REKLAMA
pon. 23 stycznia 2023, 08:01

Czy farmacja jest nadal atrakcyjna wśród młodych osób?

Studenci farmacji z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadzili ankietę, która pokazuje realne problemy aktualnego systemu ich nauczania. Jej wyniki pokazują między innymi, że ponad 12% studentów farmacji, przy ponownym wyborze studiów, nie zdecydowałoby się na ten kierunek. Co na to Ministerstwo Zdrowia?

Od kilku lat można zaobserwować malejącą liczbę chętnych do studiowania farmacji. Z czego to wynika? (fot. Shutterstock)
Od kilku lat można zaobserwować malejącą liczbę chętnych do studiowania farmacji. Z czego to wynika? (fot. Shutterstock)

Zawody medyczne od zawsze kojarzą się z kilkoma kwestiami – ciężkimi studiami, szacunkiem społecznym i dobrymi zarobkami. Jednak w ciągu ostatnich lat trudno zgodzić się z tym ostatnim aspektem, czego najlepszym dowodem mogą być protesty lekarzy z 2021 roku czy ubiegłoroczne strajki pielęgniarek i położnych. Farmaceuci również mogą mieć powody do narzekań. Zwłaszcza że poziom zainteresowania zawodem farmaceuty i studiami na tym kierunku ulega znaczącemu obniżeniu.

Za przykład mogą posłużyć dane zaprezentowane przez GUS pod koniec 2021 roku. Wedle nich liczba aptek ogólnodostępnych zmniejszyła się o 1,6%, a punktów aptecznych o 0,4%. Zmiany dotyczą też kadr – liczba magistrów farmacji względem poprzedniego roku zmniejszyła się o 0,6%. Co ciekawe liczba techników farmacji (32 200) okazała się przewyższać liczbę osób zatrudnionych z tytułem magistra (26 000).

Dane zaprezentowane przez rzecznika prasowego Ministerstwa Zdrowia pokazują jednak, że liczba osób z prawem do wykonywania zawodu farmaceuty rośnie (czytaj również: Najnowsze dane GUS o rynku aptecznym w Polsce! Apteki, farmaceuci i technicy farmaceutyczni…).

Dnia 16 kwietnia 2021 r. znowelizowano ustawę z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty. W nowelizacji określono zasady uzyskiwania prawa wykonywania zawodu farmaceuty oraz zasady rozwoju zawodowego farmaceutów. Farmaceuci mają możliwość uzyskania dodatkowych kompetencji przez udział m.in. w kursach kwalifikacyjnych, których zakres i problematyka zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2022 r. w sprawie kursów kwalifikacyjnych dla farmaceutów.

Działania resortu zdrowia na rzecz zawodu farmaceuty

Wcześniej wspomniane kursy doszkalające farmaceutów, to nie jedyne działania podjęte przez Ministerstwo Zdrowia na rzecz wzmocnienia roli i wizerunku zawodu farmaceutycznego (czytaj również: Standardy nauczania farmaceutów do poprawki. Minister powołał zespół…).

– Dnia 29 września 2022 r. Minister Zdrowia powołał Zespół, który ma opracować zmiany w standardach kształcenia dla farmaceutów. Celem zespołu jest przygotowanie zmian obszarów kompetencyjnych absolwentów studiów oraz upraktycznienie kształcenia. Do zadań Zespołu należy opracowanie propozycji nowelizacji rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego w zakresie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu farmaceuty – wyjaśnia rzecznik prasowy resortu zdrowia.

Zwraca uwagę, że prace odbywają się w szerokim gronie ekspertów. Przewodniczącym zespołu jest dr hab. Wojciech Miltyk, Dziekan Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, Przewodniczący Konwentu Dziekanów Wydziałów Farmaceutycznyc. W jego skład wchodzą z kolei przedstawiciele: Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji i Nauki, Naczelnej Rady Aptekarskiej, Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych, Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Komisji Wyższego Szkolnictwa Medycznego Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, konsultant krajowy w dziedzinie farmacji szpitalnej, konsultant krajowy w dziedzinie farmacji klinicznej.

Studenci o studiach farmaceutycznych i zawodzie – szczera opinia

Zmiany dotyczące standardu procesu kształcenia przyszłych farmaceutów powinny być ukierunkowane na te aspekty, które spowodują, że nowe rzesze studentów będą z ochotą aplikować na uczelnie. Trudno jednak powiedzieć, aby politycy wiedzieli, jakie są aktualne potrzeby osób studiujących farmację. W tym celu studenci farmacji z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego wyszli naprzeciw Ministerstwu Zdrowia i przeprowadzili ankietę (308 respondentów), której wyniki mają na celu przedstawienie realnych problemów aktualnego systemu nauczania. Jak się okazuje zmniejszenie zainteresowania polską farmacją, ma znacznie szerszy wymiar niż mogłoby się to początkowo wydawać (czytaj również: Kształcenie farmaceutów na WUM zagrożone? Studenci piszą petycję…).

Zdecydowana większość studentów farmacji uznaje, że półroczna (960 godzin dydaktycznych) praktyka zawodowa na VI roku studiów (6 miesięcy w aptece ogólnodostępnej lub aptece szpitalnej i co najmniej 3 miesiące w aptece ogólnodostępnej) jest istotnym elementem całego procesu przygotowawczego.

Również większość ankietowanych była zgodna, że praktyka zawodowa powinna mieć miejsce dopiero po uzyskaniu tytułu magistra farmacji.

O jednomyślności wśród studentów (blisko 94% ankietowanych) można mówić w kontekście chęci odbycia praktyki, która byłaby płatna i zapewniała młodemu farmaceucie minimalne wynagrodzenie (wedle ustawy z dnia 10 października o minimalnym wynagrodzeniu – Dz. U. 2002 Nr 200 poz. 1679).

Jak się okazuje, bezpłatna praktyka zawodowa jest także głównym powodem niechęci do jej odbycia. Ponad 84% zapytanych studentów potwierdziło zmianę własnego nastawienia do realizacji praktyki studenckiej w aptekach, gdyby staż zapewniał im w tym czasie minimalne wynagrodzenie.

Wyniki ankiety powinny też dać do myślenia resortowi zdrowia, bo ponad 12% studentów oznajmiła, że przy ponownym wyborze studiów nie zdecydowałaby się na farmację.

Bezpłatny staż i długi czas trwania praktyki studenckiej to jedne z najczęściej wymienianych powodów niechęci do ponownego wyboru studiów farmaceutycznych. Niemniej jednak oprócz nich studenci wymieniają szereg innych problemów, które dotyczą aktualnego sposobu kształcenia przyszłych farmaceutów:

  • Zbyt mała liczba przedmiotów klinicznych czy patofizjologii chorób
  • Zarobki po studiach są niewymierne w porównaniu do trudu włożonego w naukę.
  • Brak rozwiązywania problematycznych przypadków związanych z pacjentami tzw. case study.
  • Ogromne poczucie presji ze strony prowadzących i dużej ilości materiału do opanowania w krótkim czasie np. w kontekście farmakologii.
  • Przesadna koncentracja na pracy w aptece – brak pokazywania innych ścieżek kariery dla farmaceutów m.in. w sektorze badań klinicznych czy pharmacovigilance.
  • Zbyt duża liczba przedmiotów teoretycznych, które nie odgrywają istotnej roli w praktyce i nie pozwalają w pełni skoncentrować się na przedmiotach praktycznych związanych bezpośrednio z zawodem np. opieka farmaceutyczna, wiedza o lekach OTC czy obsługa programu Kamsoft.

Brak zainteresowania studiami farmaceutycznymi w opinii władz uczelni

Uniwersytet Opolski jest jedną z trzynastu polskich uczelni wyższych z uprawnieniami do prowadzenia studiów farmaceutycznych. Kształcenie na Uniwersytecie Opolskim na kierunku farmaceutycznym jest możliwe od 2019 roku, co oznacza niewielki staż względem innych uczelni. Niemniej jednak dr hab. Dawid Siodłak, prof. Uniwersytetu Opolskiego i Dziekan Wydziału Chemii, wskazuje, że jednym z powodów zmniejszenia liczby absolwentów studiów farmaceutycznych mogą być pobudki ekonomiczne.

– Uczelnie oferujące kierunek farmacja znajdują się w dużych miastach, podczas gdy brak farmaceutów odczuwają mniejsze miejscowości. Stąd konieczność dojazdu lub zamieszkania w miejscu studiowania. Wykluczenie komunikacyjne związane z postępującą likwidacją połączeń autobusowych i kolejowych oraz rosnące ceny wynajmu powodują, że absolwenci szkół średnich z miejscowości znacznie oddalonych od dużych miast, a wykazujących dobre wyniki w nauce, z przyczyn ekonomicznych nie mogą podejmować docelowych studiów i wybierają kierunki, prowadzone przez uczelnie bliższe miejscu ich zamieszkania (na przykład oferowane przez wyższe szkoły medyczne obecne w regionie). Lub też wybierają kierunki, w których praca zarobkowa w celu utrzymania się w mieście jest do pogodzenia z nakładem czasu i wysiłku na realizację programu studiów. Farmacja do takich kierunków nie należy. Przyczyna ta była powodem starań o utworzenie kierunku farmacja na Uniwersytecie Opolskim i sięgnięcia po studentów, poza zasięgiem starszych i większych Uczelni. Farmacja w Opolu jest z przyczyn ekonomicznych bardziej dostępna dla studentów w regionie. A zatem większa też szansa, że w tym regionie pozostaną – wskazuje dr hab. Dawid Siodłak.

Dziekan Wydziału Chemii Uniwersytetu Opolskiego wskazuje też zmianę zainteresowań uczniów szkół średnich z klas o profilu biologiczno-chemicznym, którzy są głównym „źródłem” przyszłych studentów związanych z farmacją, medycyną, kierunkami przyrodniczymi, chemicznymi czy nauk o zdrowiu. Zdaniem dr hab. Dawida Siodłaka znaczna liczba studentów wybiera takie kierunki jak fizjoterapia, kosmetologia czy dietetyka, co jednocześnie powoduje zmniejszenie liczby potencjalnych kandydatów na zostanie farmaceutami.

– Trudno jednak ocenić, czy widoczna tendencja ma charakter stały, czy też jest pewną modą lub wypełnieniem zapotrzebowań na dany zawód, który z czasem ulegnie zmniejszeniu (ustabilizowaniu) – wyjaśnia wykładowca Uniwersytetu Opolskiego.

Oprócz powyższych przyczyn dr hab. Dawid Siodłak wspomina, że problem zmniejszenia liczby potencjalnych studentów może być rezultatem niżu demograficznego, który jest bolączką większości kierunków studiów od dłuższego czasu, zmian strukturalnych szkół średnich oraz niektórych kwestii dotyczących polskiego systemu oświaty np. strajki nauczycieli i ich odbiór społeczny czy też sygnalizowana przerwa generacyjna pomiędzy starzejącą się kadrą nauczycielską a brakiem nauczycieli specjalistów po studiach chemicznych i biologicznych, w tym kursach pedagogicznych.

Czas zacząć działać!

Nie ulega wątpliwości, że studia polskiej farmacji borykają się z wieloma problemami, które wymagają dość radykalnych zmian w dotychczasowym sposobie kształcenia. Choć powołany przez resort zdrowia zespół dopiero rozpoczął pracę nad modyfikacjami, to jednak warto byłoby już na tym początkowym etapie wziąć pod uwagę sugestie zaprezentowane przez studentów Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Nikt bowiem lepiej nie dostrzega problemów systemowych jak ci, którzy codziennie muszą się z nimi zmagać. Szkoda bowiem tracić czasu na wprowadzanie zmian, które w praktyce mogą okazać się nieskuteczne w kontekście odnowienia wizerunku studiów farmaceutycznych i zwiększenia ich atrakcyjności w oczach młodego pokolenia.

©MGR.FARM

Flora bakteryjna – jak o nią prawidłowo dbać?

11 kwietnia 202408:44

Flora bakteryjna człowieka kształtuje się od pierwszego dnia jego narodzin, a przez wszystkie następne lata podlega ciągłym fluktuacjom. Wpływ na zmianę składu i jakości mikrobiomu ma bardzo wiele czynników, m.in. stosowana dieta, przebyte infekcje, zażywane leki, aktywność fizyczna, przewlekły stres, zmiany hormonalne i szereg innych. [1][2]

Flora bakteryjna- jak o nią prawidłowo dbać? (fot. shutterstock.com)

Odpowiednio ukształtowana flora bakteryjna jelit jest jednym z najważniejszym elementów, warunkujących utrzymanie dobrego stanu zdrowia człowieka przez całe życie. Badania naukowe dowodzą, iż zachowanie homeostazy organizmu w dużej mierze zależy od składu mikrobiomu, a zmiany w nim zachodzące mogą przełożyć się na trwałe efekty, wpływające na funkcjonowanie całego organizmu przez wiele lat. [3]

Z tego powodu tak ważne jest, aby nie zaniedbywać własnego mikrobiomu, a w razie wystąpienia sytuacji, które mogą niekorzystnie wpływać na jego funkcjonowanie (np. infekcje z towarzyszącą biegunką, przyjmowanie niektórych leków, zaburzenia hormonalne, przewlekły stres itp.), wspomagać organizm odpowiednimi preparatami probiotycznymi.[1][2]

Probiotyki a stosowanie leków z różnych grup terapeutycznych

Wbrew powszechnie panujacej opinii, według której probiotyki stosuje się jedynie podczas antybiotykoterapii, należy wziąć pod uwagę konieczność ich suplementacji podczas przyjmowania leków, mogących doprowadzić do dysbiozy jelitowej. Są to m.in. leki przeciwzapalne i przeciwbólowe z grupy NLPZ, często łączone z lekami hamującymi wydzielanie kwasu solnego z grupy IPP (szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku). Połączenie to wpływa niekorzystnie zarówno na śluzówkę przewodu pokarmowego (działanie uszkadzające wywołane przez NLPZ), jak i na skład i liczebność bakterii jelitowych (dysbioza wywołana przez IPP). Badania naukowe dowiodły, iż stosowanie probiotyków równolegle z NLPZ i IPP zmniejsza negatywne działanie tychże leków na śluzówkę przewodu pokarmowego oraz działa korzystnie na mikrobiom. [4][5]

Ponadto, innymi lekami, mogącymi powodować niekorzystne zmiany w mikrobiomie i wywoływać zaburzenia żołądkowo – jelitowe są: statyny, metformina (szczególnie w początkowym okresie leczenia) oraz leki przeczyszczające. [5] Udowodniono, iż równoczesne stosowanie probiotyków w czasie zażywania leków z powyższych grup wiąże się ze zminimalizowaniem skutków dysbiozy jelitowej oraz poprawą szczelności nabłonka jelit. [4]

Odporność organizmu a stosowanie probiotyków

Co więcej, warto pamiętać również o profilaktycznym stosowaniu probiotyków w okresie zwiększonej zapadalności na infekcje, m.in. jesienią i zimą. Według badań naukowych aż 70% limfocytów człowieka związanych jest z tkanką limfatyczną jelit, której stymulacja odbywa się za pomocą mikrobiomu. Podawanie probiotyków ma więc niebagatelny wpływ na utrzymanie wysokiej odporności organizmu. [1]

Probiotykoterapia w przewlekłym stresie

Kolejnym istotnym czynnikiem, który w znaczący sposób zaburza funkcjonowanie mikroflory jelitowej jest silny i przewlekły stres. [1] Według doniesień naukowych, istnieje wyraźny związek pomiędzy przyjmowaniem określonych szczepów probiotycznych, a reakcją organizmu na czynniki stresowe. Wykazano również, iż stosowanie probiotyków przez osoby zmiagające się ze stresem, poprawia szczelność nabłonka jelitowego i wpływa na obniżenie napięcia nerwowego.[6]

Mało urozmaicona dieta a probiotyki

Probiotyki zalecane są również podczas stosowania mało urozmaiconej diety. Badania wykazały, że nieprawidłowa (uboga w błonnik) dieta może prowadzić do namnażania w jelitach szkodliwych bakterii, co z kolei sktkuje wieloma problemami jelitowymi, takimi jak wzdęcia, zaparcia czy biegunki. Suplementacja bakterii probiotycznych wpływa wówczas na poprawę składu i jakości mikrobiomu, co przekłada się na zminimalizowanie ryzyka wystąpienia np. jelita drażliwego oraz objawów dyspeptycznych. [1][7]

Inne wskazania

Warto także pamiętać o zasadności stosowania probiotyków w czasie zmian hormonalnych, a także procesów starzenia się organizmu. Wykazano bowiem istnienie związku pomiędzy zmianami, zachodzącymi  w układzie endokrynnym, a składem mikroflory jelitowej.[2]

Ponadto, badania dowodzą, że przyjmowanie szczepów probiotycznych przez osoby, u których zachodzą procesy starzenia, korzystnie wpływa na różnorodność flory bakteryjnej jelit. [8]

Probiotyki wieloszczepowe – korzyści ze stosowania

Aby zapewnić sobie kompleksową probiotykoterapię warto wybierać takie preparaty, które zawierają wiele różnych szczepów bakteryjnych. Badania wykazały, iż kombinacja szczepów probiotycznych może wykazywać się większą skutecznością, niż stosowania tylko jednego szczepu, dzięki zachodzącemu synergizmowi działania. [9] Dla przykładu, preparat zawierający dziewięć różnych szczepów bakterii z rodzajów: Lactobacillus, Bifidobacterium, Streptococcus i Lactoccocus działa wielokierunkowo na mikrobiom, szybko wypełniając w nim ewentualne ubytki. [10] Co więcej, podczas wyboru probiotyku, dobrze jest zwrócić uwagę na obecność w nim substancji prebiotycznej (np. fruktoligosacharydów), która zapewnia szykie namnażanie szczepów probiotycznych w jelitach. [9]

Podsumowując, najczęstszym wskazaniem do stosowania probiotyków jest antybiotykoterapia. Jednak warto zdawać sobie sprawę z korzyści, wynikających z przyjmowania preparatów probiotycznych w sytuacjach, które mogą negatywnie wpłynąć na stan flory jelitowej, np. stosowanie leków typu NLPZ, IPP czy metforminy, mało urozmaicona dieta, zmiany hormonalne czy przewlekły stres. Warto również zwrócić uwagę na dobroczynne skutki stosowania probiotyków, zawierających wiele różnych szczepów bakteryjnych, mogących kompleksowo wpływać na mikrobiom organizmu.[2][4][5][6][9]

Źródła:

  1. M. Gałęcka i wsp., Znaczenie mikrobioty jelitowej w kształtowaniu zdrowia człowieka — implikacje w praktyce lekarza rodzinnego, Insytut Mikroekologii w Poznaniu. Forum Medycyny Rodzinnej 2018;12(2):50-59.
  2. H. Neuman i wsp., Microbial endocrinology: the interplay between the microbiota and the endocrine system, FEMS Microbiology Reviews 39(4), 2015. https://www.researchgate.net/publication/272624683_Microbial_endocrinology_the_interplay_between_the_microbiota_and_the_endocrine_system
  3. R.Witkowska-Wirstlein, M. U. Jurczyk , Czynniki determinujące kolonizację przewodu pokarmowego noworodka, Katedra Zdrowia Matki i Dziecka, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. http://www.przeglad.amp.edu.pl/uploads/2016/3/285_3_48_2016.pdf
  4. Węgielska, J. Suliburska, Wpływ leków na mikroflorę jelitową, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.
  5. https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/zaburzenia-flory-jelitowej-wywolane-lekami/
  6. Herman, Probiotics supplementation in prophylaxis and treatment of depressive and anxiety disorders – a review of current research, Psychiatr Pol 2019;53(2):459-473. https://www.psychiatriapolska.pl/Probiotics-supplementation-in-prophylaxis-and-treatment-of-depressive-and-anxiety,92392,0,2.html
  7. D. Winiarz i wsp., Probiotyki a zdrowie – dziś i jutro, Biul. Wydz. Farm. WUM, 2017, 10, 86-94.
  8. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468501120300146
  9. Zaremba, Dobrodziejstwa probiotyków i prebiotyków oraz ich naturalne źródła. Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  10.  https://www.multilac.pl/multilac-kapsulki/?

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]