Wspomniane dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostały wydane we wrześniu, w odstępie zaledwie tygodnia. Pierwszy z nich 10 września 2020 r. (VI SA/Wa 2202/18), a drugi 17 września 2020 r. (VI SA/Wa 1497/18). Obie sprawy łączy niemal wszystko, z wyjątkiem ostatecznego rozstrzygnięcia Sądu. Dlaczego?
W obu przypadkach chodziło o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki, w oparciu o przepisy dotyczące sukcesji generalnej (art. 494 § 2 k.s.h.). Do zezwoleń miały być wpisane nowe spółki, które przejęły poprzednich właścicieli aptek. W obu przypadkach były to też drugie wnioski w tej sprawie zgłaszane do WIF. Za pierwszym razem Inspektor odmawiał zmiany zezwolenia ponieważ spółki przejmujące apteki, należały do grupy kapitałowej posiadającej już więcej niż 1% aptek województwie. Również w obu przypadkach spółki pozbyły się więc udziałów wiążących je z grupą kapitałową. Po tym fakcie po raz kolejny złożyły wnioski do WIF o zmianę zezwoleń.
Co ciekawe w obu przypadkach identyczna była data wpłynięcia do WIF wniosku o zmianę zezwolenia (3 lipca 2017 r). W każdej ze spraw Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny odmówił zmiany powołując się na art. 99 ust. 2a pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. Mówi on, że do zezwoleń na prowadzenie apteki nie stosuje się art. 494 § 2 k.s.h. Przepis ten został wprowadzony do ustawy nowelizacją określaną jako „apteka dla aptekarza” i wszedł w życie 25 czerwca 2017 r. Jako, że w obu przypadkach postępowania zostały wszczęte po tej dacie, WIF zastosował nowe przepisy przy ich rozpatrywaniu. Odmowę zmiany zezwolenia w obu przypadkach podtrzymał też Główny Inspektor Farmaceutyczny.
I na tym podobieństwa między obiema sprawami się kończą. Dalej bowiem rozpatrzeniem skarg na decyzje organów zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w obu sprawach orzekł odmiennie.
Wyrok z 10 września 2020 r. – skarga uwzględniona
W pierwszym przypadku WSA uchylił decyzje organów I i II instancji, nakazując Inspekcji Farmaceutycznej ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd wskazał bowiem, że decydująca do zastosowania konkretnych przepisów podczas rozpatrywania wniosku o zmianę zezwolenia, nie jest data jego wpłynięcia, a data przejęcia spółki. A to nastąpiło przed wejściem w życie przepisów „apteki dla aptekarza”, które uniemożliwiły stosowanie art. 494 § 2 k.s.h. do zezwoleń na prowadzenie apteki.
WSA w wyroku z 10 września wskazał, że do połączenia spółek (przejmującej z przejmowaną – posiadającą zezwolenie) doszło w październiku 2014 roku. Wtedy nie obowiązywała „apteka dla aptekarza”. Oznacza to, że to wtedy „z mocy samego prawa doszło do przejścia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej na skarżącą na podstawie art. 494 § 2 k.s.h.”.
– Zatem już przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. z mocy prawa nastąpił skutek, który organ musi uwzględnić w żądanej przez spółkę decyzji. Decyzja ta ma potwierdzić stan faktyczny, który ukształtował się z mocy art. 494 § 2 k.s.h. – czytamy w wyroku WSA.
Według Sądu w tej sprawie „sama czynność organu odnosząca się do potwierdzenia uprawnień przejętych z mocy prawa ma charakter stricte deklaratoryjny.” W uzasadnieniu WSA powołał się też na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2020 r (II GSK 3025/17, II GSK 3026/17, II GSK 3027/17, II GSK 3135/17, II GSK 3291/17)(czytaj więcej: Czy to koniec sporu o przepisy antykoncentracyjne na rynku aptek?).
Wyrok z 17 września 2020 r. – skarga nieuwzględniona
Niespełna tydzień później Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając w innym składzie, w bliźniaczej sprawie, wydał odmienny wyrok. Skarga spółki na decyzje WIF i GIF została przez niego oddalona. WSA potwierdził, że w czasie gdy dochodziło do łączenia spółek w trybie art. 494 § 2 k.s.h. (przejmującej z przejmowaną) nie istniał przepis wyłączający sukcesję zezwolenia na prowadzenie apteki (art. 99 ust. 2a pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne). Jednak już wtedy spółka nie spełniała warunków niezbędnych do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki.
WSA uznał, że decyzja WIF dotycząca zmiany zezwolenia nie stanowi tylko bezrefleksyjnego potwierdzenia sukcesji dokonanej na podstawie art. 494 § 2 k.s.h. Jej wydanie powinno być poprzedzone badaniem dopuszczalności wykonywania zezwolenia przez nowy podmiot. W tej argumentacji WSA powołał się na wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r. (II GSK 3573/17)(czytaj więcej: NSA oddalił dwie skargi kasacyjne o “1 procent”. Dlaczego to ważne?).
– Innymi słowy przejmujący spółkę nie staje się beneficjentem zezwolenia, jeżeli nie spełnia warunków do jego otrzymania. Kwestia ta musi zatem podlegać ocenie organów inspekcji farmaceutycznej we właściwym trybie i następuje to w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 155 K.p.a. – czytamy w orzeczeniu.
W momencie łączenia spółek, nie mogło dojść do przeniesienia zezwolenia, bo przejmująca nie spełniała obowiązujących wówczas wymogów. Dopiero 23 czerwca 2017 r. spółka wyzbyła się udziałów, łączących ją z grupą kapitałową przekraczającą 1% aptek w województwie. Po tym fakcie złożyła ponowny wniosek o zmianę zezwolenia, który do WIF wpłynął 3 lipca 2017 r. We wniosku tym spółka powołała się znów na art. 494 § 2 k.s.h. Ten jednak po 25 czerwca 2020 r. na mocy „apteki dla aptekarza”, został wykluczony z zastosowania do zezwoleń na prowadzenie apteki.
– Zdaniem Sądu, w takim przypadku należało wydać decyzję odmawiającą wnioskowanej zmiany. Takie też ma rozstrzygnięcie zaskarżona decyzja, która odpowiada prawu pomimo błędnego uzasadnienia na skutek przyjętej przez Organ interpretacji przepisów ustawy zmieniającej o mającym zastosowanie w sprawie art. 99 ust. 2a pkt 1 Prawa farmaceutycznego – czytamy w orzeczeniu.
Oba orzeczenia są nieprawomocne. Sprawy będzie jeszcze rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny.
©MGR.FARM
