W lipcu ubiegłego roku Ministerstwo Zdrowia zwróciło się do Związku Powiatów Polskich o zebranie informacji na temat organizacji dyżurów aptek w Polsce. Miały one pomóc w ocenie skuteczności przepisów, które wprowadzono od początku 2024 roku. Przepisów, o które od lat zabiegali farmaceuci i ich samorząd, ale które krytykowały władze powiatów.
Przypomnijmy, że wraz z tzw. dużą nowelizacją ustawy refundacyjnej zniesiono obowiązek pełnienia dyżuru przez apteki pod dyktando uchwał władz powiatów. Wprowadzono ich dobrowolność i ich finansowanie przez NFZ – by zachęcić właścicieli aptek do ich pełnienia. Do ustawy wprowadzono też definicję dyżury apteki. Obecnie za dyżur w porze nocnej uznaje się pracę apteki bez przerwy przez kolejne 2 godziny między 19.00 a 23.00. Z kolei dyżur w dzień wolny od pracy oznacza jej pracę przez 4 godziny zegarowe między 10:00 a 18:00.
Na podstawie nowych przepisów dyżury aptek mogą docelowo wyznaczać powiaty z siedzibą w mieście liczącym do 40 tys. mieszkańców. W pozostałych, wyznaczenie dyżurów aptek tą drogą jest możliwe tylko w przypadku wykazania takiej potrzeby.
- Czytaj również: Ministerstwo Zdrowia weryfikuje przepisy dotyczące dyżurów aptek
Wprowadzone rozwiązania od samego początku krytykowali przedstawiciele samorządów terytorialnych – powiatów. Nowe przepisy znacząco utrudniły im bowiem organizację dyżurów, uchylając ustawowy „przymus” ich pełnienia. W wielu powiatach, gdzie do tej pory apteki pełniły dyżury, w 2024 roku już ich nie było. W rezultacie w lokalnych mediach często pojawiały się informacje o problemach z dostępem pacjentów do aptek w nocy i święta.
Na fali niezadowolenia z nowych przepisów, Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało przyjrzenie się sprawie i rozeznanie w rzeczywistych potrzebach powiatów. Dlatego też Związek Powiatów Polskich pod koniec lipca zwrócił się do swoich członków, o przesyłanie informacji na temat uchwał dotyczących dyżurów aptek, wydanych w oparciu o nowe przepisy. ZPP pytał o uzasadnienia uchwał, przyczyny ich niepodjęcia i praktyczne problemy wynikające z nowych przepisów.
230 powiatów gdzie powinny być uchwały w sprawie dyżurów
Wyniki ankiety przeprowadzonej przez Związek Powiatów Polskich we wrześniu ubiegłego roku trafiły do Ministerstwa Zdrowia. ZPP niedawno opublikował te dane także na swoich stronach. Wynika z nich, że do wyznaczenia dyżurów aptek zgodnie z nowymi przepisami, było uprawnionych 230 powiatów. To wszystkie powiaty w Polsce, których siedziba jest w mieście liczących do 40 tys. mieszkańców. W zestawieniu tym nie uwzględniony miast na prawach powiatów.
ZPP tylko z 3 powiatów nie uzyskało informacji czy podjęto w nich uchwały dotyczące dyżurów aptek. Natomiast 105 poinformowało, że takich uchwały nie podjęto.
– Jako przyczynę niepodjęcia uchwały w przypadku w/w powiatów w 28 przypadkach wskazano brak zainteresowana podmiotów prowadzących apteki z przyczyn personalnych (w niektórych przypadkach jako drugi powód wskazywano również inne przesłanki wyłączenia aptek z możliwości pełnienia dyżurów wskazane w art. 94 ustawy oraz niewytwarzanie leków recepturowych). W przypadku jednego z powiatów wskazano, że prace nad uchwałą nadal trwają – czytamy w piśmie wysłanym przez ZPP do Ministerstwa Zdrowia.
- Czytaj również: Dyżury aptek powodem coraz większego oburzenia pacjentów…
Co ciekawe spośród wspomnianych 230 powiatów, 69 nie podjęło uchwały po analizie rozkładów pracy aptek ogólnodostępnych oraz analizy potrzeb mieszkańców.
– Niemniej jednak w tej grupie powiatów mamy również sygnały, że dyżury w porze nocnej nie zawsze są zagwarantowane we wszystkie dni w roku lub rozkład pracy aptek ogólnodostępnych gwarantuje ich pracę do godziny 21:00, ale nie podejmowano uchwał z uwagi na otwarcie wyrażany przez podmioty prowadzące apteki brak chęci w zakresie pełnienia dyżurów w godzinach od 21:00-23:00 – wskazuje ZPP.
Dominują dyżury rotacyjne
Jak się okazuje spośród powiatów, które podjęły uchwały (122 powiaty) aż 75 wyznaczyło więcej niż jedną aptekę do pełnienia dyżurów. W zdecydowanej większości przypadków były to tzw. dyżury rotacyjne. W skrajnych przypadkach takich aptek wyznaczano 12. Powodem wyznaczenia dyżurów w trybie rotacyjnym były oświadczenia składane przez podmioty prowadzące apteki o braku personelu.
– Zwracamy przy tym uwagę, że wyznaczanie aptek w trybie rotacyjnym jest niekorzystne dla pacjenta, a po stronie powiatu rodzi ryzyko potrzeby częstej zmiany uchwały. W tym miejscu zwracamy uwagę, że spośród wskazanych 122 powiatów, 29 podejmowało uchwały w sprawie wyznaczenia dyżurów aptek więcej niż raz – wskazuje ZPP.
Czytaj również: Dyżury aptek ciągle kością niezgody w powiatach obwarzankowych
Powodem konieczności podjęcia kolejnej uchwały były m.in. pisma aptek, że pomimo uchwały nie zamierzają podjąć się dyżurów. Jako powód wskazywano też zaprzestanie spełnienia warunków do pełnienia dyżurów już po podjęciu uchwały. Wynikało to z wydania decyzji WIF o usunięciu naruszeń lub wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki.
Braki kadrowe w aptekach i problemy z dyżurami
Spośród powiatów, które podjęły uchwały w sprawie dyżurów 18 wskazało, że pomimo to potrzeby mieszkańców nie są zaspokojone. Innymi słowy nie udało się podjąć uchwały, która pozwalałaby na zapewnienie wszystkich dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy, których potrzeba zabezpieczenia wynikała z analizy potrzeb mieszkańców.
– Jako powód ponownie wskazywano oświadczenia zgłaszane przez podmioty prowadzące apteki o braku personelu – wskazuje ZPP.
W części powiatów nie udało się obsadzić wszystkich dyżurów. Niekiedy wynikało to z faktu, że analiza potrzeb wykazała, że np. nie ma potrzeby wyznaczania dyżurów w niedzielę. Problem ten dotyczył też dyżurów w porze nocnej przypadających w dniach, które jednocześnie są dniami ustawowo wolnymi od pracy.
- Czytaj również: NFZ podpisał 262 umowy na finansowanie dyżurów aptek…
Spośród powiatów, które podjęły uchwały w 9 przypadkach powiat pozyskał informację, że prowadzący apteki odmówili podpisania umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia.
– Co najmniej w jednym przypadku prowadzący aptekę zaskarżył uchwałę zarządu powiatu do sądu administracyjnego. W powiecie, którego dotyczy sprawa rotacyjnie wyznaczono 6 aptek do pełnienia dyżurów w porze nocnej i 7 do pełnienia dyżurów w dni wolne od pracy, w niedziele nie było potrzeby wyznaczania dyżurów. Skarżąca apteka w okresie 6 miesięcy miała wyznaczonych łącznie 21 dni dyżurów nocnych i jeden dyżur w dzień wolny od pracy (łącznie 46 godzin dyżuru w okresie 6 miesięcy) i zatrudnia co najmniej 2 magistrów farmacji – wylicza ZPP.
Spośród powiatów mających siedziby w miastach liczących więcej niż 40 tys. mieszkańców tylko 5 zdecydowało się na podjęcie uchwały.
©MGR.FARM
