REKLAMA
pt. 6 marca 2020, 08:02

Poznań inwestuje w opiekę farmaceutyczną. Ogromne zainteresowanie…

Od połowy marca na dobre ruszy w Poznaniu Punkt Opieki Farmaceutycznej. Po trzymiesięcznym pilotażu, który odbył się pod koniec 2019 roku, miasto Poznań w drodze konkursu zdecydowało o kontynuacji tej unikatowej inicjatywy. Będą mogli skorzystać z niej seniorzy z ciężką wielolekowością. W Poznaniu ruszają też pierwsze w Polsce studia podyplomowe z opieki farmaceutycznej w geriatrii.

Dr n. farm. Agnieszka Neumann-Podczaska. Dzięki niej opieka farmaceutyczna rozwija się w Poznaniu (fot. MGR.FARM)
Dr n. farm. Agnieszka Neumann-Podczaska. Dzięki niej opieka farmaceutyczna rozwija się w Poznaniu (fot. MGR.FARM)

W minionym tygodniu Narodowy Fundusz Zdrowia opublikował raport dotyczący polipragmazji w Polsce. Wynika z niego, że w pierwszym półroczu 2019 roku, aż 2,9 mln osób w wieku 65+ wykupiło receptę (na leki refundowane i nierefundowane) zawierające 5 lub więcej różnych substancji czynnych. Stanowili oni około 63,4% osób w tej grupie wiekowej. Jednocześnie NFZ oszacował też, że 554 tys. osób w wieku 65+, przyjmowało regularnie w tym czasie co najmniej 5 różnych leków. Te dane pokazują jak potrzebna jest w Polsce opieka farmaceutyczna (czytaj więcej: Wielolekowość coraz częstsza wśród polskich seniorów).

Polipragmazja to nie tylko problem przyjmowania kilku leków jednocześnie, ale także interakcji między lekami, między lekami a pożywieniem i ziołami. A prawdopodobieństwo ich wystąpienia rośnie wraz z liczbą przyjmowanych preparatów. Aby ograniczyć to zjawisko NFZ wspólnie z Naczelną Izbą Aptekarską i Naczelną Izbą Lekarską rozpoczęły akcję edukacyjną „Świadomy pacjent – skuteczna terapia”. W jej ramach, w każdy czwartek marca br., w Oddziałach Wojewódzkich NFZ mieli dyżurować farmaceuci, którzy bezpłatnie mieli doradzać pacjentom, jak właściwie przyjmować leki. Mieli, ale… na razie nie będą.

A wszystko z powodu rekomendacji Głównego Inspektora Sanitarnego by odwołać wszystkie wydarzenia branżowe z udziałem osób wykonujących zawody medyczne. Z powodu wystąpienia w Polsce przypadku koronawirusa, konsultacje farmaceutów w Wojewódzkich Oddziałach NFZ w marcu zostały przeniesione na maj (czytaj więcej: GIS rekomenduje odwołanie konferencji branżowych. Co z tymi dla farmaceutów?).

Poznań był pierwszy!

Okazuje się, że działania zmierzające do poprawy bezpieczeństwa farmakoterapii osób starszych już od dawna są prowadzone w Poznaniu. Pod koniec ubiegłego roku powstał tam Punkt Opieki Farmaceutycznej (POF), w którym od października do grudnia udzielono indywidualnych konsultacji farmakologicznych 64 poznańskim seniorom (70+). Każdy z nich cierpiał na kilka chorób i przyjmował codziennie przynajmniej 10 preparatów farmaceutycznych. POF mieścił się w jednym z budynków Urzędu Miasta Poznania (czytaj więcej: W Poznaniu powstał „Punkt Opieki Farmaceutycznej”. Kto skorzysta?).

Konsultacje były bezpłatne dla seniorów. Mogli oni skorzystać z nich rejestrując się za pomocą infolinii Poznań KONTAKT. W ten sposób umawiali się na wizytę z farmaceutą. Następnie w wyznaczonym terminie przynosili wszystkie stosowane przez siebie leki i suplementy diety. Konsultacji udzielały dwie farmaceutki, legitymujące się ukończeniem szkolenia z zakresu farmakoterapii geriatrycznej certyfikowanego przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

Przez trzy miesiące analizowały on leki przyjmowane przez seniorów i opracowywały szczegółowe zalecenia w zakresie optymalizacji farmakoterapii. Przez cały czas miały zapewnione wsparcie merytoryczne ze strony zespołu farmaceuta-lekarz geriatra (dr n. farm. Agnieszka Neumann-Podczaska i prof. dr hab. Katarzyna Wieczorowska-Tobis – absolwentki Europejskiej Akademii Geriatrii European Academy for Medicine of Ageing). Zainteresowanie POF było tak duże, że otrzymał finansowanie – w drodze konkursu – i zgodę na działanie przez kolejny rok. Projektem są podobno zainteresowane też inne miasta…

Dość gadania, czas coś zrobić!

A wszystko tak naprawdę zaczęło się kilka lat wcześniej od projektu naukowego finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki pt. „Opieka farmaceutyczna w geriatrii” (OF -Senior). Realizowany był on przez Uniwersytet Medyczny w Poznaniu pod kierunkiem dr n. farm. Agnieszki Neumann-Podczaskiej. W drodze postępowania rekrutacyjnego, zaproszono wówczas do niego 30 aptek ogólnodostępnych z terenu Poznania. To w nich farmaceuci (po specjalnym przygotowaniu zakończonym uzyskaniem certyfikatu) przy wsparciu wspomnianych  ekspertów, optymalizowali farmakoterapię pacjentów geriatrycznych (czytaj więcej: Opieka farmaceutyczna w geriatrii).

Podsumowanie programu „Opieka farmaceutyczna w geriatrii” (OF -Senior) (fot. MGR.FARM)
Podsumowanie programu „Opieka farmaceutyczna w geriatrii” (OF -Senior) (fot. MGR.FARM)

W sumie powstało wtedy 300 analiz, które pozwoliły wykazać skuteczność interwencji farmaceutów w optymalizacji leczenia seniorów. A zmierzono to za pomocą takich parametrów, jak zmniejszenie liczby stosowanych leków, likwidacja uciążliwych objawów czy pozytywny stosunek do podejmowanych działań ze strony lekarzy rodzinnych oraz samych pacjentów. Projekt pozwolił też na zebranie unikatowych w skali kraju doświadczeń (czytaj więcej: Leczenie starszych to farmakohazardologia).

– To były pierwsze w Polsce tak namacalne wyniki pokazujące skuteczność opieki farmaceutycznej. Chcieliśmy skończyć z mówieniem o tym jak potrzebna jest opieka farmaceutyczna i pokazać jak to robić. Stworzyliśmy autorski model, sprawdziliśmy go i udokumentowaliśmy. Wyniki projektu spotkały się z dużym zainteresowaniem środowiska. Poprosiło nas o nie Ministerstwo Zdrowia, w którym odbyliśmy spotkanie na temat tego, jak w ramach systemu ochrony zdrowia mogłaby zaistnieć opieka farmaceutyczna. A w ubiegłym roku projektem zainteresowały się także władze Poznania – opowiada dr n. farm. Agnieszka Neumann-Podczaska.

Jak mówi kierownik naukowa projektu, władze miasta po zapoznaniu się z wynikami OF-Senior, natychmiast zaproponowały uruchomienie takiego rozwiązania w ramach działań prowadzonych przez Poznań na rzecz seniorów.

Opieka farmaceutyczna nie dla aptek…

Początkowo autorzy projektu zakładali, że spotkania pacjentów z farmaceutami będą odbywać się w wybranej aptece. Projekt opisano i wygrał w miejskim konkursie. Wybrano dwie farmaceutki, które brały udział we wcześniejszych działaniach w ramach OF-Senior. Przeszły już wtedy przeszkolenie więc  były przygotowane do realizacji stworzonego modelu opieki. Wtedy jednak jego autorzy napotkali na ścianę…

– W rozmowach z przedstawicielami izby aptekarskiej zaczął pojawiać się temat możliwego naruszania w ten sposób zakazu reklamy aptek. Opieka farmaceutyczna byłaby bowiem świadczona tylko w jednej aptece w Poznaniu. A byłaby to po prostu apteka, w której na co dzień pracowała jedna z naszych farmaceutek. Spotkałam się więc z Wielkopolskim Wojewódzkim Inspektorem Farmaceutycznym, by poznać jego pogląd na tę sytuację. Wtedy uświadomił mi, że program nie może być realizowany w ten sposób, bo będzie to łamanie zakazu reklamy aptek – opowiada dr n. farm. Agnieszka Neumann-Podczaska.

Po spotkaniu z Wielkopolskim WIF projekt musiał więc ulec zmianie. Z pomocą przyszedł Urząd Miasta Poznania, który umożliwił prowadzenie Punktu Opieki Farmaceutycznej przy Wydziale Zdrowia Urzędu Miejskiego. Na ulicy 3 maja 46 w Poznaniu wygospodarowano gabinet dedykowany spotkaniom seniorów z farmaceutkami. Tym sposobem POF ruszył 1 października 2019 roku wywołując niemałą sensację w Poznaniu. Zainteresowanie mediów projektem było ogromne. Ciekawi opieki farmaceutycznej byli też sami seniorzy (czytaj również: Opieka farmaceutyczna jako reklama apteki? Jest kara…).

Zapłata dla farmaceuty, korzyści dla pacjentów

Wizyty pacjentów w Punkcie Opieki Farmaceutycznej trwały przeważnie około godziny, ale często zdarzały się i dłuższe. Jak opisuje dr Agnieszka Neumann-Podczaska, seniorzy przyznawali, że jeszcze nikt nigdy nie poświęcił im tyle czasu na rozmowę o ich lekach.

– Mieli możliwość przedyskutowania problemów lekowych, które przecież nie są oderwane od codziennego funkcjonowania. Niejednokrotnie farmaceutki spędzały na konsultacjach więcej czasu niż było to zakontraktowane. Analizy przypadków konkretnych pacjentów wykonywały w domu i rekomendacje przedstawiały na kolejnym spotkaniu. Czasem możliwe było wypracowanie rekomendacji na jednym spotkaniu. A to głównie za sprawą stworzonego wcześniej – w ramach projektu OF-Senior – wzorowi dokumentacji czy wydanych w ramach projektu Kryteriów Potencjalnie Niepoprawnej Farmakoterapii w Geriatrii  oraz konsultacjom merytorycznym – mówi autorka projektu.

Miasto Poznań na 3-miesięczny pilotaż Punktu Opieki Farmaceutycznej przeznaczyło dofinansowanie w wysokości 10 000 zł. Dzięki niemu możliwe stało się wynagradzanie farmaceutek, które dokonywały przeglądów lekowych pacjentów. Honorarium dla farmaceutów to zresztą cecha charakterystyczna poznańskich projektów opieki farmaceutycznej. Za przygotowywane rekomendacje dla seniorów w ramach OF- Senior farmaceuci również otrzymywali już kilka lat temu wynagrodzenie. Dr Agnieszka Neumann-Podczaska zaznacza, że we wszystkich rozmowach dotyczących projektu – również w Ministerstwie Zdrowia – podkreśla konieczność refundowania opieki farmaceutycznej i wynagradzania za nią farmaceutów.

Miasto chce więcej…

Podczas pilotażu zainteresowanie POF było tak duże, że po jego zakończeniu w grudniu, nadal w kolejce pozostało wielu seniorów oczekujących na wizytę. Obecnie, w wyniku kolejnego wygranego konkursu, POF będzie kontynuował swoją dotychczasową działalność. Jeszcze w marcu zostanie on ponownie uruchomiony – tym razem już w nowym miejscu. Specjalny gabinet na ten cel przeznaczył Uniwersytet Medyczny w Poznaniu w budynku Collegium Stomatologicum. Te same dwie farmaceutki będą przyjmować seniorów z ciężką wielolekowością w każdy wtorek od godziny 9 do 17. Rejestracja do POF nadal odbywać się będzie za pośrednictwem miejskiej Infolinii Poznań KONTAKT.



Warto wspomnieć, że projekt realizuje Polskie Towarzystwo Gerontologiczne, a ma on patronat JM Rektora Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, prof. Andrzeja Tykarskiego. Poza innowacyjnością wdrożeniową POF posiada też cechę innowacyjności edukacyjnej. Studenci kierunków lekarskiego i farmacji, działający w ramach Koła Naukowego Katedry i Kliniki Medycyny Paliatywnej, mają możliwość przedyskutowywania indywidualnych trudnych przypadków pacjentów.

Opieka farmaceutyczna i studia podyplomowe

To jednak nie jedyna odsłona opieki farmaceutycznej, którą w tym roku ma do zaoferowania Poznań. Już w maju ruszają tu bowiem pierwsze w Polsce Studia Podyplomowe z opieki farmaceutycznej w geriatrii. Odbywać się będą na Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Ich kierownikiem jest nie kto inny jak… dr n. farm. Agnieszka Neumann-Podczaska. Program studiów oparto o doświadczenia zebrane podczas dotychczasowych projektów naukowych i ma przybrać nowatorską formułę.

– To będą bardzo praktyczne studia. Chcemy uczyć opieki farmaceutycznej nie tylko mówiąc o jej teorii. Planujemy konsultacje z seniorami mieszkającymi we własnych domach, a więc takimi, którzy na co dzień przychodzą do aptek. Chcemy jednak też farmaceutów zaprowadzić do instytucji, takich jak Domy Pomocy Społecznej, gdzie często znajdują się seniorzy z ciężką wielolekowością, którzy do tego nierzadko mają problemy z porozumiewaniem się. Chcemy zderzyć farmaceutów z geriatrią, aby mogli zobaczyć jak pracuje się z pacjentem z trudną wielochorobowością oraz tymi, którzy mają zaburzenia funkcji poznawczych, ale też źle leczony ból – mówi dr A. Neumann-Podczaska.

Absolwenci Studiów nabędą umiejętności w zakresie zbierania pogłębionego wywiadu medycznego i farmakoterapeutycznego oraz opracowania i wdrażania zindywidualizowanego planu opieki farmaceutycznej według unikatowego autorskiego modelu wypracowanego w ramach działalności naukowej Pracowni Geriatrii Katedry i Kliniki Medycyny Paliatywnej UMP. Model ten został sprawdzony w praktyce aptecznej w Polsce, a jego efektywność dowiedziono naukowo. Jest na bieżąco – w razie potrzeby – wspierany merytorycznie przez ekspertów: dr A. Neumann-Podczaska i lekarza geriatrę prof. K. Wieczorowska-Tobis.

Studia będą trwały 2 semestry. Rekrutacja planowana jest do 23 marca, a zainteresowanie już przerosło oczekiwania organizatorów.

©MGR.FARM

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

6 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Pewnie sieci wysłały paru "latarników" na przeszkolenie żeby ściągnąć do swoich sklepów tłumy z miasta a tu zonk. WIF mówi, że to będzie łamanie zakazu reklamy aptek. I cały misterny plan poszedł... Jak krew w piach:)
Fajnie, że poza apteką, bez handlu, profesjonalnie, za wynagrodzenie. Ciekawi mnie, czy zaszła/jak przebiegała współpraca z lekarzami odpowiedzialnymi za "przedopiekową" farmakoterapię objętych akcją seniorów...
I tak też mi się nasunęło, czy 64 pacjentów w okresie 3-miesięcznym to istotnie "OGROMNE ZAINTERESOWANIE" ...
Wiesz , w aptekach zainteresowanych jest 0 więc jakby nie patrzeć sukces. Bardzo dobrze, że poza apteką.
Sukces jak najbardziej - nie kwestionuję... Każde przedsięwzięcie obrazujące możliwość świadczenia profesjonalnych usług farmaceutycznych w sposób zorganizowany i odpowiedzialny POZA APTEKĄ to milowy krok naprzód. Szczególnie patrząc przez pryzmat tego, co zachodzi w aptekach otwartych.
Apteki zostały wykreowane na miejsce gdzie leki/suple są tanie, porada darmowa, a wartości "farmaceutyczno-opiekuńcze" takie jak dyżury nocne są bojkotowane.