REKLAMA
śr. 8 marca 2023, 12:33

Mniej zatrudnionych farmaceutów w aptece obroną przed nocnymi dyżurami?

Dyżury pełnione przez apteki ogólnodostępne w dni wolne od pracy oraz w porze nocnej to problem nierozwiązany od lat. Główną przyczyną tego problemu jest to niedostateczny poziom dofinansowania aptek z tytułu pełnienia dyżurów.

Proponowane przepisy mogą zachęcić przedsiębiorców do ograniczenia liczby zatrudnionych farmaceutów, celem uwolnienia się od obowiązku pełnienia dyżurów aptek (fot. Shutterstock)
Proponowane przepisy mogą zachęcić przedsiębiorców do ograniczenia liczby zatrudnionych farmaceutów, celem uwolnienia się od obowiązku pełnienia dyżurów aptek (fot. Shutterstock)

Obecnie obowiązujący przepis art. 94 ustawy Prawo farmaceutyczne stanowi, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń, również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Rozkład godzin pracy apteki ustala rada powiatu, po zasięgnięciu opinii wójtów, burmistrzów i prezydentów miast gmin z terenu danego powiatu oraz samorządu zawodu farmaceuty.

Wprawdzie opinia zainteresowanych podmiotów nie jest wiążąca dla rady gminy, niemniej jednak, rada powiatu, jako organ nieszczególnie predestynowany do określania potrzeb ludności w kwestii usług farmaceutycznych, przynajmniej ma szansę przed podjęciem uchwały zapoznać się ze stanowiskiem samorządu zawodowego.

Ponadto uchwała rady powiatu podlega zaskarżeniu, a zatem przedsiębiorca prowadzący aptekę ma szansę uwolnić się od niechcianego obowiązku, w przypadku gdy informacje nie dają podstaw do wyznaczenia akurat tej apteki do pełnienia dyżuru.

Projekt zmian

30 czerwca 2021 r. przygotowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw, który zakłada nowelizację art. 94 Prawa farmaceutycznego. Obecnie projekt nowelizacji został przekazany do rozpatrzenia przez Komisję Prawniczą Rządowego Centrum Legislacji (czytaj więcej:  Dyżury aptek po nowemu! Jak duże zmiany szykuje ustawodawca?).

Z uzasadnienia projektu wynika, że projektodawca wyszedł z założenia, że dyżury apteczne wymagają odejścia od filozofii przymusowości na rzecz dobrowolności. Ustawodawca przyjął optymistyczne założenie, że przedsiębiorcy z własnej nieprzymuszonej woli zdecydują  się realizować obowiązek pełnienia dyżurów. Mając jednak na względzie dotychczasowe doświadczenia, wątpliwe jest aby liczba przedsiębiorców aplikujących do pełnienia dyżurów umożliwiła wprowadzenie zasady dobrowolności pełnienia dyżurów. Otwarcie aptek ogólnodostępnych w godzinach zmniejszonej aktywności ludzkiej lub w dniach ustawowo wolnych od pracy, wiąże się z problemem zapewnienia chętnych ludzi do pracy, zwiększonymi kosztami prowadzenia apteki oraz niejednokrotnie jest po prostu nieopłacalne z ekonomicznego punktu widzenia.

Absurdalne propozycje…

Zaproponowana treść przepisu, pomijając fakt utopijności dobrowolnych dyżurów, przeczy jednak temu założeniu i można w niej znaleźć całą masę absurdów. Przykładowo apteka może zgłosić gotowości pełnienia dyżuru, ale zarząd powiatu nie jest zobowiązany do uwzględnienia tego zgłoszenia. Gdy zgłaszająca się apteka nie zapewnia np. odpowiedniej liczby personelu, zarząd powiatu musi wyznaczyć inną aptekę. Wobec tego, w przypadku gdy apteka nie jest zainteresowana pełnieniem dyżuru, przepis wprost zachęca do ograniczania liczby zatrudnionych farmaceutów.

Na tym jednak nie koniec…:

  • aptekę, która chciałaby pełnić dyżury dyskwalifikuje natomiast kontrola prowadzona w aptece przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego lub NFZ. Warunek jest o tyle zaskakujący, że wskazane podmioty prowadzą kontrole w ramach swoich kompetencji nadzorczych i nie oznacza to automatycznie, że apteka, która jest kontrolowana, w jakikolwiek sposób narusza obowiązujące ją przepisy.
  • projekt zakłada bardzo niebezpieczny zapis, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny może cofnąć zezwolenie na prowadzenie apteki, jeżeli apteka nie wykonuje uchwały zarządu.
  • jednocześnie, w przypadku nieprzekazania zarządowi powiatu informacji na temat godzin pracy apteki, podmiot prowadzący aptekę podlega karze w wysokości 2.000 zł. Zagrożenie karą nie wydaje się uzasadnione, ponieważ każda apteka zgłasza dane dotyczące dni i godzin otwarcia apteki do ogólnodostępnego Rejestru Aptek. Wspomniany Rejestr jest dostępny online na stronie internetowej https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/ra/search/public.
  • ponadto projekt zakłada różne traktowanie aptek w zależności od wielkości miejscowości, w której jest siedziba powiatu oraz ilości aptek wyznaczonych do pełnienia dyżurów.

Jeśli chodzi o finansowanie, to temat jest jeszcze bardziej zawiły, bo:

  • z obowiązku pełnienia dyżurów zwolnione są apteki sąsiadujące z miastami na prawach powiatu, pełnienie dyżuru przez aptekę zlokalizowaną w powiecie mającym siedzibę w miejscowości o liczbie mieszkańców nieprzekraczającej 40 tys. podlega finansowaniu przez NFZ, ale finansowanie dotyczy tylko jednej apteki, pozostałe zaś apteki mogą uzyskać finansowanie ze środków powiatu.
  • Powiat nie ma jednak obowiązku zapewnienia finansowania. Wobec tego problem finansowania dużej części aptek pełniących dyżury w dalszym ciągu pozostaje nierozwiązany.
  • Nietrudno wyobrazić sobie, że zarząd powiatu będzie chciał przerzucić całkowity koszt pełnienia dyżuru na podmiot prowadzący aptekę.

W przypadku gdy zarząd powiatu wyznaczy do pełnienia dyżurów dwie apteki, wówczas działalność jednej z aptek będzie finansowana ze środków NFZ, natomiast druga apteka pozostaje bez finansowania. Brak finansowania nie będzie jednak zwalniał z negatywnych konsekwencji niedopełnienia obowiązku realizacji dyżurów wiążących się nawet z niebezpieczeństwem utraty zezwolenia na prowadzenie apteki.

Dyżury bez konsultacji z samorządem…

Projekt ponownie przyznaje kompetencje wyznaczania aptek pełniących dyżury zarządowi powiatu, niestety wyłącza konieczność prowadzenia konsultacji z podmiotami najbardziej zainteresowanymi, tj. włodarzami gmin, a zwłaszcza z samorządem zawodowym farmaceutów.

Jednocześnie projekt nie określa precyzyjnych kryteriów jakimi ma się kierować zarząd wyznaczając apteki pełniące dyżury. Tak (nie)ustalone kryteria umożliwiają wskazywanie aptek pełniących dyżury w sposób dowolny, co niewątpliwie utrudni przedsiębiorcom możliwość zaskarżania uchwał. Prawdopodobieństwo zaskarżenia uchwały bez wątpienia zostanie zwiększone, w przypadku zmniejszenia liczebności zatrudnionych w aptece farmaceutów, co może zachęcić przedsiębiorców do ograniczenia liczby zatrudnionych, celem uwolnienia się od obowiązku pełnienia dyżurów.

Autorzy:

Tomasz Podhajny
Radca prawny

 

Witold Ziemniak-Mossakowski
Aplikant radcowski

Profilaktyka i właściwa terapia odleżyny – na co warto zwrócić uwagę?

17 maja 202408:58

Odleżyny lub też ciężko gojące się rany to wymagający problem, który wbrew pozorom dotyka sporej grupy pacjentów. Pojawienie się odleżyn może komplikować proces terapeutyczny innej choroby, bądź też być powodem dodatkowych trudności wymagających wdrożenia właściwego postępowania. W tym kontekście zasadnym wydaje się posiadanie wiedzy nt. tego, jak radzić sobie z tego typu problemami. Warto też wiedzieć, jak przeciwdziałać powstawaniu odleżyn, gdyż obecne na rynku preparaty dają również i taką możliwość.

Odleżyny to tak naprawdę uraz/uszkodzenie obszaru skóry obejmującego zwykle skórę i tkanki podskórne [1]. W wielu przypadkach uszkodzenie obejmuje także podskórną tkankę tłuszczową [2]. Tego typu rany powstają na skutek ucisku, tarcia, wilgoci lub też połączenia wszystkich tych niekorzystnych czynników [1]. Nowe rekomendacje proponują, aby odleżyny definiować zatem jako „urazy uciskowe” [2].

Co do zasady odleżyny powstają głównie w miejscach narażonych na ucisk w czasie unieruchomienia danej osoby [2]. Oznacza to, że najbardziej narażone na pojawienie się odleżyn są tkanki znajdujące się w okolicach kości krzyżowej, kości ogonowej, a także kończyn dolnych, zwłaszcza bioder i pięt [2]. Wszystko dlatego, że długotrwały ucisk prowadzi wprost  do niedokrwienia tych okolic. W wyniku tego komórki w tych miejscach są niedotlenione i nieodżywione. Konsekwencją tego jest rozwój stanu zapalnego, nadprodukcja wolnych rodników i upośledzenie normalnych procesów regeneracji skóry [2]. Im dłużej utrzymuje się taki stan, tym większe ryzyko powstania odleżyn.

Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie odleżyny?

Częstość występowania odleżyn jest różna, niemniej jednak istnieje zależność, że im dłuższy czas opieki nad pacjentem unieruchomionym, tym większe jest ryzyko tego typu zmian skórnych [2,3]. Generalnie statystyki pokazują, że częstość występowania waha się od kilku do nawet 30% u pacjentów objętych opieką długoterminową [3]. Pojawienie się odleżyn znacząco komplikuje dotychczasowy proces terapeutyczny i zwykle znacząco go wydłuża. Co gorsza – odleżyny zwiększają wskaźniki śmiertelności wśród pacjentów [3,4].

W praktyce istnieje kilka czynników, które wyraźnie zwiększają ryzyko wystąpienia odleżyn. Zalicza się do nich przede wszystkim unieruchomienie i ograniczenie mobilności danej osoby [2,3,4]. Nie bez znaczenia jest także wiek (osoby starsze są bardziej narażone z racji zmian w strukturze skóry oraz niedoborów dietetycznych) [2,3,4]. Odleżynom sprzyjają także niektóre schorzenia, jak cukrzyca, zakrzepica czy też reumatoidalne zapalenie stawów [2,4]. Wiele badań pokazuje jednak, że ogromne znaczenie w kontekście przeciwdziałania i terapii odleżyn odgrywa kwestia niedożywienia i braku konkretnych składników odżywczych w diecie [2,3,4,5].

Niedobory żywieniowe jako przyczyna odleżyny

Jak pokazuje zarówno teoria, jak i praktyka odżywianie i gojenie się ran są ze sobą ściśle powiązane [1]. Badania prowadzone na osobach z problematyką odleżyn uwidoczniły, że utrata masy ciała i niedobory żywieniowe znacząco zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się odleżyn [3]. Przykładem jest chociażby doświadczenie japońskie, gdzie prawie 59% osób po 65 roku życia z odleżynami było niedożywionych [3].

Z czego to wynika? Okazuje się, że stan odżywienia jest istotny dla procesów gojenia się ran. Brak składników odżywczych wydłuża chociażby fazę zapalną procesu gojenia, upośledza proliferację fibroblastów i zmniejsza poziom syntezy kolagenu [1]. Co więcej – niedożywienie ogranicza zdolności antyoksydacyjne organizmu, zwiększa podatność na infekcje (również w obrębie odleżyny) i wydłuża tym samym czas gojenia [1,2,3]. Wsparciem w takich sytuacjach jest uzupełnienie diety o niezbędne dla tych procesów składniki. Liczne wytyczne rekomendują w tym celu podaż białek. Niestety spora część pacjentów nie może ich przyjmować, z racji upośledzenia pracy nerek [1,6]. Co wtedy?

Aminokwasy wsparciem w terapii i profilaktyce odleżyn 

Wytyczne ESPEN (to europejska organizacja, która opracowuje zalecenia dietetyczne dla pacjentów z różnymi schorzeniami) rekomendują pacjentom z odleżynami przyjmowanie aminokwasów [3]. Pojawia się jednak pytanie, jakie konkretnie aminokwasy znajdują zastosowanie w tego typu problemach? Z pomocą przychodzą badania na pacjentach z odleżynami, według których w osoczu takich osób stwierdzono obniżone stężenia chociażby histydyny i tryptofanu [7].

Z kolei inne badania pokazały spore korzyści, jakie niesie ze sobą przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny [5]. Karnozyna to dipeptyd, składający się z dwóch aminokwasów: beta-alaniny i histydyny. Co do zasady posiada wiele biologicznych funkcji: działa antyoksydacyjnie oraz wspiera procesy gojenia się ran [5]. Mechanizm jej działania opiera się najprawdopodobniej na stymulacji fibroblastów do produkcji kolagenu oraz na zmniejszaniu stresu oksydacyjnego (który bez wątpienia ma miejsce w uszkodzonych tkankach) [5]. Badania udowodniły, że przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny przyśpiesza gojenie się ran [5,8].

Pellicar-F w prewencji i terapii odleżyn oraz ran przewlekłych

W kontekście zarówno przeciwdziałania, jak i właściwej terapii odleżyn dobrym rozwiązaniem może być produkt Pellicar-F, będący żywnością specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Pellicar-F to preparat zawierający:

  • L-karnozynę, która rozpada się we krwi do beta-alaniny i histydyny
  • treoninę

L-karnozyna, jak już wspomniano wspiera procesy gojenia się ran. Dodatek treoniny i tryptofanu ma za zadanie uzupełnić to działanie. Warto też wiedzieć, że przyjmowanie tryptofanu zmniejsza odczucie niepokoju i poprawia nastrój [9]. To również istotne w kontekście takich pacjentów, gdyż stres dotykający takie osoby dodatkowo utrudnia proces gojenia [10]. Pellicar-F rekomenduje się przyjmować 2 lub 3 razy na dobę. Wskazany jest zarówno dla osób dotkniętych już problemem ran i odleżyn, jak również jako ich prewencja. Wszystko dlatego, że jak już wspomniano niedobory żywieniowe znacząco zwiększają ryzyko powstania tego typu zmian skórnych.

Wyłącznym dystrybutorem produktu w Polsce jest NGK Pharma Sp. z o.o.

Literatura:

  1. Joyce K. Stechmiller, Understanding the role of nutrition and wound healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 25, Number 1, 2010, 61-68
  2. Joshua S. Mervis, Tania J. Phillips, Pressure ulcers: pathophysiology, epidemiology, risk factors, and presentation, J Am Acad Dermatol, October 2019
  3. Seied Haidi Saghaleini, et.al., Pressure ulcer and nutrition, Indian J Crit Care Med 2018;22: 283-9
  4. Man-Long Chung, et.al., Risk factors for pressure injuries in adult patients: a narrative synthesis, Int. J. Environ. Public Health 2022,19,761
  5. Kensaku Sakae, et.al., Effects of L-carnosine and its zinc complex (polaprezinc) on pressure ulcer healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 28, Number 5, October 2013, 609-616
  6. Emily Haesler, et.al., National Pressure ulcer advisory panel, European pressure ulcer advisory panel and Pan Pacific injury alliance. Prevention and treatment od pressure ulcers: Clinical practice Guideline, Australia 2014
  7. Dawson B, Fevaloro E.J., High rate of deficiency in the amino acids tryptophan and histidine in people with wounds: implication for nutrient targeting in wound management – a pilot study, Adv Skin Wound Care 2009;22:79-82
  8. Ansurudeen I, et.al., Carnosine promotion of wound healing. (w:) Imidazole dipeptides chemistry analysis, function and effects, ed. R. Preedy, The Royal Society of Chemistry, 2015, 325-340
  9. Kikuchi A.M., et.al., A systematic review of the effect od L-tryptophan supplementation on mood and emotional functioning, J Diet Suppl. 2021;18: 316-333
  10. Vileikyte L., Stress and wound healing, Clin Dermatol 2007;25: 49-55

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]