W połowie 2017 roku do sejmowej Komisji ds. Petycji trafiła petycja dotycząca klauzuli sumienia dla farmaceutów, techników farmaceutycznych i właścicieli aptek autorstwa Stowarzyszenia Farmaceutów Katolickich Polski. Jej autorzy zwracali się z prośbą o podjęcie działań legislacyjnych regulujących sposób korzystania przez farmaceutów z prawa do wolności sumienia. W petycji przedłożyli oni również konkretny projekt zmian ustaw, które miały doprowadzić do sytuacji prawnej umożliwiającej farmaceutom korzystanie z wolności sumienia podczas wykonywania pracy zawodowej (czytaj więcej: Projekt klauzuli sumienia dla farmaceutów, techników i właścicieli aptek w Sejmie).
Petycja Stowarzyszenia Farmaceutów Katolickich Polski czekała na rozpatrzenie przez Komisję ds. Petycji przez kilka miesięcy. Ostatecznie na prośbę Komisji projekt klauzuli sumienia zaproponowany przez Stowarzyszenie Farmaceutów Katolickich Polski zaopiniowało Biuro Analiz Sejmowych. Po przeanalizowaniu zagadnienia eksperci odnieśli się do projektu pozytywnie. BAS uznało, że ustawowe uregulowanie zasad korzystania z klauzuli sumienia przez farmaceutów i techników farmacji jest w świetle konstytucji i prawa międzynarodowego nie tylko dopuszczalne, ale wręcz nakazane (czytaj więcej: BAS chwali projekt klauzuli sumienia dla farmaceutów).
Klauzula sumienia dla farmaceutów wymaga uregulowania
Ostatecznie Sejmowa Komisja ds. Petycji pochyliła się nad tematem klauzuli sumienia dla farmaceutów dopiero w listopadzie 2017 roku. Stało się to po ponad 6 miesiącach od złożenia petycji przez Stowarzyszenie Farmaceutów Katolickich Polski. Posłowie doszli do wniosku, że konieczne jest uregulowanie kwestii korzystania przez farmaceutów z wolności sumienia. Uznali też, że powinien tym zająć się resort zdrowia. W rezultacie podjęli decyzję o wystosowaniu w tej sprawie dezyderatu do ministra zdrowia. Jego treść została przez członków Komisji przegłosowana dopiero 25 stycznia 2018 r. Na stronach sejmowych opublikowano ją 5 lutego 2018 r. Co się w nim znalazło?
W dezyderacie Komisja „zasygnalizowała” potrzebę wprowadzenia do systemu prawnego możliwości korzystania przez farmaceutów z klauzuli sumienia. Znalazł się w nim także postulat wprowadzenia mechanizmu, który zapewni pacjentom dostęp do wszystkich zarejestrowanych leków w sytuacji, gdy farmaceuta – powołując się na klauzulę sumienia – nie chce im go sprzedać, a w danej miejscowości nie ma innej apteki (czytaj więcej: Coraz bliżej klauzuli sumienia dla farmaceutów i techników farmaceutycznych?).
Zdaniem komisji potrzebny jest także zapis niepozwalający na nadużywanie klauzuli sumienia, np. przez miłośników zwierząt, którzy odmawiają wydania leku testowanego na zwierzętach. Co ciekawe w dezyderacie znalazła się też prośba o „precyzyjne wskazanie pełnej listy leków ratujących życie”.
Od tego momentu minęło 411 dni. Tak długo sejmowa Komisja do spraw Petycji czeka na odpowiedź z Ministerstwa Zdrowia na dezyderat dotyczący klauzuli sumienia dla farmaceutów. To złamanie zasad obowiązujących w tej komisji, a jej członkowie mówią o ucieczce od trudnego tematu światopoglądowego.
Niejednoznaczne komunikaty Ministerstwa Zdrowia
Komunikaty płynące w tej sprawie z Ministerstwa Zdrowia były do tej pory jednak dość ogólnikowe i niejednoznaczne. W 2017 roku w jednym z wywiadów ówczesny minister zdrowia Konstanty Radziwiłł stwierdził, że „każdy człowiek ma prawo do tego, żeby żyć w zgodzie ze swoim sumieniem”. Przywołał też wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, że prawo do niebycia zmuszanym do działania wbrew swojemu sumieniu jest prawem, które wynika wprost z konstytucji i obejmuje każdego obywatela (czytaj więcej: Konstanty Radziwiłł o klauzuli sumienia aptekarzy).
Nieco później, w odpowiedzi na jedną z interpelacji poselskich (autorstwa Tomasza Kostusia), wiceminister zdrowia Marcin Czech stwierdził, że klauzula sumienia może znaleźć się w ustawie o zawodzie farmaceuty, która „stwarza szanse na uregulowanie na poziomie ustawy przedmiotowej kwestii. Po skierowaniu projektu ustawy do konsultacji publicznych będzie istniała możliwość wyrażenia stanowiska co do proponowanej regulacji, by rozważone były głosy i zagwarantowane były interesy wszystkich zaangażowanych podmiotów” (czytaj więcej: W ustawie o zawodzie farmaceuty będzie zapis o klauzuli sumienia?).
Kolejny minister zdrowia – Łukasz Szumowski – zaprezentował w tej kwestii nieco inne stanowisko od swojego poprzednika. W jednym z wywiadów radiowych stwierdził, że „współczesne apteki funkcjonują inaczej niż kiedyś. Dzisiaj mamy do czynienia właściwie tylko ze sprzedażą gotowych preparatów. Pytanie zasadnicze jest takie: czy można nie sprzedać pewnych produktów, powołując się na klauzulę sumienia? Muszę przyznać, że nie mam na ten temat wyrobionego zdania” – mówił Szumowski (czytaj więcej: Klauzula sumienia dla aptekarzy? Minister zdrowia odpowiada).
Źródło: ŁW/Rzeczpospolita/MGR.FARM
