Kolekcja zdjęć Stanisława Magierskiego została przekazana Narodowemu Archiwum Cyfrowemu przez jego syna, Jana, z inicjatywy nieżyjącej już wolontariuszki NAC, Aliny Rudnickiej.
– Kolekcja składa się z prawie 2,5 tys. czarno-białych fotografii na negatywach. W znakomitej większości wykonane są przed 1939 r. Zdjęcia przedstawiają m.in. migawki z przedwojennego Lublina, Kazimierza Dolnego, Janowca, czy Nałęczowa. Teraz trwają prace nad opracowywaniem zdjęć. Chcemy, aby były jak najlepiej zidentyfikowane i żeby bohaterowie tych fotografii sprzed ponad 80 lat zyskali swoją tożsamość, a twarze – nazwiska. Stąd postanowiliśmy poprosić o wsparcie lublinian publikując na naszym Facebooku niektóre zdjęcia. Wyjątkowe jest z jaką czułością Magierski patrzył na bohaterów swoich zdjęć. Być może ktoś rozpozna osoby ze zdjęć. Będziemy wdzięczni za każdą wskazówkę i trop – wyjaśnia dr Anna Lebensztejn z Narodowego Archiwum Cyfrowego. I dodaje:
– Myślę, że najpóźniej na początku przyszłego roku będzie można je podziwiać w serwisie szukajwarchiwach.gov.pl. Mamy plan, aby zbiegło się to w czasie z wydaniem albumu, które będzie prezentował wszystkim te piękne fotografie
O życiu autora
Stanisław Magierski urodził się w 1904 roku w Lublinie. Jego pasjami od zawsze były fotografia i muzyka – jednak kiedy miał 14 lat, zmarł jego ojciec, co spowodowało, że chłopiec musiał odłożyć na bok marzenia o karierze artysty. Zdecydował się na studiowanie farmacji na Uniwersytecie Warszawskim. Gdy ją ukończył, powrócił do Lublina, w którym prowadził interes rodzinny – skład materiałów aptecznych, a także laboratorium fotograficzne.
Do zakładu Magierskiego mieli wpadać wszyscy, którzy w tym mieście pasjonowali się fotografią. Wśród klientów, wymienić więc można Edwarda Hartwiga czy Józefa Czechowicza. Wraz z tym pierwszym, Magierski przyczynia się do założenia Lubelskiego Towarzystwa Fotograficznego. Jednocześnie, cały czas fotografuje, zdobywając liczne nagrody w kraju i za granicą. Jest też autorem jedynego amatorskiego filmu o Lublinie, który pochodzi z okresu międzywojennego.
W czasie okupacji, Magierski miał działać w konspiracji. Jego mieszkanie na ul. Bernardyńskiej 24 służyło partyzantom za schronienie. Magierski przez cały czas tworzy- pisze wiersze, piosenki, komponuje. Napisał m.in. cieszący się popularnością utwór „Dziś do ciebie przyjść nie mogę”. W 1944 roku, farmaceuta dokonuje dokumentacji fotograficznej zbrodni hitlerowskich na Zamku Lubelskim (zdjęcia dołączono do dokumentacji procesu norymberskiego); jest też autorem serii fotografii z obozu koncentracyjnego na Majdanku. Po wojnie, poddawany jest represjom przez władze. W 1950 roku, tworzy zespół teatralny „Latarnia” przy Chemiczno-Farmaceutycznej Spółdzielni Pracy „Permedia”. Umiera 7 lat później, mając 53 lata.
Twórczość Magierskiego
Zdjęcia Magierskiego to głównie pejzaże i portrety, na których możemy zobaczyć codzienność Lublina.
– To ciekawe ujęcia miasta. Miał swoje ulubione miejsca, jak np. dolina rzeki Czechówki, Wieniawa, czy dzielnica żydowska, do których często wracał. Powtarzają się te same budynki o różnych porach roku. Magierski szukał tematów bardzo plastycznych, ale w inny sposób niż Stefan Kiełsznia czy Edward Hartwig. Nie szukał nastroju i atmosfery, ale ciekawego kadru. Te zdjęcia są bardzo dobre pod względem technicznym. Na portretach znajdują się nie tylko członkowie rodziny, ale też osoby z artystycznego życia Lublina. Widać wielką sympatię fotografa do swoich modeli – zaznacza Joanna Zętar z Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” (zobacz też: Farmaceuta, fotograf i ornitolog. Człowiek z pasją…).
Farmaceuta miał także często zatrzymywać się w Kazimierzu Dolnym, który również chętnie fotografował. Kilkanaście lat wcześniej, Muzeum Nadwiślańskie miało otrzymać od jego syna kolekcję fotografii poświęconą właśnie temu miastu.
– To ponad sto zdjęć, które zawierają sceny bardzo pejzażowe, ale również ludzi związanych z rzeką czy miasteczkiem. Wśród nich Oleksy Kozdroń, słynny ślepy żebrak, o którym pisze Kuncewiczowa w „Dwóch Księżycach”. Był także ulubionym modelem wielu malarzy. Jak naprawdę wyglądał, możemy właśnie zobaczyć na fotografiach Magierskiego – zwraca uwagę Monika Januszek-Surdacka, kierownik Domu Kuncewiczów.
Również Maks Skrzeczkowski, fotograf i dyrektor Kazimierskiego Ośrodka Kultury, Promocji i Turystyki , zaznacza wartość dokumentalną tych zdjęć, które nazywa „skarbnicą przedwojennego życia Kazimierza”:
– Dzięki tym fotografiom przenoszę się w podróż w czasie, aby obejrzeć świat, którego już nie ma. Artyści dużo pisali o miasteczku, ale jedno zdjęcie może powiedzieć więcej niż tysiąc słów.
Skrzeczkowski mówi także:
– W tamtych czasach nie robiono portretów mieszkańcom. Magierski przełamał myślenie o estetyce, wykradał więcej prawdy o tamtym świecie, pokazywał Kazimierz mniej reklamowy. To nie jest tylko opowieść o architekturze i przyrodzie, ale o ludziach w przestrzeni, której żyją. Bez wątpienia musiał być uważnym obserwatorem. Widać trochę żyłki reporterskiej, choć to nie było jego głównym celem. Wydaje mi się, że miał świadomość odpowiedzialności, że te fotografie mogą posłużyć przyszłym pokoleniom.
Swoją kolekcję, liczącą ok. 30 tys. fotografii, przekazał do Narodowego Archiwum Cyfrowego także Jan, syn Stanisława Magierskiego, który w tym roku świętuje 85. rocznicę urodzin. Podobnie jak ojciec, mieszka on w Lublinie, a fotografia stała się jego największą pasją.
