– Nowelizacja ustawy refundacyjnej zmieniła zasady pracy aptek dyżurujących w święta i w porze nocnej. Założenia projektodawcy były takie, że nowe zasady finansowania miały mobilizować apteki do uruchamiania dyżurów. Tym niemniej do mojego biura poselskiego zgłaszają się mieszkańcy powiatu zgierskiego m.in. z Głowna wskazując, że od 1 stycznia pozbawieni są dostępu do aptek. Szczególnie seniorzy wskazują, że nie posiadając np. samochodu nie są w stanie skorzystać z apteki w Zgierzu lub Łowiczu, do każdej z nich jest 30 km, a nocą dochodzi oczywiście efekt wykluczenia komunikacyjnego – napisała posłanka Agnieszka Hanajczyk w interpelacji do Ministra Zdrowia.
Odpowiedzi na tę interpelację udzielił wiceminister Maciej Miłkowski. Zwrócił on uwagę, że przepisy obowiązujące do 1 stycznia 2024 r. wprowadzono, by zapewnić jednolitość w zakresie organizacji dyżurów aptek. Nowe przepisy określają ramy czasowe dyżurowania, z którymi wiąże się finansowanie ze środków publicznych.
- Czytaj również: Komunikat NFZ w sprawie finansowania dyżurów aptek
– Wprowadzono zasadę kierowania się w pierwszej kolejności w procedurze wskazywania aptek dyżurujących zasadą wyboru aptek dobrowolnie zgłoszonych, zaś w przypadku braku dobrowolności zgłoszenia, bądź niemożności desygnowania do dyżurów aptek zgłoszonych w ten sposób, dopiero w dalszej kolejności odgórnego wskazywania aptek dyżurujących, ale za stosownym i adekwatnym wynagrodzeniem. Ten ostatni element również stanowi całkowite novum w procesach dyżurowania – wskazuje Miłkowski.
Dyżury fakultatywne i obligatoryjne
Jak wyjaśnia wiceminister, w ustawie rozróżniono też sytuacje, w których wskazywanie do dyżurów będzie dla władz powiatu zawsze fakultatywne, a w których może być obligatoryjne. Te ostatnie dotyczą sytuacji, gdy na terenie powiatu istnieją stwierdzone w drodze stosownej analizy niezaspokojone potrzeby w lokalnym dostępie do usług aptecznych.
– Kwalifikację w tym zakresie projektodawca zdecydował się przyjąć w zależność od wielkości miasta będącego siedzibą danego powiatu przyjmując jako racjonalną granicę, od której taka albo inna kwalifikacja możenastąpić, na poziomie 40 tysięcy mieszkańców – wyjaśnia wiceminister.
Dodatkowo, autorzy projektu wyłączyli obligatoryjność wyznaczania dyżurów aptecznych w tzw. powiatach „obwarzankowych”, niezależnie od wielkości miasta na prawach powiatu, z którym dany powiat graniczy. Nie zmieniano natomiast zasadniczej filozofii podejścia do ustalania potrzeb lokalnych mieszkańców, jako odnoszącego się w ujęciu przestrzennym zawsze do terenu powiatu, w przekonaniu, że to władze lokalne, nie zaś centralne, są w najwyższym stopniu zorientowane w potrzebach tych społeczności.
Sytuacja w powiecie zgierskim
Maciej Miłkowski zwraca uwagę, że nowe regulacje prawa farmaceutycznego nie obligują władz wykonawczych Powiatu Zgierskiego do wyznaczenia dyżurów aptek. W myśl przywoływanych przepisów do 31 stycznia br. władze powiatów zbierają dopiero informacje nt. godzin pracy aptek działających lokalnie i na tej podstawie mogą (przy czym w opisywanym przypadku nie muszą) przeprowadzić analizę potrzeb, która ewentualnie mogłaby skutkować ustanowieniem dyżurów w danym powiecie.
– To, że według stanu na dzień złożenia interpelacji takie działanie nie nastąpiło, nie oznacza że potencjalnie nie może nastąpić w przyszłości, gdyż tak jak to było podnoszone powyżej, to powiat wraz z lokalnymi aptekami w rezultacie zarządza dyżurami w oparciu o potrzeby lokalnej ludności. Ministerstwu Zdrowia nie są znane zamierzenia władz wykonawczych Powiatu Zgierskiego, gdyż są to suwerenne decyzje władz samorządowych – wskazuje resort.
- Czytaj również: Ile kosztuje godzina dyżuru apteki? Powiaty szukają pieniędzy…
Na ewentualne wyznaczanie dyżurów w powiecie zgierskim wpływ mogą mieć różne czynniki, przede wszystkim fakt położenia w aglomeracji łódzkiej i bliskość dużego ośrodka miejskiego – miasta na prawach powiatu Łodzi. To teoretycznie może znajdować przełożenie na zakupywanie leków w porach nocnych i dni wolne od pracy przez mieszkańców powiatu zgierskiego właśnie w mieście Łodzi.
– Czy tak jest w istocie powinno wynikać z dających się zaobserwować trendów w zakresie potrzeb, faktycznych możliwości lub preferencji lokalnych mieszkańców, do czego w pierwszej kolejności predestynowany jest powiat. Wprawdzie Powiat Zgierski nie jest powiatem „obwarzankowym”, który posiadałby swoją siedzibę nie na własnym terytorium, tylko w sąsiadującym mieście na prawach powiatu (w tym przypadku Łodzi), tylko jest typowym powiatem posiadającym swoją siedzibę w mieście położonym na własnym terenie, czyli w mieście Zgierz – wskazuje Miłkowski.
W jego ocenie ten czynnik nie zwalnia sam w sobie władz tego powiatu z konieczności wyznaczenia dyżurów. Niemniej brak tej konieczności wynika z innej okoliczności, a mianowicie, że siedzibą tego powiatu jest miasto liczące ponad 40 tysięcy mieszkańców. Zgierz przekracza tę granice znacząco, gdyż według dających się ustalić, powszechnie dostępnych danych, liczy ok. 55-56 tysięcy mieszkańców.
Stare uchwały zachowują moc…
Zgodnie z nowymi przepisami Prawa farmaceutycznego, obligatoryjne jest wyznaczenie na terenie danego powiatu dyżurów aptecznych jedynie w sytuacji, jeżeli siedzibą tego powiatu jest miasto liczące nie więcej niż 40 tysięcy mieszkańców, oraz jeżeli nie są tam zaspokojone potrzeby lokalnej społeczności w zakresie dostępu do usług aptecznych. To z kolei ustala się w drodze stosownej analizy. W każdym innym przypadku wyznaczenie dyżurów aptecznych jest fakultatywne (i tak też jest w analizowanym przypadku).
– W Powiecie Zgierskim jego właściwe władze mogą wyznaczyć dyżury apteczne, jeżeli w oparciu o przeprowadzoną analizę potrzeb uznają to za uzasadnione. Zakładając teoretycznie, że władze te nie zdecydowałyby się ostatecznie na wyznaczenie dyżurów aptecznych, to należałoby wnioskować że nie znalazły ku temu uzasadnienia, a wówczas również należałoby konstatować, że takie uzasadnienie najpewniej również nie istniałoby w okresie od momentu wejścia nowych regulacji w życie od dnia 1 stycznia br – wskazuje Miłkowski.
Jednocześnie wskazuje on, że władze powiatu zgierskiego mogły wyznaczyć też dyżury na podstawie poprzednich przepisów. Wtedy po 1 stycznia 2024 r. w powiecie tym obowiązywała wcześniejsza uchwała rady powiatu w sprawie dyżurów aptecznych. Obowiązywałaby ona do czasu wyznaczenia dyżurów na podstawie obecnie obowiązujących przepisów.
– Jeżeli uchwała taka nie była wówczas przyjęta, to nie jest to kwestia, w zakresie której Minister Zdrowia ma mandat do wypowiadania się – wskazuje wiceminister.
Źródło: ŁW/Sejm
