Pod koniec października w czasopiśmie BMC Family Practice ukazała się praca polskich naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi zatytułowana „Rekomendacje leków OTC przez farmaceutów w leczeniu przeziębienia – analiza z perspektywy przypadków w Polsce”. Dane do badania zostały zebrane przez 27 farmaceutów z 4 dużych aptek sieciowych w Łodzi, w okresie od grudnia 2019 r. do lutego 2020 r.
– Dane były przekazywane tylko wtedy, gdy pacjent poprosił o poradę farmaceutyczną dotyczącą produktów bez recepty (OTC) z powodu samodiagnozy przeziębienia i produkt został sprzedany. Zalecenia farmaceutów porównano z wynikami przeglądu piśmiennictwa dotyczącego najlepszych dowodów w celu określenia słuszności decyzji farmaceutów – czytamy w streszczeniu pracy.
Wyniki badania
Jak się okazuje w czterech na pięć przypadków farmaceuci polecali pacjentom z przeziębieniem produkty zawierające paracetamol. Ponadto co trzeciemu pacjentowi farmaceuci zalecali leki zmniejszające przekrwienie błony śluzowej nosa, inozynę i/lub leki mukolityczne OTC.
– Stwierdzono istotny związek między gorączką a częstością zalecania niektórych leków przeciwbólowych, inozyny, mukolityków i produktów na ból gardła (OR > 1, p < 0,05); wyciek z nosa i zalecana częstość paracetamolu, inozyny, leków przeciwhistaminowych i alfa-mimetyków (OR > 1, p < 0,05); kaszel i zalecana częstość paracetamolu, inozyny, środków mukolitycznych i produktów na ból gardła (iloraz szans > 1, p < 0,05); oraz zmęczenie i częstość zalecanych paracetamolu, kwasu acetylosalicylowego, inozyny i produktów na ból gardła (OR > 1, p < 0,05) – czytamy w pracy.
W ocenie naukowców rekomendacje farmaceutów opierały się na takich czynnikach jak objawy pacjentów, cena produktu, promocja firmy farmaceutycznej oraz zachęta finansowych. W wielu przypadkach ich zalecenia nie były jednak zgodne z aktualnymi zaleceniami dotyczącymi najlepszych praktyk (czytaj również: Kiedy farmaceuta może zarekomendować dawkę 1000 mg paracetamolu?).
– Nasze badanie sugeruje, że najczęstszym uzasadnieniem zalecenia farmaceutów w zakresie leczenia przeciw przeziębieniach było przyjęcie podejścia „strzelby” [org. „shotgun”]. Farmaceuci często formułowali zalecenia dotyczące produktów, które nie mają mocnych dowodów na skuteczność (tj. środków przeciwwirusowych) i są potencjalnie niepotrzebne, w oparciu o opisane objawy. Przyczyny tej sytuacji to brak przeszkolenia, brak czasu na ocenę pacjenta, brak znajomości dowodów oraz zachęty marketingowe i finansowe firmy farmaceutycznej (tj. realizacja planów sprzedażowych i docelowe premie sprzedażowe) – podsumowują naukowcy.
Źródło: ŁW/BMC Family Practice
- Małgorzata Pietrusiewicz, Paulina Natalia Kopa-Stojak, Rafal Pawliczak, „Pharmacist’s recommendations of over-the-counter treatments for the common cold – analysis of prospective cases in Poland”, BMC Fam Pract. 2021 Oct 30;22(1):216.
