia, którym był Łukasz Szmulski (Adam Niedzielski miał w ostatniej chwili zmienić plany i odwołać obecność) nie padły już żadne wiążące deklaracje.

– Szkoda byłoby zmarnować tak duże doświadczenie i potencjał, które w tym zakresie się narodziły. Oczywiście z dużą atencją przystąpimy do analizy obydwu dokumentów. Powiem szczerze, że mam pewne poczucie wstydu w tym momencie, bo nie do końca udało się nam przeanalizować obydwa dokumenty. Postaram się to w najbliższym czasie nadrobić – mówił Szmulski.

Obecnie wyniki Pilotażu analizowane są przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Łukasz Szmulski przyznał, że trudno ocenić jaki będzie „wynik tej nowej drogi”. Wyraził nadzieję, że wypracowane do tej pory rozwiązania być może będzie można sprawdzić w polskich realiach w ramach „jakiegoś programu”.

Podczas Gali uhonorowano farmaceutów, którzy byli realizatorami Pilotażu Przeglądów Lekowych (fot. MGR.FARM)
Podczas Gali uhonorowano farmaceutów, którzy byli realizatorami Pilotażu Przeglądów Lekowych (fot. MGR.FARM)

– Trudno na tę chwilę jeszcze powiedzieć, jaki on będzie miał kształt, to wszystko dopiero przed nami. Niemniej z pewnością będziemy starali się nie zmarnować efektów pracy, które państwo wykonaliście, za którą jeszcze raz serdecznie dziękuję – mówił Szmulski.

Jest „apetyt na więcej”

O wsparciu dla dalszych działań związanych z przeglądami lekowymi zapewniła także Ewa Krajewska. Zapewniła, że w administracji publicznej znajduje się wiele osób, które chcą wspierać tego typu projektu i „mają apetyt na więcej”.

– Wszystko, co dotyczy jakości, jest bardzo trudne do przeprocedowania. Tutaj nie mamy wyników refundacji, że szybko osiągamy wyniki. Fajnie byłoby to mieć, ale być może gdybyśmy mieli taką daną, to nie szukalibyśmy dalej. (…) A dzisiaj jesteśmy trochę przez ten wyniki zmuszeni, żeby tego nie odpuścić. Żeby kontynuować te badania i szukać tej efektywności bardzo realnie – mówiła Ewa Krajewska.

©MGR.FARM

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]