REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Sprzeciw sumienia farmaceuty, a obowiązki wynikające z prawa wykonywania zawodu

23 kwietnia 2020 09:16

Prawo wykonywania zawodu, które farmaceuta otrzymuje od państwa, stanowi monopolistyczną licencję na wydawanie środków leczniczych w określony ustawowo sposób. Jest ona też pewnego rodzaju społecznym kontraktem czy wzajemnie zobowiązującą umową pomiędzy pacjentem a farmaceutą. Farmaceuta obiecuje pomoc osobie przychodzącej w uzyskaniu optymalnej korzyści terapeutycznej ze stosowania leków oraz zobowiązuje się do zaangażowania na rzecz dobra pacjenta. Moralny imperatyw aptekarza wynika również ze społecznego zaufania, jakim zostaje obdarzony i jaki zostaje niejako dołączony wraz z innymi uprawnieniami i przywilejami do prawa wykonywania zawodu farmaceuty [1].

Aslani podkreślała też, że “rola farmaceutów i zespołów aptecznych w zapewnianiu pacjentom bezpieczeństwa, powinna zostać uznana i poparta przez organizacje zajmujące się ochroną zdrowia oraz organy regulacyjne”(fot. Shutterstock).
Pozostaje do rozstrzygnięcia wcześniej już zasygnalizowane pytanie o to, na ile środki, będące przedmiotem kontrowersji etycznych, zabezpieczają zdrowotne potrzeby pacjenta (fot. Shutterstock).

Jak licencjonowana apteka nie może nie wypełniać swoich zobowiązań wynikających z licencji, tak też, zdaniem amerykańskiego bioetyka Marka Wicclaira, zatrudniony w niej farmaceuta nie może nie zrealizować pełnoprawnej recepty na lek, który jest na stanie apteki. Farmaceuta jest jednak jednocześnie zobowiązany do profesjonalnego osądu podczas realizacji recepty, gdyż nie jest jedynie automatem do wydawania leków.

Niemniej jednak, według Wicclaira, to lekarz ponosi główną odpowiedzialność za wybór leku, który powinien być adekwatny do potrzeb zdrowotnych pacjenta. Jeśli farmaceuta nie dostrzeże formalnych lub medycznych przeciwwskazań do odmowy wydania leku (np. ciężkie przeciwwskazania, błędna dawka), to jest zobligowany do wydania tego środka na mocy jego prima facie (pierwszej) powinności wynikającej z obowiązku zaspokajania potrzeb zdrowotnych pacjenta [2].

REKLAMA

Przedmiot kontrowersji etycznych

Pozostaje do rozstrzygnięcia wcześniej już zasygnalizowane pytanie o to, na ile środki, będące przedmiotem kontrowersji etycznych, zabezpieczają zdrowotne potrzeby pacjenta. Poza tym powoływanie się na obowiązek prima facie jest dyskusyjne, ponieważ nie jest to obowiązek absolutny. Sami twórcy tego terminu przyznają, że można w uzasadnionych przypadkach zrezygnować z wykonania obowiązku prima facie na rzecz obowiązku ważniejszego. W tym wypadku obowiązkiem nadrzędnym do zaspokojenia wątpliwych „potrzeb zdrowotnych” byłby wymóg ochrony życia ludzkiego.

REKLAMA

Jeszcze poważniejsze wątpliwości budzi zasadność nakładania na farmaceutów obowiązku wydania jedynie na życzenie pacjenta kontrowersyjnych etycznie środków dostępnych bez recepty lekarskiej, takich jak tabletka „po”.

W kontekście sporu o farmaceutyczną klauzulę sumienia niektórzy amerykańscy bioetycy wskazują na zobowiązania farmaceuty wynikające ze społecznego kontraktu, jakim miałoby być prawo wykonywania zawodu. Warto tu przywołać opinię Rosamond Rhodes, która uważa, że profesjonalista medyczny otrzymując prawo wykonywania zawodu, zobowiązuje się nie tylko do pomocy pacjentowi, ale także do spełnienia oczekiwań społeczeństwa, które ma „prawo” liczyć na to, że będzie on postępował zgodnie ze standardami opieki zdrowotnej, a nie według osobistych odczuć, intuicji czy preferencji. W innym wypadku, zdaniem Rhodes, powinien on zrezygnować z wykonywania zawodu [3].

W podobnym duchu wypowiada się Alta Charo. Twierdzi ona, że profesjonalista otrzymując wyłączne prawo do oferowania zdrowotnych usług, oddaje się niejako na służbę społeczeństwu, czyli powinien wykonywać te usługi na życzenie wszystkich, którzy są uprawnieni (albo ich poszukują). Inaczej nie postępuje według sumienia, ale jak uważa Charo, narzuca innym swoje poglądy oraz nadużywa zaufania publicznego [4].

Przeciwnie wypowiada się Edmund Pellegrino. Twierdzi on, że społeczeństwo bezpodstawnie życzy sobie, by lekarz (a także farmaceuta) nauczył się wykonywać to, czego oczekuje pacjent – w zamian za przywilej edukacji [5].

REKLAMA

W ramach takich koncepcji nadaje się społeczeństwu uprawnienia do ustalania zawodowych obowiązków farmaceutom. Nie wynikają więc one już bezpośrednio z celu medycyny ani z etosu zawodowego, ani też nie podlegają ocenie w świetle obiektywnej prawdy, z czym jednak trudno się zgodzić. Przede wszystkim nie jest jasne, dlaczego osoby te, wchodząc do grupy zawodowej lekarzy czy farmaceutów, miałyby przestać być indywidualnymi jednostkami, które mają prawa i swoje zainteresowania czy też wierzenia religijne. Podobnie inny amerykański etyk, Mark Cherry, zauważa, że państwo udzielając licencji lekarzowi bądź farmaceucie, nie wymaga od nich wcześniejszej zgody na wykonywanie wszystkich usług zalegalizowanych przez państwo [6], a niektóre kontrowersyjne usługi mogły pojawić się już po uzyskaniu tej licencji.

Bioetyk Robert Orr również utrzymuje, że lekarz (ani inny pracownik medyczny) nie ma obowiązku wykonania każdej procedury leczniczej (nawet zalegalizowanej) i profesjonalnie akceptowalnej, jeśli sprzeciwia się to jego sumieniu, a także nie ma obowiązku skierowania pacjenta do kogoś, kto by tego dokonał [7]. 

Twierdzenie, że licencja na wykonywanie zawodu farmaceuty zobowiązuje go do ścisłego wypełniania zobowiązań (czy życzeń), nie dając żadnego uprawnienia do działania według zasad moralnych, wyraża mentalność pozytywistyczną, która postrzega prawo państwowe jako jedyny mechanizm regulujący. Oznaczałoby to, że prawo, w tym także prawo niesprawiedliwe, jeżeli zostało przyjęte, musiałoby być automatycznie i bezdyskusyjnie przez członków społeczeństwa akceptowane i przestrzegane.

dr Małgorzata Prusak

Sprzeciw sumienia farmaceutów. Aspekty etyczne, teologiczne i prawne

Literatura:

  1. Wicclair, Pharmacies, Pharmacists and Conscientious Objection, „Kennedy Institute of Ethics Journal” 16 (2006), z. 3, s. 237.
  2. Tamże, s. 237–238.
  3. Rhodes, The Ethical Standard of Care, „The American Journal of Bioethics” 6 (2006), z. 2, s. 77–78.
  4. A. Charo, The Celestial Fire of Conscience – Refusing to Deliver Medical Care, „The New England Journal of Medicine” 352 (2005), s. 2473.
  5. D. Pellegrino, The Physician’s Conscience, Conscience Clauses, and Religious Belief: A Catholic Perspective, „Fordham Urban Law Journal” 30 (2002), z. 1, s. 234.
  6. J. Cherry, Conscience Clauses, the Refusal to Treat, and Civil Disobedience – Practicing Medicine as a Christian in a Hostile Secular Moral Space, „Christian Bioethics” 18 (2012), z. 1, s. 4.
  7. D. Orr, The Physician’s Right of Refusal: What Are the Limits?, „Christian Bioethics” 18 (2012), z. 1, s. 34–35.
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz