Raport OECD to część serii tego typu publikacji, które analizują organizację i wydajność systemów opieki zdrowotnej oraz wpływające na nią czynniki w poszczególnych krajach. Eksperci wskazują w nim między innymi, że konieczna jest ponowna analiza ról konkretnych pracowników systemu ochrony zdrowia w celu lepszego zaspokojenia potrzeb pacjentów. Zmiany w tym zakresie mogą poprawić dostęp do podstawowych usług opieki zdrowotnej w odległych lub niedostatecznie chronionych obszarach.
Pozytywny trend, który jest widoczny w niektórych krajach OECD to rosnąca rola pielęgniarek i farmaceutów. Coraz częściej angażują się oni w profilaktykę, edukację i zarządzanie chorobami przewlekłymi. Duże znaczenie ma też powierzanie im szczepień, tradycyjnie przeprowadzanych tylko przez lekarzy (czytaj również: Nie ma przeszkód by farmaceuta mógł szczepić w aptece).
Jako przykład eksperci podają Francję, gdzie rozszerzenie roli pielęgniarek i farmaceutów jest częścią krajowego planu „Ma santé 2022” w celu poprawy dostępu do ochrony zdrowia w obszarach o niedostatecznym zasięgu do niej. W rezultacie rola farmaceutów we Francji systematycznie rośnie. Mogą oni szczepić i wykonać trzy szybkie testy diagnostyczne: kapilarny test glukozy we krwi (badanie przesiewowe cukrzycy), testy ustno-gardłowe w przypadku grypy i testu na obecność paciorkowca w zapaleniu migdałków (czytaj więcej: Francuska rewolucja w aptekach. Polscy farmaceuci mogą tylko zazdrościć…).
Farmaceuta przed lekarzem…
Z kolei w Szwajcarii opracowano program Netcare, aby stawić czoła brakowi lekarzy rodzinnych. Biorący w nim udział farmaceuci zapewniają wstępną segregację chorych za pomocą drzewa decyzyjnego dotyczącego 24 powszechnych dolegliwości. Algorytm ten pozwala zidentyfikować przypadki, w których to farmaceuta może skutecznie pomóc pacjentowi. Wyniki pokazują, że farmaceuci są w stanie pomóc około 3/4 trafiającym do nich pacjentom. Program Netcare jest teraz wdrażany w całym kraju. W 2017 r. uczestniczyło w nim 309 aptek.
Również w Szwajcarii opracowano dla aptek usługę badań przesiewowych we współpracy z lekarzami, dotyczące walki z rakiem jelita grubego. Farmaceuci zajmują się identyfikowaniem pacjentów w wieku od 50 do 75 lat, którzy nie mieli kolonoskopii w ciągu dziesięciu lat. W kontakcie z takim pacjentem farmaceuta używa kwestionariusza, aby określić ryzyko raka jelita grubego u niego. Następnie przeprowadzany jest test kału lub farmaceuta skieruje pacjenta do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Pacjentów z wynikiem ujemnym umawia się na kolejne badania przesiewowe za dwa lata. Dane wskazują, że w ciągu sześciu tygodni program pozwolił wykryć około 58 przypadków raka i 368 przypadków zaawansowanego gruczolaka. Jednocześnie program uznano za neutralny pod względem kosztów, w porównaniu do kosztów leczenia zapobiegawczego.
Dzięki takim rozwiązaniom farmaceuci zaczynają być uznawani za promotorów zdrowia. A to jest dobrym krokiem w kierunku lepszego wykorzystania ich umiejętności do celów profilaktycznych. W Australii, Belgii, Kanadzie, Włoszech i Stanach Zjednoczonych farmaceuci prowadzą również edukację pacjentów, podejmują działania profilaktyczne i zarządzają chorobami przewlekłymi. Jednocześnie w tych krajach mogą również przeprowadzać szczepienia ochronne.
W niektórych krajach OECD farmaceuci angażują się też w działania promujące zdrowie, badania przesiewowe i działania doradcze. Mogą monitorować dane parametry kliniczne w zakresie niezdiagnozowanych stanów (np. ocena ryzyka sercowo-naczyniowego, badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego oraz niektóre choroby zakaźne, takie jak HIV i gruźlica).
Cały raport dostępny pod tym adresem.
