Czy farmaceuta może pobrać opłatę?
Kwestią do rozstrzygnięcia pozostaje odpowiedź na pytanie czy za wystawienie recepty farmaceutycznej farmaceuta może pobierać opłatę. Przepisy ustawy prawa farmaceutycznego nie regulują kwestii odpłatności za wystawienie recepty farmaceutycznej i można wyjść z założenia co nie jest prawem zabronione jest dozwolone. Jednakże czy na pewno?
Otóż, biorąc pod uwagę, że farmaceuta ma możliwość wystawienia recepty farmaceutycznej wyłącznie w sytuacji zagrożenia zdrowia, czyli stanu mogącego doprowadzić do poważnych uszkodzeń organizmu a nawet utraty życia farmaceuta, nie może odmówić wystawienia takiej recepty. Wydanie na podstawie recepty farmaceutycznej leku o dostępności Rp jest możliwe wyłącznie na podstawie recepty wystawionej przez osobę uprawnioną, którą zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 14 ustawy refundacyjnej, jest osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu medycznego, która na podstawie przepisów dotyczących wykonywania danego zawodu medycznego, jest uprawniona do wystawiania recept zgodnie z ustawą oraz ustawą z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne oraz zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne, o których mowa w art. 38. Po spełnieniu przesłanek określonych w powszechnie obowiązujących aktach prawnych, uprawnienie do wystawiania recept na leki refundowane posiadają lekarze, lekarze dentyści, felczerzy, pielęgniarki, położne oraz farmaceuci.
Zgodnie z art. 2a ustawy o izbach aptekarskich, zakres wykonywania zawodu farmaceuty nie jest katalogiem zamkniętym i został wskazany przykładowo. Zawód farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i w związku z powyższym uprawnienia do wystawiania recept farmaceutycznych jest wykonywaniem zawodu farmaceuty, tak samo jak czynności wymienione w art. 2a ustawy o izbach aptekarskich i jest to forma sprawowania opieki farmaceutycznej.
Jednym z uprawnień farmaceuty jest sprawowanie opieki farmaceutycznej polegającej na dokumentowanym procesie, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowym przebiegiem farmakoterapii w celu uzyskania określonych jej efektów poprawiających jakość życia pacjenta. Tym samym wystawienie recepty farmaceutycznej w warunkach zagrożenia zdrowia pacjent należy uznać za jego ustawowy obowiązek należący do zakresu wykonywania zawodu farmaceuty.
Jednakże pozostaje kwestia ewentualnego uregulowania należności za wykonanie obowiązku. Jak już powyżej wspomniano, wystawienie recepty jest częścią składową świadczenia zdrowotnego. Za świadczenie zdrowotne udzielone w warunkach zagrożenia zdrowia czy życia należy się zapłata od Narodowego Funduszu Zdrowia niezależnie od posiadania czy też nie umowy o udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wynagrodzenie to obejmuje wyłącznie uzasadnione koszty świadczeń opieki zdrowotnej. W celu uzyskania wynagrodzenia należy złożyć wniosek do podmiotu zobowiązanego do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej wraz z rachunkiem, wykazem udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej i ich kosztów oraz pisemnym przedstawieniem okoliczności udzielenia świadczeń uzasadniających ich sfinansowanie ze środków publicznych.
Tym samym, w celu uzyskania zapłaty za wystawienie recepty farmaceutycznej można per analogiam zastosować uregulowania odpowiednie dla świadczeniodawcy, który udzielił świadczeń w warunkach zagrożenia życia nie mając umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Przenosząc się na grunt regulacji wykonywania zawodu farmaceuty, zgodnie z uchwałą nr VI/25/2012 VI Krajowego Zjazdu Aptekarzy z dnia 22 stycznia 2012 r. w sprawie przyjęcia Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej, dopuszczono możliwość pobierania opłaty za wydawane pacjentowi produkty lecznicze z zastrzeżeniem, że wysokość opłat za te czynności musi być kształtowana rzetelnie, bez względu na własne korzyści.
Odwołując się jednak do wyrażonej w kodeksach etyki tradycji bezpłatnego wykonywania danego zawodu medycznego, do którego niewątpliwie należy zaliczyć zawód farmaceuty, należy przyjąć bezpłatność wykonywania zawodu w niektórych zwyczajowo przyjętych sytuacjach. Zatem farmaceuta za wykonywanie czynności, które leżą w zakresie jego obowiązków nie może pobierać opłaty od pacjenta.
Eliza Kwapińska
radca prawny
Leks.Med. Kancelaria Radcy Prawnego
