REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Czy aptekarz może powstrzymać się od pracy ze strachu przed zarażeniem?

24 marca 2020 15:33

W środowisku farmaceutów pojawiają się wątpliwości, czy w sytuacji zagrożenia koronawirusem i w związku z niewystarczającą ochroną aptekarzy od kontaktu z pacjentem w aptekach, można powstrzymać się od pracy. Przywoływany jest tutaj najczęściej art. 210 kodeksu pracy, który przyznaje pracownikowi prawo do powstrzymania się od pracy. W tekście przedstawiono podstawowe zagadnienia związane z tym przepisem i możliwością jego zastosowania przez aptekarzy w takich sytuacjach, jak obecna.

Mając na uwadze dobro nadrzędne - dobro pacjenta, aptekarz nie może powołać się na prawo powstrzymania się od pracy z tego powodu, że pomoc pacjentowi naraża go na zachorowanie (fot. Shutterstock)
Mając na uwadze dobro nadrzędne - dobro pacjenta, aptekarz nie może powołać się na prawo powstrzymania się od pracy z tego powodu, że pomoc pacjentowi naraża go na zachorowanie (fot. Shutterstock)

Zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 210 Kodeksu pracy) prawo do powstrzymania się od pracy przysługuje pracownikowi, jeśli warunki pracy nie spełniają wymagań nałożonych przepisami BHP i tym samym stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika. Pracownik niezwłocznie zawiadamia przełożonego o sprzecznych z przepisami BHP warunkach pracy. Ponieważ przestrzeganie zasad BHP jest podstawowym obowiązkiem pracownika, pracownik nie może zignorować sytuacji, w której wykonywanie przez niego pracy naruszałoby zasady BHP. Ponadto powinien swoją decyzję odpowiednio uzasadnić, wskazując na naruszane zasady. Powstrzymanie się od pracy bez powiadomienia pracodawcy stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych.

Do obowiązków pracodawcy należy zapewnienie warunków pracy odpowiadających zasadom BHP i znajomość zasad BHP, zatem przyjmowane jest, że jeśli istnieje możliwość naprawienia zaniedbań zgłoszonych przez pracownika. Przywrócenie przez pracodawcę stanu zgodnego z przepisami o BHP usuwa potrzebę zaprzestania pracy. Jeśli jednak do usunięcia zagrożenia dla zdrowia lub życia nie wystarczy samo powstrzymanie się od wykonywania pracy, pracownik może oddalić się z miejsca zagrożenia. Również w tym przypadku musi niezwłocznie zawiadomić przełożonego. Oddalenie się od miejsca zagrożenia nie oznacza opuszczenia pracy – pracownik musi pozostawać do dyspozycji pracodawcy.

REKLAMA

Jeśli powstrzymanie się od pracy lub oddalenie było zgodne z powyżej przedstawionymi regułami, wówczas pracownik nie może ponieść negatywnych konsekwencji. Pracownik ma prawo do wynagrodzenia za czas, w którym powstrzymał się od pracy.

REKLAMA

Pracownicy medyczni są traktowani inaczej

Powoływany wyżej przepis wyłącza prawo powstrzymania się od pracy na opisanej podstawie w przypadku, gdy obowiązkiem pracowniczym jest ratowanie życia ludzkiego lub mienia (art. 210 § 5 kodeksu pracy). Przepis ten znalazł zastosowanie w dwóch wyrokach Sądu Najwyższego, w którym Sąd podjął próbę ustalenia odpowiedzialności pracodawcy i uprawnień pracownika medycznego.

Sąd Najwyższy w wyroku dot. sprawy zakażenia HBV przez pracownika zespołu ratunkowego, stwierdził, że: “Praca szpitalnego personelu medycznego odbywa się z natury rzeczy w warunkach bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia czy nawet życia ludzkiego. Obowiązkiem pracowniczym tych osób jest ratowanie zdrowia lub życia pacjentów, więc personel lekarsko-pielęgniarski nie korzysta z przysługującego ogółowi zatrudnionych uprawnienia do powstrzymania się od wykonywania pracy niebezpiecznej (art. 210 § 5 w związku z art. 210 § 1 KP). Niejako w zamian musi na szpitalu jako na pracodawcy spoczywać zwiększone ryzyko odpowiedzialności za ewentualne zakażenia personelu medycznego.” (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2001 r., II UKN 395/00, OSP 2003 nr 8, poz. 87).

W innym wyroku, Sąd Najwyższy stwierdził, że “Pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy zagrażającej bezpośrednio jego życiu i zdrowiu, jeżeli jest to jedyny sposób uniknięcia niebezpieczeństwa (art. 210 § 1 KP), chyba że jest obowiązany narażać się na to niebezpieczeństwo ze względu na rodzaj wykonywanej pracy (art. 210 § 5 KP). Nałożony przez prawo na personel medyczny szpitala obowiązek udzielania pacjentom pomocy medycznej nawet w warunkach zagrożenia zdrowia i życia lekarza lub pielęgniarki nie może być utożsamiany z takim ich ryzykiem zawodowym jako pracowników, które wyłącza odpowiedzialność pracodawcy za brak zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy” (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 r., I PKN 584/99, OSNAPiUS 2001 nr 21, poz. 636)

Czy można w związku z tym uznać aptekarza za zwykłego pracownika, czy za pracownika personelu medycznego?

REKLAMA

Aptekarz = farmaceuta = zawód medyczny?

Odpowiedź na to pytanie jest zaskakująco trudna. O ile większość wypowiadających się na ten temat prawników reprezentuje pogląd, że farmaceuta (w tym aptekarz, czyli farmaceuta wykonujący zawód w aptece, punkcie aptecznym lub hurtowni farmaceutycznej) jest przedstawicielem zawodu medycznego, to jednak nadal istnieją wątpliwości, które biorą się ze zbyt rygorystycznego, literalnego odczytywania tych regulacji, w których ustawa mówi jednocześnie o “wykonywaniu zawodu medycznego” i o “świadczeniu usług farmaceutycznych”, sugerując, że są to odrębne, różne kategorie działalności (por. art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 408 ze zm.).

Mimo tych wątpliwości należy przychylić się do poglądu, że zawód farmaceuty jest zawodem medycznym, co wynika przede wszystkim z przepisów Prawa farmaceutycznego (art. 2a ust. 2), które stanowi swoisty “kodeks” farmacji. Rozstrzygnięcie tej kontrowersyjnej kwestii nie będzie jednak ostatecznym rozwiązaniem problemu, jest to jedynie rezerwuar argumentacji za rozumieniem na tle art. 210 kodeksu pracy sytuacji aptekarza analogicznie do wspomnianej wyżej sytuacji personelu medycznego.

Podsumowanie

Rozstrzygnięcie tytułowego pytania leży w Kodeksie Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 1 ust. 4: “Naruszeniem godności zawodu jest w szczególności każde zachowanie Aptekarza, które wykracza poza dobro nadrzędne, jakim jest dobro pacjenta – jednostki jedynej i niepowtarzalnej.” Pomijając aspekt możliwej odpowiedzialności dyscyplinarnej, ta zasada ma zastosowanie do oceny tego, czy aptekarz może porzucić miejsce pracy ze strachu przed zarażeniem ze strony pacjenta.

Mając na uwadze dobro nadrzędne – dobro pacjenta, aptekarz nie może powołać się na wspomniane prawo powstrzymania się od pracy z tego powodu, że pomoc pacjentowi naraża go na zachorowanie. Należy dodać, że pracodawca – apteka, w której zatrudniony jest aptekarz, ponosi odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych warunków pracy. Zatem – aptekarz nie może powstrzymać się od świadczenia pracy na rzecz apteki ze względu na dobro pacjenta, ale to pracodawca odpowiadać będzie za niezapewnienie bezpiecznych warunków pracy.

Józef Izbicki
Autor jest aplikantem radcowskim w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

7 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Ciekawy tekst. Zastanawia mnie jednak ostateczne powołanie na kodeks etyki. Mam wrażenie, że jestem jednym z bardzo niewielu, którzy przynajmniej w części czytali ten kodeks. Jest w nim bardzo wiele stwierdzeń, które wykluczają się z codzienną pracą farmaceuty w sposób absolutny. Jest również bardzo ciekawy fragment o ochronie życia (również nienarodzonego), który jest całkowicie nierespektowany. Zastanawiam się dlaczego zatem powołujemy się na kodeks etyki w tak wybiórczy sposób?
Panie Kamilu, podejrzewam, że ww. tekst mógł powstać na zlecenie właścicieli aptek, w tym sieci, którym po prostu chętni do pracy się kończą. Dziwnie współgra to z ostatnimi rewelacjami Pharmanetu, że aptekarze w czasie epidemii mają "służyć", a zalecenia o środkach ochronnych mają charakter miękki. Powołanie się na kodeks etyki to raczej próba szukania czegokolwiek, żeby udowodnić swoją tezę. Proszę zauważyć, że np. w sporze o niezależność farmaceuty względem pracodawcy mecenasi zwykle twierdzą, że Kodeks Etyki nie stanowi źródła prawa i może mieć znaczenie jedynie dla Sądu Aptekarskiego, a nie powszechnego. Co do samego Kodeksu to od samego początku twierdziłem, że to było pisane "by Izba for Izba" i kluczowymi kwestiami były tam składki i zakaz reklamy a reszta to tylko dodatek.
Tomaszu zauważ również, że mamy tu zbieżność interesów Izb i sieci - sieci potrzebują farmaceuty przy okienku, żeby trzepać kasę, izbom niezłomny heros okienkowy również procentuje PR-owo w MZ. Dlatego moim zdaniem powyższa analiza powstała na zlecenie Izb, żeby przestraszyć potencjalnych farmaceutów, którzy odchodząc od okienka zapoczątkują lawinę zamknięć aptek.
Jak trzeba to służba zdrowia a jak nie trzeba to najdroższy sprzedawca....
Jak dla mnie ściema... Pracodawca ma obowiazek zapewnic bezpieczne warunki pracy, a niektorzy nie traktuja nas jako zawod medyczny, wiec mam tutaj watpliwosci. Co do kodeksu etyki... To skoro tak sie przy nim upieraja, to rozumiem ze po epidemii skonczy sie wciskanie przykasowek i budowanie koszyka zakupowego. Poza tym np technicy nie maja takiego kodeksu, co z nimi?
Dobro nadrzędne, jakim jest dobro pacjenta to również zabezpieczenie pacjenta przed zarażeniem przez farmaceutę jak i innych pacjentów.
najbardziej dziwi mnie zdziwienie pacjentów, którzy wchodząc do apteki widzą limit osób, rękawiczki, maseczki itp - i pytają - a po co to? Tylko kto będzie im wydawał leki, jak nas na kwarantannę wszystkich pozamykają? Albo się zarazimy?
Logowanie

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Rejestracja

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto? Zaloguj się Nie pamiętasz hasła? Możesz je przypomnieć
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz