Jedyna definicja opieki farmaceutycznej, która obecnie funkcjonuje w polskim porządku prawnym, znajduje się w ustawie o izbach aptekarskich. Mówi ona, że „wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych polegających w szczególności na sprawowaniu opieki farmaceutycznej polegającej na dokumentowanym procesie, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowym przebiegiem farmakoterapii w celu uzyskania określonych jej efektów poprawiających jakość życia pacjenta”.
Eksperci przez lata wskazywali, że definicja ta jest zbyt płytka i przestarzała (czytaj więcej: Co dalej z opieką farmaceutyczną w polskich aptekach?). Jeśli opieka farmaceutyczna miałaby kiedykolwiek zacząć funkcjonować w Polsce, to konieczne jest stworzenie nowej definicji. I tak się właśnie dzieje…
Świadczenie zdrowotne
W projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty zaproponowano w pierwszej kolejności nazwanie jej świadczeniem zdrowotnym, a nie (jak do tej pory) usługą farmaceutyczną (czytaj więcej: PILNE: Projekt ustawy o zawodzie farmaceuty w konsultacjach publicznych!). To umożliwi jej finansowanie ze środków publicznych. Zgodnie bowiem z art. 15 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych: „Świadczeniobiorcy mają, na zasadach określonych w ustawie, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie”.
– Usługi świadczone przez farmaceutę (usługi farmaceutyczne, w tym opieka farmaceutyczna) bez wątpienia służą zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia, ale nie zostały one w żadnym akcie prawnym wprost zaliczone do świadczeń zdrowotnych – czytamy w uzasadnieniu projektu (czytaj więcej: Opieka farmaceutyczna jest na trwałe wpisana do ustawy o zawodzie farmaceuty).
Zaproponowana definicja opieki farmaceutycznej mówi więc, że jest to „świadczenie zdrowotne, o którym mowa w art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.4)), udzielane przez farmaceutę, stanowiące dokumentowany proces, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowym przebiegiem indywidualnej farmakoterapii”.
Na czym ma polegać opieka farmaceutyczna?
Zgodnie z projektem ustawy o zawodzie farmaceuty opieka farmaceutyczna ma obejmować:
1) prowadzenie konsultacji farmaceutycznych – w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta w związku ze stosowaniem produktów leczniczych, wyrobów medycznych lub środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego;
2) wykonywanie przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii, z uwzględnieniem problemów lekowych pacjenta – w celu wykrywania i rozwiązywania problemów lekowych oraz zapewnienia bezpieczeństwa w procesie farmakoterapii;
3) opracowanie indywidualnego planu opieki farmaceutycznej, z uwzględnieniem problemów lekowych pacjenta – w celu określenia celów terapeutycznych możliwych do osiągnięcia przez pacjenta stosującego farmakoterapię oraz wskazania sposobów rozwiązywania wykrytych problemów lekowych, ze szczególnym uwzględnieniem edukacji zdrowotnej, promocji zdrowia i zdrowego trybu życia oraz profilaktyki zdrowotnej
4) wykonywanie badań diagnostycznych – w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa stosowanej przez pacjenta farmakoterapii oraz analizy problemów lekowych występujących u pacjenta, oraz proponowaniu metod i badań diagnostycznych.
Opieka farmaceutyczna tylko ze specjalizacją?
Z uzasadnienia projektu ustawy o zawodzie farmaceuty wynika, że opieki farmaceutycznej nie będą mogli świadczyć wszyscy farmaceuci.
– Opieka farmaceutyczna, ze względu na zakres czynności, do których niezbędna jest konieczność posiadania wysokospecjalistycznej wiedzy powinna być udzielana tylko przez specjalnie przygotowanego do tej roli farmaceutę posiadającego tytuł specjalisty w dziedzinie farmacji aptecznej, klinicznej, szpitalnej lub farmakologii lub farmaceutę, który uzyskiwałby uprawnienie do jej świadczenia po odbyciu dedykowanych kursów kwalifikacyjnych składających się z części teoretycznej i praktycznej – czytamy w uzasadnieniu projektu (czytaj również: Projekt ustawy o zawodzie farmaceuty: specjalizacja kierownika apteki obowiązkowa czy nie?).
Jednocześnie opieka farmaceutyczna, jako świadczenie zdrowotne ma być świadczona z zachowaniem prawa pacjenta do uzyskania odpowiedniej jakości świadczenia, które to prawo zapewnia ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Określa ona prawo pacjenta do otrzymania świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej (art. 6 ust. 1). Prawo to ma charakter fundamentalny, jego celem jest zagwarantowanie pacjentowi odpowiednio wysokiego poziomu świadczeń.
