Dokładnie 25 czerwca 2017 roku w życie weszła nowelizacja ustawy Prawo farmaceutyczne, określana też jako „apteka dla aptekarza”. Wprowadziła ona szereg ograniczeń dotyczących wydawania zezwoleń na apteki. Oprócz kryteriów własnościowych (tylko farmaceuta może otworzyć aptekę) i ilościowych, wprowadzono także ograniczenia geograficzne. W rezultacie obecnie nowe apteki mogą powstawać w odległości nie mniejszej niż 1000 metrów od już istniejących. Odległość ta może być mniejsza (ale nie mniejsza niż 500 metrów) jeśli w danej gminie na jedną aptekę przypada więcej niż 3000 mieszkańców.
Wspomniane ograniczenia od samego początku budziły kontrowersje dużej grupy przedsiębiorców. Wśród nich byli także właściciele lokali, w których prowadzone są apteki. Jeden z nich na początku listopada skierował petycję do Ministra Zdrowia, w sprawie zmiany wspomnianych przepisów. Wskazywał w niej, że ograniczenia geograficzne dotyczące otwierania nowych aptek, naruszają prawa nabyte właścicieli lokali aptek, uzależniając wykorzystanie takich lokali od podmiotów prowadzących apteki (czytaj również: Przepisy „apteki dla aptekarza” naruszają prawa właścicieli lokali, w których są apteki?).
A konkretnie chodzi o lokale, które zostały przygotowane specjalnie do prowadzenia w nich aptek. Jeśli obecnie lokal takiej apteki nie spełnia wymagań geograficznych, nie jest możliwa zmiana jego najemcy na innego, który również mógłby w nim prowadzić aptekę. Zatem jeśli aktualny najemca (który uruchomił aptekę przed 2017 rokiem) straci zezwolenie, właściciel lokalu będzie musiał zmienić jego przeznaczenie, bo otwarcie w nim kolejnej apteki będzie niemożliwe (lub skrajnie utrudnione).
„Apteka dla aptekarza” zawierała przepisy przejściowe, na mocy których zezwolenia wydane przed jej wejście w życie, nie musiały spełniać nowych wymagań. Autor petycji do Ministra Zdrowia apelował, by objęły one nie tylko zezwolenia wydane przed 25 czerwca 2017 r. ale także lokale aptek przystosowane do takiej działalności. Minister Zdrowia uznał jednak, że przedstawiona propozycja nie zasługuje na uwzględnienie.
Petycja rozpatrzona negatywnie
Odpowiedzi na petycję udzielił na początku stycznia 2023 r. wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski. Wskazał on, że „Minister Zdrowia nie odczytuje zasadności uwzględnienia w powyższym katalogu [podmiotów objętych przepisami przejściowymi] właścicieli budynków, w których prowadzona jest, lub planowana jest do prowadzenia działalność apteczna”.
Miłkowski wyjaśnia, że przytoczona w petycji „zasada ochrony interesów w toku”, zapewnia ochronę jednostki w sytuacjach, gdy rozpoczęła ona określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego i może być ograniczona gdy przemawia za tym inna zasada prawnokonstytucyjna. Tak miało być w tym przypadku (czytaj również: Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia wątpliwości dotyczące ustawy Apteka dla Aptekarza).
– …uzasadnieniem do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne było przeciwdziałanie nieprawidłowościom w postaci tworzenia dysfunkcjonalnych aptek nierealizujących swoich podstawowych zadań i eliminacji z rynku prawidłowo funkcjonujące apteki oraz zagwarantowanie dzięki temu równego dostępu do usług farmaceutycznych – przypomina wiceminister.
W jego ocenie cele te wpisują się w konstytucyjną zasadę ochrony zdrowia. Poza tym Maciej Miłkowski zwraca uwagę, że „apteka dla aptekarza” zawierała przepisy przejściowe. Spełniona została w ten sposób ”zasada państwa prawnego i wynikająca z niej zasada zaufania obywatela do państwa, pewności prawa oraz ochrony praw nabytych”.
Jednocześnie wiceminister wskazuje, że samo niespełnienie kryterium geograficznego czy demograficznego nie przesądza machinalnie o niemożności zlokalizowania apteki w konkretnej lokalizacji. A to za sprawą art. 99 ust. 3e wspomnianej ustawy, który umożliwia Ministrowi Zdrowia wrażenie zgody na wydanie przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego zezwolenia na prowadzenie apteki z pominięciem tych ograniczeń. Warunkiem jest jedna to, że powstanie apteki podyktowane jest ważnym interesem pacjentów oraz koniecznością zapewnienia im dostępu do produktów leczniczych (czytaj również: Minister Zdrowia przegrywa w sądzie. Sprawa dotyczyła apteki w Gryficach…).
©MGR.FARM
