Apteki w Polsce realizują recepty z Ukrainy
Przede wszystkim należy pamiętać, że apteki ogólnodostępne w Polsce mogą realizować recepty wystawione na Ukrainie. Wcześniej zobowiązane są do sprawdzenia, czy recepta zawiera m.in. imię i nazwisko pacjenta, nazwę, moc i ilość leku, datę wystawienia recepty i dane osoby wystawiającej receptę. Takie recepty są jest realizowane za pełną odpłatnością. Podstawę prawną stanowi § 15 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie recept i przepisy Prawa farmaceutycznego.
To nie wszystko, co wiedzieć muszą nasi farmaceuci w Polsce. Osoby z Ukrainy często pytają o podstawowe informacje związane z pomocą medyczną i farmaceutyczną, a także o instytucje i miejsca, gdzie mogą uzyskać pomoc.
Prawo do podstawowej opieki zdrowotnej dla obywateli Ukrainy
Osoby uciekające przed konfliktem zbrojnym na Ukrainie, są wpuszczane bez większych problemów do Polski. Mają prawo do podstawowej opieki zdrowotnej, w tym szczepienia przeciw COVID-19, realizowania recept wystawionych na Ukrainie, a także pomocy w przypadku zagrożenia życia i zdrowia.
Jak uzyskać e-receptę? Teleplatforma Pierwszego Kontaktu
Farmaceuci powinni poinformować każdą osobę, która potrzebuje pomocy, że ruszyła Teleplatforma Pierwszego Kontaktu (TPK) Ministerstwa Zdrowia w języku ukraińskim. Dzięki niej obywatele Ukrainy mogą szybko uzyskać pomoc.
Ukraińcy mogą otrzymać m.in. e-receptę, e-skierowanie oraz poradę medyczną.
Należy zadzwonić pod bezpłatny numer 800 137 200 lub skorzystać z formularza https://dom.mz.gov.pl/nocna-swiateczna-opieka/ua. Infolinia jest obsługiwana w języku polskim, angielskim i ukraińskim.
Jak informuje Ministerstwo Zdrowia, z TPK można skorzystać w sytuacji:
- nagłego zachorowania, poza godzinami pracy POZ,
- nagłego pogorszenia stanu zdrowia, gdy nie ma objawów sugerujących stan bezpośredniego zagrożenia życia, a zastosowane środki lub leki dostępne bez recepty nie przyniosły spodziewanej poprawy,
- gdy zachodzi obawa, że oczekiwanie na otwarcie przychodni POZ może znacząco niekorzystnie wpłynąć na Twój stan zdrowia.
Farmaceuci dla Ukrainy
Naczelna Izba Aptekarska apeluje o pomoc ofiarom wojny na Ukrainie i wspiera akcje mające na celu niesienie pomocy wszystkim potrzebującym. Niezbędne są działania związane z zakresu farmacji, ale też dotyczące takich aspektów jak wsparcie finansowe, pomoc materialna.
Ukraińcy mogą mieć przy sobie wiele dokumentów, z którymi może zetknąć się polski farmaceuta. Przypomnijmy, że może to być ukraiński paszport, ukraiński dowód osobisty (w prawym dolnym rogu znajduje się nr dokumentu), Karta Polaka dla osób z Ukrainy (Karta Polaka nie równa się posiadaniu polskiego obywatelstwa. Kartę mają m.in. osoby, które wyrobiły wcześniej dokumenty wykazując, że przodkowie nie repatriowali się z terytorium RP na podstawie umów zawartych przez Polskę w latach 1944-1957 z Ukraińską Socjalistyczną Republiką Radziecką.
Farmaceuci powinni uznać również za dokument potwierdzający tożsamość Kartę pobytu, Zgodę na pobyt tolerowany (zasady wynikają z polskiej Ustawy o cudzoziemcach).
Naczelna Izba Aptekarska poinformowała o tym, że uruchomiła stronę internetową dla obywateli Ukrainy, w tym również farmaceutów. Farmaceuci dla Ukrainy to akcja prowadzona przez NRA, której celem jest niesienie pomocy potrzebującym oraz baza informacji dla farmaceutów z Polski.
Wydawanie pozwoleń na eksport produktów leczniczych zawierających substancje kontrolowane do Ukrainy
Kolejna ważna informacja dla polskich farmaceutów. W dniu 4 marca 2022 r. GIF wydał komunikat, zgodnie z którym uzyskanie pozwolenia na wywóz produktu leczniczego zawierającego w swoim składzie substancję kontrolowaną (środek odurzający albo substancję psychotropową) nie wymaga wcześniejszego uzyskania pozwolenia na przywóz od władz ukraińskich. Wynika to m.in. z decyzji MOKŚ.
Przypomnijmy, że Międzynarodowy Organ Kontroli Środków (MOKŚ) jest niezależną, quasi-sądowniczą instytucją, która monitoruje wdrażanie międzynarodowych konwencji antynarkotykowych. W tym wypadku, w związku z sytuacją na Ukrainie, Organ Kontroli dał zielone światło. Ma on wiele do powiedzenia, m.in. bada, czy rząd stosuje się do międzynarodowych porozumień antynarkotykowych. Obecna nadzwyczajna sytuacja na Ukrainie nie budziła jednak najmniejszych wątpliwości. Wnioski o wydanie takiego pozwolenia otrzymają mają najwyższy priorytet i są rozpatrywane poza kolejnością.
Współpraca polsko – ukraińska w celu niesienia pomocy jest realizowana na wielu płaszczyznach, w tym wymaga stosowania nadzwyczajnych środków, co dotyczy również produktów leczniczych zawierających substancje kontrolowane.
Podsumowanie
Obecnie wiele problemów w Polsce wynika z braku regulacji prawnych i dramatycznie zmieniającej się sytuacji na Ukrainie. Polacy pomagają. Mimo wszystko już dziś wiemy, że będzie problem z zasadami dotyczącymi refundacji, ale również z przepisami związanymi z wyrobieniem dokumentów, czy dopasowaniem polskich przepisów do nowej rzeczywistości wywołanej wojną na Ukrainie. Postępy prac z zakresu projekt aktów prawnych można śledzić na stronach internetowych m.in. Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Rządowego Centrum Legislacji, czy odpowiednich Ministerstw, w tym MSWiA. Nie wszystkie pomysły rządowe okażą się właściwe, chociaż intensywne prace już trwają, na przykład nad projektem tzw. Specustawy w sprawie przyjęć uchodźców Ukrainy na teren RP.
Przed farmaceutami i medykami czeka wiele wyzwań. Liczba Ukraińców ciągle rośnie. Wśród uciekających dużą część stanowią kobiety z dziećmi, które w wyniku działań wojennych zostały zmuszone do opuszczenia swojego kraju pochodzenia i wjechały do Polski. Wszyscy mogą liczyć na pomoc medyczną i farmakologiczną ze strony lekarzy i farmaceutów. Sytuacja zmienia się z dnia na dzień w związku z działaniami wojennymi na terenie naszych wschodnich sąsiadów.
Autorka: r. pr. Diana Głogowska – Bąk
